II OW 39/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Rzążewska ( spr.) Sędziowie NSA Zofia Flasińska NSA Jan Paweł Tarno Protokolant Anna Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 4 września 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta W. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Prezydentem Miasta W. a Starostą W. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy w zakresie zalegania wody w piwnicy budynku mieszkalnego postanawia wniosek oddalić Prezydent W. wystąpił z wnioskiem o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego zaistniałego pomiędzy nim a Starostą W. w przedmiocie rozpoznania podania J. S. o podjęcie działań w sprawie zalegania wody w piwnicy domu mieszkalnego położonego na działce nr [...] obr. [...] w W.. W piśmie tym, skierowanym do Starosty W., J. S. podniósł, iż stan ten zaistniał po wybudowaniu osiedla "[...]" (na terenach podmokłych) i likwidacji rowu melioracyjnego od strony ul. C. w stronę ul. R.. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2007 r. Starosta W. uznał się za organ niewłaściwy do dalszego prowadzenia postępowania i przekazał akta sprawy Prezydentowi W. jako organowi właściwemu, stojąc na stanowisku, że prace, których wynikiem była likwidacja części rowu melioracyjnego w sąsiedztwie działki nr [...], mogły przyczynić się do zmiany stanu wody na gruncie, a tego typu sprawy, zgodnie z art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 239, poz. 2019) - zwanej dalej "ustawą", należą do kompetencji wójta, burmistrza lub prezydenta. Wnioskodawca, powołując się na art. 77 ust. 1 i 2 w związku z art. 140 ust. 1 ustawy wywodzi, że organem właściwym do rozpoznania wniosku J. S. jest S. W., gdyż w sąsiedztwie działki nr [...] znajduje się istniejący rów melioracyjny (działka nr [...], stanowiąca własność Skarbu Państwa), który, w świetle ustawy, należy do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, a który został - co stwierdzono podczas oględzin w dniu 3 sierpnia 2007 r. - zasypany. Okoliczność ta wskazuje zatem na brak wypełnienia przez właściciela przedmiotowego gruntu obowiązków polegających na należytym utrzymywaniu urządzeń melioracji wodnych szczegółowych (które mogą prowadzić do rozregulowania przepływu wód i pojawiania się ich w miejscach niepożądanych), a organem właściwym do rozstrzygania tego typu spraw jest, na mocy ustawy, Starosta W.. Starosta W., odpowiadając na wniosek, podniósł, iż będący przedmiotem sporu rów (działka nr [...] obr. [...]) na odcinku od ul. C. (działka nr [...]) do ul. [...] (działki nr [...] i [...]) służy do odprowadzania wód z przyległych do niego terenów zurbanizowanych i nie można zaliczyć go do urządzeń melioracji wodnych. Teren, na którym znajduje się odcinek konfliktowego rowu oraz tereny do niego przyległe są terenami zurbanizowanymi, a obowiązujący "Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Miasta W." również nie przewiduje tu funkcji rolniczej, dlatego też nie ma tu zastosowania art. 77 ust. 2 ustawy - Prawo wodne. Podniesiono również, iż w ostatnich latach w tym rejonie były wykonywane prace inwestycyjne polegające m.in. na zabudowie terenów rolnych o wysokim poziomie wód gruntowych (działki nr [...],[...]), oraz likwidacji fragmentu rowu odwadniającego te tereny (działki nr [...],[...]). Prace te mogły przyczynić się, zdaniem Starosty, do spowodowania zmiany stosunków wodnych w tym rejonie, polegających m.in. na lokalnym podniesieniu się poziomu wód gruntowych. W związku z tym, zgodnie z art. 29 ust. 3 ustawy, sprawy dotyczące zmiany stanu wody na gruncie należą do kompetencji wójta, burmistrza lub prezydenta. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego w świetle obowiązujących przepisów, jak i utrwalonego orzecznictwa w tym zakresie, jest nieuzasadniony, gdyż organy będące w sporze nie dokonały istotnych ustaleń stanu faktycznego sprawy, a co należy do podstawowych obowiązków organów będących w sporze (postanowienie NSA z dnia 16 lutego 2004 r. OW 39/04, ONSAiWSA 2004, nr 1, poz. 17; postanowienie NSA z dnia 30 września 2004 r. OW 110/04, ONSAiWSA 2005, nr 2, poz. 46). Spór kompetencyjny w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisów art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powołanej dalej jako p.p.s.a., jest sporem o prawo, jakie w danej sytuacji należy zastosować. Zanim to jednak może nastąpić, organy będące w sporze powinny ustalić jednoznacznie stan faktyczny sprawy, czyli przedmiot sprawy w jakiej ten spór zaistniał. Ciężar ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz dokonanie rzetelnej i wszechstronnej analizy obowiązującego prawa w pierwszej kolejności należy do organu, do którego wpłynęło podanie z żądaniem załatwienia określonej sprawy, bowiem organ ten jako adresat żądania załatwienia konkretnej i indywidualnej sprawy, jest zobligowany do zbadania swojej właściwości rzeczowej i miejscowej w danej sprawie (art. 19 k.p.a.) i dopiero kiedy dojdzie do wniosku, że jest niewłaściwy w sprawie, powinien podanie przekazać do organu właściwego, zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a. Czyli ustalenie, jaki organ jest właściwy w sprawie, należy również do organu, do którego wpłynęło podanie i który uznał się za niewłaściwy. W sporze kompetencyjnym, o rozstrzygnięcie którego organy administracji publicznej zwracają się do Naczelnego Sądu Administracyjnego, musi być zgoda pomiędzy tymi organami co do przedmiotu tego sporu, nie może więc być rozbieżności, co do ustaleń stanu faktycznego. Tymczasem w niniejszej sprawie, co wynika z uzasadnienia postanowienia Starosty W. z dnia [...] sierpnia 2007 r. i z uzasadnienia postanowienia Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2007 r. oba organy różnie określają i definiują przyczynę gromadzenia się i zalegania wody w piwnicy domu J. S.. Zdaniem Starosty W. przyczyną tego stanu były zmiany stanu wody na gruncie, które mogły powstać w wyniku wybudowania pobliskiego osiedla i likwidacji rowu melioracyjnego w sąsiedztwie nieruchomości skarżącego, co rodzi konieczność podjęcia działań przez Prezydenta W. określonych w art. 29 ust. 3 ustawy. W ocenie natomiast Prezydenta W. zasypanie rowu melioracyjnego wskazuje na brak wypełnienia przez właściciela przedmiotowego gruntu obowiązków polegających na należytym utrzymywaniu urządzeń melioracji wodnych szczegółowych a organem właściwym w sprawach tego rodzaju jest, na mocy art. 77 ust. 2 w zw. z art. 140 ust. 1 ustawy, Starosta W.. W sytuacji kiedy nie ma zgody miedzy organami co do oceny stanu faktycznego i w oparciu o jaki przepis prawa (prawa materialnego) należy rozstrzygnąć daną sprawę nie ma tożsamości sprawy. Trudno w takiej sytuacji uznać, iż zaistniał spór kompetencyjnym, gdyż nie ma tutaj rozbieżności stanowisk w zakresie kompetencji tych organów, a istnieje rozbieżność co do istoty sprawy i dopóki nie nastąpi uzgodnienie stanowisk co do istoty sprawy (dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i ustalenie jaki konkretny przepis prawa materialnego należy zastosować w sprawie) nie można przyjąć, iż w tej sprawie zaistniał spór kompetencyjny. Z taką sytuacją braku sporu mamy właśnie do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Nie można więc w takiej sytuacji oczekiwać, aby Naczelny Sąd Administracyjny ustalił za organy przyczynę gromadzenia się wody w piwnicy domu J. S., gdyż nie jest to spór prawny (spór kompetencyjny), lecz spór faktyczny. W związku z powyższym, okoliczności sprawy na obecnym etapie nie pozwalają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy i powodują, że wniosek o rozstrzygnięcie sporu jest przedwczesny i jako taki podlega oddaleniu.