I OSK 962/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska (spr.) Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch Jolanta Sikorska Protokolant Urszula Radziuk po rozpoznaniu w dniu 4 września 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Straży Granicznej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2007r. sygn. akt II SA/Wa 2296/06 w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nagrody rocznej funkcjonariusza Straży Granicznej oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 lutego 2007 r., na skutek skargi D. S., uchylił decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] w przedmiocie nagrody rocznej funkcjonariusza Straży Granicznej oraz poprzedzający ją rozkaz personalny Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...]. Ponadto stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. W uzasadnieniu wyroku przedstawiono następujący stan faktyczny sprawy. Decyzją z dnia [...] Komendant Główny Straży Granicznej utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...], którym to przyznano D. S. z dniem [...] nagrodę roczną w wysokości proporcjonalnej do liczby pełnych miesięcy kalendarzowych pełnionej służby. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 112 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej oraz § 1 ust. 1 i 2, § 8 ust. 2 oraz § 11 ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 czerwca 2002 r. w sprawie warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej nagród rocznych, nagród uznaniowych i zapomóg (Dz. U. Nr 86, poz. 788). Utrzymując w mocy rozkaz organu pierwszej instancji Komendant Główny Straży Granicznej stwierdził, iż inwalidztwo skarżącego ,,nie pozostaje w związku z wypadkiem – chorobą powstałą w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby", a zatem przysługuje mu nagroda roczna w wysokości proporcjonalnej do liczby miesięcy pełnionej służby, zgodnie z § 1 ust. 2, a nie jak twierdzi skarżący zgodnie z § 1 ust. 3 rozporządzenia. Przedmiotową decyzję zaskarżył do sądu administracyjnego D. S., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. W skardze zarzucił organom naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 112 ust. 1 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej w związku z § 1 ust. 1 i 3 i § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 czerwca 2002 r. w sprawie warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej nagród rocznych, nagród uznaniowych i zapomóg. W uzasadnieniu skargi podniósł, że nagroda roczna za rok [...] powinna mu zostać przyznana w wysokości jednomiesięcznego uposażenia, a nie proporcjonalnie w wysokości 1/12 uposażenia za każdy miesiąc służby. Podkreślił ponadto, że przepis ten określa dwie przesłanki uzasadniające przyznanie pełnej nagrody i nie jest konieczne, aby obydwie przesłanki, jak twierdzi organ, zaistniały jednocześnie. Podniósł dodatkowo, że naruszona została zasada zaufania obywateli do organów Państwa oraz zasada równości wyrażona w art. 32 ust.1 Konstytucji, bowiem w analogicznym stanie faktycznym i prawnym Komendant Główny Straży Granicznej wydawał różne rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, twierdząc że podstawą do przyjęcia, iż choroba czy wypadek pozostają w związku ze służbą jest orzeczenie Komisji Lekarskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 lutego 2007 r. wskazał, że istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do wykładni § 1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 czerwca 2002 r. Przepis ten stanowi, że funkcjonariuszowi, który na skutek wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą nabył prawo do renty inwalidzkiej albo poniósł śmierć, nagroda roczna za ostatni rok służby przysługuje w wysokości jednomiesięcznego uposażenia, bez względu na okres służby pełnionej w tym roku. Wykładnia językowa tego przepisu prowadzi do jednoznacznego wniosku, iż w trzech przypadkach ustawodawca przewiduje "pełną" nagrodę roczną (wysokości jednomiesięcznego uposażenia) za ostatni rok służby. A mianowicie "pełna", a nie proporcjonalna nagroda przysługuje funkcjonariuszowi, który: – na skutek wypadku pozostającego w związku ze służbą nabył prawo do renty inwalidzkiej, – na skutek choroby pozostającej w związku ze służbą nabył prawo do renty inwalidzkiej, – poniósł śmierć. Podstawową i zasadniczą kwestią w sprawie było zatem ustalenie (w oparciu o orzeczenia lekarskie), czy skarżący wskutek choroby pozostającej w związku ze służbą nabył prawo do renty inwalidzkiej. Z treści orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej przy [...] Oddziale Straży Granicznej w K. z [...] nr [...], zatwierdzonego decyzją Okręgowej Komisji Lekarskiej przy Komendzie Głównej Straży Granicznej wynika, że skarżącego zaliczono do III grupy inwalidów. Z orzeczenia nie wynika jednak, a organ pominął i nie wskazał czy zaliczenie do III grupy inwalidów jest równoznaczne z "nabyciem prawa do renty inwalidzkiej". Omawiany przepis § 1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji uzależnia przyznanie "pełnej" nagrody rocznej od nabycia prawa od renty inwalidzkiej. Brak ustaleń organu w tym zakresie powoduje, iż nie można jednoznacznie dokonać oceny, czy w sprawie wyczerpana została hipoteza określona w § 1 ust. 3 omawianego rozporządzenia. Dodać należy, iż z orzeczenia wynika, że "schorzenie powodujące niezdolność do służby pozostaje w związku ze służbą w Straży Granicznej". Oznacza to, że przy ustaleniu, że skarżący nabył prawo do renty inwalidzkiej przysługiwać mu będzie, stosownie do § 1 ust. 3, "pełna", a nie proporcjonalna nagroda roczna. Dopiero ustalenie tych okoliczności pozwoli stwierdzić, czy w sprawie zastosowanie winien znaleźć przepis § 1 ust. 3, czy też przepis § 1 ust 2 omawianego rozporządzenia w związku z art. 112 ustawy z 12 października 1990 r. o Straży Granicznej. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł organ, w której zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 112 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej oraz § 1 ust. 1 i 2, § 8 oraz § 11 ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 czerwca 2002 r. w sprawie warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej nagród rocznych, nagród uznaniowych i zapomóg poprzez błędną wykładnię tych przepisów. Dodatkowo podniósł także zarzut naruszenia przepisu art. 106 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które to naruszenie miało istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia. W ocenie pełnomocnika organu, Sąd dokonał mylnej wykładni przepisów i przyjął tożsamość pojęcia "choroby pozostającej w związku ze służbą" z pojęciem "inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą". Według § 6 pkt 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 15 stycznia 1995 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej, emerytów i rencistów policyjnych, trybu postępowania i właściwości komisji lekarskich w tych sprawach, sposobu przeprowadzania kontrolowanych badań lekarskich oraz wzywania inwalidów na te badania przy orzekaniu o inwalidztwie funkcjonariusza, komisje lekarskie są zobowiązane w szczególności do ustalania w odniesieniu do każdej stwierdzonej grupy inwalidztwa, czy inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą oraz czy powstało wskutek wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą. W rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wykazu schorzeń i chorób pozostających w związku ze służbą w Policji, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu i Państwowej Straży Pożarnej ustalono wykaz chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby. Orzeczenie Rejonowej Komisji Lekarskiej przy [...] Oddziale Straży Granicznej w K. z dnia [...] jednoznacznie stwierdza, że inwalidztwo skarżącego nie pozostaje w związku z wypadkiem – chorobą powstałą w związku ze szczególnymi warunkami służby. Niespełnienie warunku pierwszego w przepisie zawierającym koniunkcję skutkuje brakiem podstaw do badania uprawnień skarżącego do renty inwalidzkiej. Tym samym nie można postawić organowi, jak wywodził pełnomocnik organu, zarzutu niewyjaśnienia czy zaliczenie do III grupy inwalidów jest równoznaczne z nabyciem prawa do renty inwalidzkiej. Skarżący nabył uprawnienia emerytalne z tytułu wysługi lat, zaś zgodnie z art. 43 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, w przypadku zbiegu prawa do renty i emerytury wypłaca się świadczenie korzystniejsze lub wybrane przez uprawnionego. Zgodnie z art. 15 ust. 4 powołanej ustawy emeryturę podwyższa się 15% podstawy wymiaru jeżeli inwalidztwo emeryta pozostaje w związku ze służbą. W przypadku posiadania uprawnień emerytalnych i stwierdzenia przez komisję lekarską, że inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą, faktem notoryjnym jest, że osoba uprawniona pobiera podwyższoną emeryturę. Przy wysłudze emerytalnej skarżącego wymiar emerytury wynosił 47,25% podstawy, podwyższony o 15% co dawało wymiar świadczenia emerytalnego w wysokości 62,25% podstawy. Gdyby skarżący zdecydował się na świadczenie rentowe to przy zaliczeniu go do III grupy inwalidztwa otrzymałby świadczenie w wysokości 40% podstawy wymiaru, podwyższone o 10%, co w sumie dawałoby 50% podstawy wymiaru. Organ nie wykazywał tej okoliczności, jak podniósł jego pełnomocnik w złożonej skardze kasacyjnej, w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie nagrody rocznej, ponieważ poza jakąkolwiek wątpliwością było posiadanie przez skarżącego prawa do emerytury, a nie do renty. Naczelny Sad Administracyjny zważył co następuje: Zarzuty skargi kasacyjnej uznać należy za nieusprawiedliwione. Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie przepisów art. 112 ust. 1 pkt 2 ustawy z 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (zwanej dalej ustawą) oraz § 1 ust. 1 i 2, § 8 ust. 2 oraz § 11 ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 18 czerwca 2002 r. w sprawie warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej nagród rocznych uznaniowych i zapomóg (zwanego dalej rozporządzeniem). Art. 112 ust. 1 pkt 2 ustawy stanowi, że funkcjonariuszowi przysługuje świadczenie pieniężne w postaci nagrody rocznej. Autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnia na czym miałaby polegać błędna wykładnia tego przepisu dokonana przez Sąd, ale zarzut ten jest o tyle bezpodstawny, że w niniejszej sprawie nie jest kwestionowane prawo D. S. do ww. świadczenia, spór natomiast dotyczy jego wysokości o czym z kolei nie stanowi przepis art. 112 ust. 1 pkt 2 ustawy. Kwestia ta uregulowana została w § 1 rozporządzenia, przy czym zasadą wyrażoną w ust. 1 i 2 § 1 rozporządzenia jest zależność wysokości nagrody rocznej od okresu pracy w roku kalendarzowym. Jeżeli funkcjonariusz pełnił służbę przez okres roku kalendarzowego, nagrodę roczną przyznaje się w wysokości jednomiesięcznego uposażenia (ust. 1). Natomiast w przypadku pełnienia przez funkcjonariusza służby przez część roku kalendarzowego, nagrodę przyznaje się proporcjonalnie do liczby pełnych miesięcy kalendarzowych służby w wysokości 1/12 uposażenia, o którym mowa w § 3, za każdy miesiąc kalendarzowy służby (ust. 2 § 1 rozporządzenia). Wyjątkiem jednak od przedstawionej wyżej zasady jest regulacja zawarta w ust.3 § 1 rozporządzenia, do której odsyłają obydwa wcześniej powołane przepisy. Skarga kasacyjna, jak należy wnosić z jej uzasadnienia zarzuca, iż sąd bezpodstawnie uznał za konieczne rozważenie możliwości zastosowania w niniejszej sprawie właśnie ust. 3 § 1 rozporządzenia. Przepis ten stanowi, że funkcjonariuszowi, który na skutek wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą nabył prawo do renty inwalidzkiej albo poniósł śmierć, nagroda roczna za ostatni rok służby przysługuje w wysokości jednomiesięcznego uposażenia bez względu na okres służby pełnionej w tym roku. Zdaniem Komendanta Głównego Straży Granicznej, Sąd błędnie utożsamił pojęcie "choroby pozostającej w związku ze służbą" z pojęciem "inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą". Rozumowanie Sądu jest jednak w tym zakresie prawidłowe, czego dowodem jest brzmienie art. 20 ust. 3 ustawy z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym Funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centrum Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 67). Inwalidztwo funkcjonariusza może powstawać w związku ze służbą lub nie. W myśl powołanego wcześniej przepisu, inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą, jeżeli powstało wskutek okoliczności wymienionych w pkt 1-5 ust. 3 art. 20 ustawy. Zgodnie z delegacją zawartą w ust. 4 art. 20 ustawy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w rozporządzeniu z 29 września 2005 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 206, poz. 1723) ustalił wykaz chorób wskazanych w ust. 3 art. 20. W załączniku nr 2 do tego rozporządzenia wskazane są choroby, o których mowa w pkt 5 ust. 3 art. 20 ustawy, a więc istniejące przed przyjęciem do służby, które uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby wskutek jej szczególnych właściwości lub warunków. Do chorób tych należą m.in. choroby wskazane w punktach 5, 9, 11 tabeli, które rozpoznane zostały u skarżącego. Rozumowanie to pozwala uznać za nieprawidłowe twierdzenie organu, że inwalidztwo skarżącego nie pozostaje w związku z chorobą powstałą w wyniku szczególnych właściwości lub warunków służby. Związek ten wynika z części orzeczenia nr [...], natomiast rzeczą organu jest ewentualne wyjaśnienie dlaczego w części B III pkt 4 i 5 podkreślono dwa wzajemnie wykluczające się stwierdzenia. Jeszcze raz bowiem należy podkreślić, że o tym czy inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą decyduje spełnienie jednej z przesłanek wymienionych w art. 20 ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. A więc inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą, jeżeli powstało wskutek zranienia, kontuzji lub innych obrażeń, wypadku i chorób powstałych w związku ze służbą. Pozostaje w tej sytuacji udzielić jedynie odpowiedzi na pytanie, czy nabycie prawa do renty inwalidzkiej na skutek choroby pozostającej w związku ze służbą, o którym mowa w ust. 3 § 1 rozporządzenia z 18 czerwca 2002 r. oznacza konieczność pobierania tej renty. czy też jedynie spełnienie warunków niezbędnych do jej przyznania. W ustępie 3 § 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji użyte zostało sformułowanie "funkcjonariuszowi, który nabył prawo do renty inwalidzkiej". Nabycie prawa nie jest tożsame z jego wykorzystaniem, a zgodnie z art. 43 ustawy z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym, w przypadku zbiegu prawa do emerytury i renty przewidzianej w ustawie, osobie uprawnionej wypłaca się świadczenie wyższe lub przez nią wybrane. To, iż skarżący skorzystał z ww. możliwości i wybrał prawo do emerytury nie oznacza, że nie nabył on prawa do renty. Spełnia zatem przesłankę, o której mowa w ust. 3 § 1 wskazanego wcześniej rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 18 czerwca 2002 r. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając skargę kasacyjną za nieusprawiedliwioną, na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.