II GSK 421/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Urszula Raczkiewicz po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 9 września 2008 r. sygn. akt V SA/Wa 1827/08 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] kwietnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 9 września 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 1827/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę A. W. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Sąd I instancji orzekał w następująco przedstawionym stanie sprawy. Pismem z dnia 7 marca 2008 r. A. W. zwrócił się do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w P. o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Decyzją z dnia 22 kwietnia 2008 r., nr [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Pismem z dnia [...] maja 2008 r. (data wpływu pisma do organu) A. W. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia 29 maja 2008 r., nr [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego utrzymał w mocy decyzję z dnia 22 kwietnia 2008 r. Pismem z dnia 30 czerwca 2008 r. (data nadania - 2 lipca 2008 r.) skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. za pośrednictwem Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego skargę na rozstrzygnięcie bez podania daty i numeru zaskarżonego aktu. Zarządzeniem z dnia 11 lipca 2008 r., skarżący został wezwany do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez wskazanie daty wydania i numeru zaskarżonego aktu (decyzji, postanowienia, innego aktu) lub zaskarżonej czynności - w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania. W wezwaniu zamieszczono pouczenie, że nieuzupełnienie w terminie braku skargi spowoduje jej odrzucenie. W dniu 4 sierpnia 2008 r. do Sądu wpłynęło pismo skarżącego, w którym wskazał, iż wnosi skargę na decyzję z dnia 22 kwietnia 2008 r., znak [...]. Odrzucając skargę A. W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. stwierdził, że decyzją podlegającą zaskarżeniu do sądu administracyjnego jest zawsze decyzja kończąca postępowanie w sprawie administracyjnej, ponieważ decyzja wydana w "pierwszej instancji" odnosi się tylko do części sprawy administracyjnej. Kontrola sądowoadministracyjna obejmuje decyzję wydaną "w pierwszej i drugiej instancji" oraz inne decyzje wydane "w dół" w granicach danej sprawy, wyłącznie wówczas, gdy z treści skargi w sposób niewątpliwy wynika, iż zaskarżeniem objęta została ostatnia z decyzji wydanych w administracyjnym toku instancji. Biorąc pod uwagę powyższe, WSA w W. uznał, że wniesienie skargi na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 22 kwietnia 2008 r. było niedopuszczalne. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożył A. W., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz o zasądzenie na rzecz pełnomocnika skarżącego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, a także o zasądzenie kosztów, jakie pełnomocnik musiał ponieść w niniejszej sprawie w kwocie 17 złotych tytułem uiszczenia opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., tj.: 1) naruszenie art. 57 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez: a) błędne uznanie w skarżonym postanowieniu, iż opisowe określenie zaskarżonej decyzji w skardze A. W. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, polegające na wskazaniu jej przedmiotu, poprzez określenie, iż odnosi się ona do decyzji o nieumorzeniu należności za okres 2007.4 do 2008.1 w kwocie 523.00 złotych dotyczących zaległości skarżącego w składkach wpłacanych do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego przy jednoczesnym podkreśleniu przez skarżącego, że skarży decyzję za pośrednictwem Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego jest niewystarczające dla spełnienia wymogów formalnych skargi w rozumieniu zakresie jaki precyzuje przepis art. 57 § 1 pkt 1 p.p.s.a., b) błędne uznanie, iż dla prawidłowego wskazania zaskarżonej decyzji i rozpoznania skargi konieczne jest podanie jej daty i numeru, w sytuacji, gdy taki wymóg nie wynika z art. 57 § 1 pkt 1 p.p.s.a.; 2) naruszenie art. 49 § 1 w zw. z art. 6 p.p.s.a. poprzez nieprecyzyjne i niepełne wskazanie przez Sąd w wezwaniu warunków formalnych, które według Sądu nie zostały spełnione w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniesionej przez A. W., tj. niewskazanie w wezwaniu, iż Sąd żąda podania numeru i daty decyzji ostatniej - kończącej postępowanie w sprawie administracyjnej, co pozwala przyjąć, iż Sąd nie udzielił stronie występującej bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowej. Jak podniesiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, wniesiona skarga wypełniała wszystkie wymogi określone przez art. 57 § 1 p.p.s.a. W świetle jej treści - w której skarżący podał, iż odnosi się ona do zaległości skarżącego w składkach wpłacanych do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego oraz że dotyczy nieumorzenia należności za okres 2007.4 do 2008.1 w kwocie 523.00 złotych, przy jednoczesnym podkreśleniu, iż jest to decyzja Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego - Sąd pierwszej instancji nie mógł mieć wątpliwości, która decyzja jest przedmiotem zaskarżenia. Wątpliwości takie, w ocenie autora skargi kasacyjnej, nie powinny się pojawić zwłaszcza w kontekście informacji wynikających z przekazanych akt administracyjnych oraz odpowiedzi na skargę (w której jednoznacznie wskazano, iż zakwestionowana została decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 29 maja 2008 r., utrzymująca w mocy decyzję wydaną dnia 22 kwietnia 2008 r., znak [...], która odnosi się do odmowy umorzenia kwoty 523 zł za okres od IV kwartału 2007 r. do I kwartału 2008 r. z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników). Zdaniem kasatora, wezwanie A. W. do uzupełnienia skargi poprzez podanie numeru i daty zaskarżonej decyzji było zatem bezpodstawne, gdyż wymóg taki nie wynika z literalnego brzmienia art. 57 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zaś skarżący opisał kwestionowany akt w sposób umożliwiający jego zidentyfikowanie i nadanie skardze dalszego biegu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Treść przytoczonych w skardze podstaw kasacyjnych uzasadnia rozpoznanie w pierwszej kolejności zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 49 § 1 p.p.s.a. w celu dokonania przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny prawidłowości wezwania strony skarżącej do usunięcia braków formalnych skargi. Stosownie do treści art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Powołany przepis ma zastosowanie w przypadku takich braków, które uniemożliwiają nadanie pismu procesowemu strony, w tym również skardze, prawidłowego biegu. Z uwagi na powyższe, zarządzenie przewodniczącego wydziału o wezwaniu strony lub jej pełnomocnika do usunięcia braków formalnych pisma procesowego powinno być sformułowane precyzyjnie, jasno i jednoznacznie, ponieważ uchybienie temu wymaganiu sprawia, że termin do wykonania czynności przez stronę nie zaczyna biec (por. H. Knysiak - Molczyk [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Warszawa 2008, s. 239). Konieczne jest zatem takie zredagowanie zarządzenia, by u jego adresata nie powstała wątpliwość co do przedmiotu wezwania i rygoru grożącego w razie niezastosowania się do jego treści (por. stanowisko Sądu Najwyższego, aktualne na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego, w postanowieniu z dnia 24 stycznia 2005 r., sygn. akt III UZ 20/04, OSNAPiUS 2005, Nr 16, poz. 258). W świetle powyższych okoliczności, które nie zostały przez Sąd pierwszej instancji uwzględnione, zachodziła konieczność wezwania skarżącego w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. do uzupełnienia i poprawienia skargi z dnia 30 czerwca 2008 r. przez wskazanie, czy skarga ta w istocie dotyczy decyzji z dnia 29 maja 2008 r. Konieczność takiego wezwania uzasadniała także treść art. 6 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Ponadto, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. pominął okoliczność, iż w odpowiedzi na skargę (która wpłynęła do Sądu pierwszej instancji w dniu 11 lipca 2008 r., a więc jeszcze przed wezwaniem skarżącego do usunięcia braku formalnego) organ wskazał, że dotyczy ona skargi A. W. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 29 maja 2008 r., utrzymującą w mocy decyzję wydaną dnia 22 kwietnia 2008 r., znak [...], która odnosi się do odmowy umorzenia kwoty 523 zł za okres od IV kwartału 2007 r. do I kwartału 2008 r. z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Uwzględniając powyższe, odrzucenie przedmiotowej skargi należy uznać za podyktowane nadmiernym formalizmem, a ponadto częściowo spowodowane niedostatecznym poinformowaniem strony występującej w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego co do skutków prawnych czynności procesowych, co stanowiło naruszenie art. 6 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji, jako wydane z naruszeniem powyższego przepisu nie mogło się zatem ostać. Zasadność zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 49 § 1 w zw. z art. 6 p.p.s.a. powoduje, iż nie zachodzi potrzeba ustosunkowania się do pozostałych zarzutów tej skargi. W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna oparta została na usprawiedliwionych podstawach, Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego Sąd nie orzekł, ponieważ o zwrocie kosztów, stosownie do przepisu art. 209 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 tej ustawy. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzeka jedynie wówczas, gdy rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku, ponieważ przepisy art. 203 i 204 ustawy wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z wyrokiem Sądu pierwszej instancji oddalającym lub uwzględniającym skargę, co nie ma miejsca w przypadku rozpoznawania skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07). ----------------------- 2