II SA/Wa 651/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.), Sędzia WSA Adam Lipiński, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Protokolant: Anna Siwonia, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2008 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego stypendium 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2008 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i rynkach pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) oraz art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu P. z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] orzekającą o zwrocie przez M. K. nienależnie pobranego stypendium za okres od [...].09.2007 r. do [...].10.2007 r. w wysokości brutto – [...] zł w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. W postępowaniu administracyjnym organy ustaliły następujący stan faktyczny. Pani M. K., zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. w dniu [...] września 2006 r., decyzją Starosty Powiatu P. z dnia [...] września 2006 r. nr [...] została uznana za osobę bezrobotną od dnia rejestracji oraz odmówiono jej przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W dniu 10 września 2007 r. bezrobotna została skierowana do odbycia stażu w Urzędzie Gminy w P., w związku z czym Starosta Powiatu P. decyzją z dnia [...] września 2007 r. przyznał M. K. stypendium na czas odbywania stażu, od dnia [...] września 2007 r. W trakcie odbywania stażu, w dniu 5 listopada 2007 r. bezrobotna poinformowała Urząd Pracy o zawarciu związku małżeńskiego z dniem [...] września 2007 r., a następnie w dniu 3 grudnia 2007 r. przedłożyła decyzję Wójta Gminy P. w sprawie zobowiązania podatkowego z którego wynikało, iż jej małżonek jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych [...] ha przeliczeniowego, a także dokument o jej zameldowaniu na pobyt stały w tym gospodarstwie. W związku z powyższym Starosta Powiatu P. decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. pozbawił M. K. statusu osoby bezrobotnej, a następnie wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania jej stypendium. Po zakończeniu postępowania wyjaśniającego organ wydał w dniu [...] stycznia 2008 r. decyzję, którą uchylił swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] września 2007 r. o przyznaniu bezrobotnej stypendium i orzekł o odmowie jego przyznania. Następnie, po uprawomocnieniu się powyższej decyzji, Starosta Powiatu P. wydał decyzję z dnia [...] lutego 2008 r., w której orzekł o zwrocie nienależnie pobranego stypendium. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż M. K. nie spełniała warunków do posiadania statusu osoby bezrobotnej, ponieważ od dnia [...] września 2007 r. podlegała ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu z tytułu pracy stałej jako współmałżonek w gospodarstwie rolnym o powierzchni powyżej 2 ha przeliczeniowych. Tym samym, nie spełniała ona warunków do skierowania do odbycia stażu i pobierania z tego tytułu stypendium. W odwołaniu od powyższej decyzji M. K. wskazała, iż nie jest współwłaścicielką gospodarstwa rolnego jej męża, ponieważ nabył on to gospodarstwo przed zawarciem związku małżeńskiego. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2008 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu P. z dnia [...] lutego 2008 r. Organ wskazał, iż M. K. została skierowana na staż i przyznano jej z tego tytułu stypendium na podstawie znanych mu ustaleń i oświadczeń strony. Podkreślił, iż nie dochowała ona ciążącego na niej obowiązku zawiadomienia, w terminie 7 dni, Urzędu o zawarciu związku małżeńskiego, choć potwierdziła własnoręcznym podpisem na karcie rejestracyjnej w dniu [...] września 2006 r., iż zapoznała się z przysługującymi osobie bezrobotnej prawami i obowiązkami, w tym obowiązkiem zawiadamiania w terminie 7 dni Urzędu Pracy o wszelkich zmianach danych, zawartych w karcie rejestracyjnej. Ponadto organ wskazał, iż strona zobowiązała się, w tym samym oświadczeniu z dnia [...] września 2006 r., do zwrotu pobranego stypendium, w przypadku niespełnienia warunków wymienionych w ustawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, M. K. nie zgodziła się z zaskarżoną decyzją. Stwierdziła, iż wydane w jej sprawie decyzje są dla niej krzywdzące, ponieważ w trakcie odbywania stażu była w ciąży i z tego powodu przebywała na zwolnieniach lekarskich. Ponadto wskazała, iż przyznane jej stypendium było wynagrodzeniem za jej czas i pracę, w związku z tym niesłuszne jest teraz jego zwracanie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczas powołane argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Rozpatrywana pod tym względem skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, iż przesłanką materialnoprawną zaskarżonych decyzji są przepisy art. 76 ust. 1 w zw. z art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.). Wedle ich brzmienia osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne (art. 75 ust. 1). Za świadczenie nienależne uznaje się świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie (art. 76 ust. 2 pkt 2). Przepisy te wskazują, iż organy administracji publicznej mają obowiązek zażądać zwrotu nienależnego świadczenia od bezrobotnego wówczas, gdy wykażą, że istotnie osoba bezrobotna złożyła nieprawdziwe oświadczenie, przedstawiła sfałszowane dokumenty lub w inny sposób wprowadziła w błąd powiatowy urząd pracy. Badając stan faktyczny w tego typu sprawach, organy administracji muszą kierować się rygorami procedury administracyjnej. Organy administracji publicznej winny więc przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 kpa), a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także są zobowiązane do należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 kpa). Muszą wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 3 i art. 80 kpa) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 kpa. W rozpatrywanej sprawie ograny podejmujące rozstrzygnięcie nie sprostały tym wymaganiom, bowiem nie wykazały, iż skarżąca istotnie w sposób świadomy wprowadziła w błąd Powiatowy Urząd Pracy w P. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby była ona poinformowana w sposób niebudzący wątpliwości o okolicznościach, które uzasadniałyby przyjęcie, iż nie jest już osobą bezrobotną. Wbrew stanowisku organu nie można tu przyjąć, że podpisanie przez M. K. oświadczenia bezrobotnego w dniu [...] września 2006 r. wystarcza za przyjęcie, iż skarżąca była świadoma tego, że wyjście za mąż za rolnika spowoduje zmianę dotyczącą możliwości otrzymania stypendium z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Powyższe oświadczenie jest ogólne i dotyczy - jak wynika z jego treści statusu bezrobotnego, a nie ewentualnych innych świadczeń. Należy przy tym podkreślić, iż organy administracji publicznej zajmujące się sprawami bezrobotnych winny mieć na względzie fakt, że zajmują się sprawami osób, które w sprawach prawnych nie mają dostatecznego doświadczenia ani wiedzy. Istotną częścią działań administracji pracy w tym zakresie musi być także pomoc bezrobotnym w rozumieniu zawiłych przepisów prawa, co w przypadku powiatowej administracji samorządowej jest statuowane treścią art. 9 ust. 1 pkt 3 w.w. ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. Przed wydaniem decyzji o przyznaniu świadczenia organ administracji powinien jeszcze raz sprawdzić status osoby bezrobotnej i poinformować ją o okolicznościach, które mogą skutkować koniecznością zwrotu stypendium. W aktach sprawy brak jest tymczasem dowodu, który w sposób niebudzący wątpliwości stwierdzałby, że skarżąca została poinformowana o okolicznościach, które mogą skutkować zwrotem stypendium. Organ nie dopełnił, zatem obowiązków wynikających z cyt. już art. 7 i art. 9 kpa w zw. z art. 77 § 3 i art. 80 kpa. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji, Sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.