IV SA/Wa 414/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Otylia Wierzbicka, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, asesor WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2008 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] września 2007r., po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, wszczętego na wniosek P. K., Prezydent W. orzekł o odmowie wymeldowania M. K. z pobytu stałego z budynku przy ul. [...] w W. Po rozpoznaniu odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez pełnomocnika P. K., decyzją z dnia [...] grudnia 2007r. Nr [...], Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr139, poz. 993 z późn. zm.). orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Prezydenta W. z dnia [...] września 2007r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż zaskarżona decyzja Prezydenta W. z dnia [...] września 2007r. zapadła w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z ww. przepisem organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zgodnie więc z obowiązującym prawem jedyną przesłanką, jaką bada organ meldunkowy w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego, jest fakt opuszczenia lokalu przez określoną osobę. Przeprowadzone w tym względzie postępowanie dowodowe wykazało, że M. K. warunku tego nie spełnił. Z akt sprawy wynika bowiem, iż został on zameldowany w nieruchomości przy ul. [...] w W. w dniu 4 września 2000r. przez swoją żonę U. K. W dniu 12 września 2000r. Wymieniona sprzedała przedmiotową nieruchomość P. K. i jego matce I. K. W dniu 18 stycznia 2008r. B. K. pełnomocnik P. K. składając wyjaśnienia do protokołu wskazała, iż w dniu 17 stycznia usiłowała dostać się do budynku przy ul. [...] w celu dostarczenia M. K. wezwania do jego opróżnienia i wydania. Jej zdaniem budynek wygląda na opuszczony i zaniedbany. Ponadto wskazała, iż w rozmowie z najbliższymi sąsiadami ustaliła, że od kilku miesięcy nikt nie zamieszkuje w omawianej nieruchomości. Jak wynika z informacji Komisariatu Policji W. [...], pomimo kilkakrotnych kontroli w budynku nikogo nie zastano, a sąsiedzi nie byli w stanie udzielić informacji czy ktoś w nim zamieszkuje. Organ I instancji zwrócił się więc do Komendy Rejonowej Policji W. [...] o ustalenie czy M. K. zamieszkuje razem ze swoją żoną w lokalu nr [...] przy ul [...]. Jak wynika z informacji policji nie udało się ustalić, że Wymieniony zamieszkuje pod wskazanym adresem. W dniu 2 maja 2008r. pełnomocnik M. K. złożył pismo z którego wynika, iż Wymieniony zamieszkuje w miejscu zameldowania. Tu koncentruje swoją działalność życiową, tj. mieszka, spożywa posiłki, wypoczywa, posiada wszystkie swoje rzeczy osobiste. Do pisma została dołączona umowa ze S., kopia abonamentu za internet, oraz kopia wykazów turniejów tenisowych krajowych i zagranicznych, w których bierze udział nieletni syn Wymienionego. Jak wynika z dołączonych kserokopii paszportu i rezerwacji biletowych, M. K. towarzyszy synowi w wyjazdach. W celu dokładnego wyjaśnienia sprawy organ I instancji przeprowadził kontrolę meldunkową, która potwierdziła zamieszkiwanie Wymienionego. W budynku znajdowały się meble, jego rzeczy osobiste, kosmetyki oraz żywność. W trakcie kontroli M. K. oświadczył, iż nie zawsze odbiera kierowaną pod ten adres korespondencję, gdyż często wyjeżdża z synem na zawody tenisowe. Obecny w trakcie kontroli M. P. zeznał do protokołu "iż odwiedza w tym budynku M. K. Wiadomo mu, że Wymieniony często wyjeżdża z synem na zawody dlatego często go nie ma w miejscu zameldowania. Przesłuchana w charakterze świadka E. C. zamieszkała przy ul. [...] zeznała, iż M. K. zna z widzenia. Widuje go jak przyjeżdża do budynku przy ul. [...]. Nie była rozpytywana ani przez Policję ani komornika na okoliczność zamieszkiwania Wymienionego. Dzielnicowy P. T. z Komendy Policji W. [...], zeznał, iż jest dzielnicowym od 3 lat z przerwą od czerwca 2006r do lutego 2007r. Od 2005r. do Komisariatu przysyłana jest korespondencja dla M. K. w celu doręczenia Zainteresowanemu. W tym czasie tylko raz jesienią 2005r. zastał Wymienionego w miejscu zameldowania. Jego zdaniem M. K. nie zamieszkuje w omawianym budynku gdyż jako dzielnicowy by o tym wiedział. Poza tym nigdy nie udało mu się dostarczyć pod ten adres korespondencji. W ocenie organu zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż M. K. zamieszkuje w nieruchomości nr [...] przy ul. [...] w W., a jego częste nieobecności w tym budynku spowodowane są wyjazdami z synem na turnieje tenisowe. Organ odmówił wiary zeznaniom B. K., gdyż są sprzeczne z ustaleniami kontroli meldunkowej. Rozpoznając powyższą sprawę organ nie wziął zaś pod uwagę wyjaśnień dzielnicowego P. T., gdyż fakt że M. K. nie odbiera korespondencji w miejscu pobytu stałego nie świadczy, iż w nim nie zamieszkuje. Skoro więc M. K. nie opuścił omawianej nieruchomości, organ uznał, iż nie została spełniona wyłączna przesłanka przesądzająca o możliwości wymeldowania osoby w drodze decyzji administracyjnej. Skargę na powyższą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2007r., domagając się jej uchylenia, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, pełnomocnik P. K. - adwokat N. O. Zaskarżonej decyzji zarzucono: * naruszenie przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przez jego niewłaściwą wykładnię i zastosowanie, * naruszenie przepisów postępowania, w postaci art. 7 Kpa, art. 77 Kpa, oraz art. 80 Kpa poprzez zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności oraz błędną, sprzeczną z zasadami prawidłowego rozumowania oraz doświadczenia życiowego ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności wyników oraz sposobu przeprowadzania kontroli meldunkowej i zeznań świadków. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego wskazała, iż niewłaściwa wykładnia przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych polegała na tym, iż organ odwoławczy przyjął, że M. K. na nieruchomości zamieszkuje i wcale jej nie porzucił, za podstawę tego ustalenia przyjmując m.in. złożone do akt sprawy bilety lotnicze i zeznania samego M. K. w charakterze strony. Sam fakt, iż M. K. wyjeżdża z synem nie świadczy o tym, iż po tych wyjazdach wraca z powrotem na ul. [...], zwłaszcza, iż, co jest w sprawie bezsporne, syn ten przy ul. [...] nie zamieszkuje. Ustawiczne towarzyszenie synowi, przez ojca jest raczej typowe dla wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego. Trudno bowiem uwierzyć, aby ojciec i syn łączyli się tylko w celu wyjazdów a następnie rozłączali i żyli zupełnie osobno; zwłaszcza jeśli ojciec trenuje syna (a zatem powinien dbać również o jego codzienną dietę, ubiór, bieżące postępowanie itp.). Rozstrzygnięcie w kwestii odmowy wymeldowania organy obu instancji oparły przede wszystkim na ustaleniach kontroli meldunkowej, o której - co trzeba zaznaczyć - M. K. został wcześniej poinformowany, a więc nie stanowiła ona dla niego zaskoczenia. Wnioskowanie zatem na takiej podstawie dowodowej, że budynek wygląda na zamieszkały jest nietrafne, szczególnie gdy zważy się, że M. K. nie odbiera korespondencji kierowanej do niego na adres przy ul. [...], odbiera natomiast korespondencję kierowaną w miejscu zamieszkania żony. Organy administracji powołały się wprawdzie również - dla uzasadnienia zaskarżonej decyzji na zeznania świadków M. P. i E. C., którzy twierdzili, że M. K. zamieszkuje pod adresem ui. [...], jednakże treść ich zeznań powinna być przeanalizowana w kontekście pozostałych zgromadzonych w sprawie dowodów. Pozostawały one w sprzeczności z zeznaniami dzielnicowego P. T. z Komendy Policji W. [...], który wielokrotnie, przez kilka lat, o różnych porach próbował się skontaktować z M. K. pod adresem przy ul. [...]. Poszukiwał on M. K. w celach urzędowych i nigdy nie mógł go zastać. Pozwala to stwierdzić, że organy administracji w sposób bezkrytyczny przyjęły, że wynik kontroli meldunkowej stanowi zasadniczy dowód w sprawie, nie zważając, że była to kontrola zapowiedziana oraz przekładana na wniosek samego M. K., tak, aby mógł on w niej uczestniczyć (czyli się do niej przygotować!). W tej sytuacji zamanifestowany w trakcie tej kontroli przez M. K. fakt jego zamieszkiwania w ww. lokalu powinien zostać w sposób wszechstronny zweryfikowany. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, mało przekonywujące wydaje się również odmówienie wiarygodności zeznaniom świadka B. K. na tej tylko podstawie, że pozostają one w sprzeczności z ustaleniami kontroli meldunkowej. Zważyć bowiem należy, że B. K. przyszła na ul. [...] nie zapowiedziana, podobnie jak nie zapowiedziane były wielokrotne wizyty dzielnicowego P. T. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Stanowisko organu w zakresie oddalenia skargi zostało poparte również przez pełnomocnika M. K. w piśmie, które wpłynęło do Sądu w dniu 9 września 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania powyższej decyzji, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 - dalej zwaną p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych kryteriów Sąd uznał, iż skarga nie jest zasadna. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 z późn. zm. zwanej w dalszej części "ustawą o ewidencji ludności i dowodach osobistych"), w myśl którego organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Stosownie do art. 10 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów (por. wyrok NSA z dnia 14 maja 2001 r. sygn. akt V SA 1496/00 - LEX nr 54454). Opuszczenie lokalu jest to nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założenie w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Zamiar taki określa się na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, iż przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu powołanego przepisu jest spełniona, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, niepublikowany, zamieszczony w LEX nr 50123; wyrok NSA z dnia 10 lutego 1989 r, sygn. akt SA/Wr 789/88, ONSA 1989/2/72). O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Tak więc o opuszczeniu stałego miejsca zamieszkania można mówić tylko wówczas, gdy jest ono dobrowolne i ma charakter trwały. Podkreślić przy tym należy, iż w rozumieniu omawianej ustawy meldunek ma zatem charakter jedynie rejestracyjny i nie wiąże się z prawem do lokalu. Na etapie czynności zameldowania i wymeldowania nie bada się więc tytułu prawnego do lokalu. Wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K. 20/01 (Dz. U. z 2002 r. Nr 78, poz. 716) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 9 ust. 2 tej ustawy (obecnie: Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 z późn. zm.) jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Konsekwencją orzeczenia TK o niekonstytucyjności przepisu art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych było także nieobowiązywanie części przepisu art. 15 ust. 2 tej ustawy, odnoszącej się do uprawnień do przebywania w lokalu. W toku postępowania administracyjnego przeprowadzonego w przedmiotowej sprawie ustalono, iż M. K., nie opuścił miejsca pobytu stałego w budynku przy ul. [...] w W. Z przeprowadzonej w dniu 20 czerwca 2007r. w niniejszym budynku kontroli meldunkowej wynika bowiem, iż M. K. dysponuje kluczami do niniejszego budynku, w którym znajdują się jego rzeczy osobiste. Ponadto budynek wygląda na zamieszkały, o czym świadczy wyposażenie kuchni, łazienki, sypialni. Okoliczność pobytu M. K. w spornym budynku została także potwierdzona przez świadków w tym sąsiadkę E. C. zamieszkałą przy ul. [...] w W. W aktach sprawy znajduje się także sporządzona na rzecz M. K. umowa ze S., kopia abonamentu za Internet. Ustalono także, iż M. K. bardzo często wyjeżdża wraz z synem na turnieje tenisowe krajowe i zagraniczne, na dowód czego przedłożono do akt sprawy kopię wykazów turniejów tenisowych krajowych i zagranicznych, w których bierze udział nieletni syn Wymienionego, oraz kserokopię jego paszportu i rezerwacji biletowych. Mając na uwadze zgromadzone w sprawie materiały dowodowe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił stanowisko organów I i II instancji, iż w przedmiotowej sprawie nie doszło do opuszczenia przez M. K. miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 z późn. zm.). Zdaniem Sądu fakt, iż posiada ona nadal klucze do lokalu, że znajdują się tam jego rzeczy osobiste i korzysta z mieszkania, co potwierdziły przeprowadzone oględziny, jest widywany w miejscu pobytu stałego przez sąsiadów wbrew zeznaniom dzielnicowego P. T. i B. K. - stanowi wystarczającą podstawę do uznania, iż nie zrezygnował on z uprawnienia do przebywania w tym lokalu. Udokumentowana w trakcie postępowania okoliczność częstych wyjazdów M. K., pozwala zaś uznać za niesłuszny podniesiony przez pełnomocnika zarzut, iż o fakcie opuszczenia miejsca pobytu przez M. K. winien świadczyć fakt nieodbierania przez niego korespondencji pod adresem [...]. Podnieść także należy, iż przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wbrew stanowisku prezentowanemu przez stronę skarżącą nie potwierdziło także okoliczności zamieszkiwania M. K. pod adresem: ul. [...] w W. Wprawdzie, jak słusznie zauważył pełnomocnik skarżącego z akt sprawy wynika, iż M. K. odbierał korespondencję kierowaną na ten adres, niemniej jednak analiza akt wskazuje, iż przesyłki te nie były odbierane przez M. K. bezpośrednio, tylko awizowane i odbierane po pewnym czasie (k- 38 i 34 akt administracyjnych), co również może świadczyć o fakcie informowania go przez osoby zamieszkałe pod w/w adresem o konieczności ich odbioru. Okoliczności tej nie można zatem uznać jako bezpośredni dowód zamieszkiwania M. K. pod w/w adresem. Odnosząc się zaś do podniesionego przez pełnomocnika skarżącego zarzutu bezkrytycznego przyjęcia za dowód w sprawie wyniku kontroli meldunkowej, do której z uwagi na okoliczność, iż była ona zapowiedziana M. K. mógł się zdaniem pełnomocnika skarżącego przygotować, należy wskazać, iż zarzut ten nie może być wzięty pod uwagę. Zgodnie bowiem z art. 79 Kpa., strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Uznać więc należy, iż oględziny w budynku przy ul. [...] w W., przeprowadzone zostały przez organ zgodnie z przepisami prawa, bowiem o przedmiotowej czynności strony postępowania zostały właściwie powiadomione. A zatem protokół z tak przeprowadzonej kontroli meldunkowej mógł stanowić dowód w niniejszej sprawie. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które Sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić. Reasumując powyższe, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.