II SA/Sz 480/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda Protokolant Michał Iwanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2008 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. oddala skargę, II. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata M. K. kwotę [...] złotych zawierającą należny podatek od towarów i usług, z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Na podstawie wniosku B. B. Burmistrz Miasta i Gminy wszczął postępowanie w sprawie wymeldowania T. S. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego w miejscowości [...]. W wyniku przeprowadzonego postępowania, decyzją z dnia [...], znak: [...] Burmistrz Miasta i Gminy, na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) orzekł o wymeldowaniu T. S. z lokalu mieszkalnego znajdującego się w miejscowości [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że bezsporne jest, iż T.S. nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym znajdującym się w [...] Nr [...]. Organ I instancji podał dalej, że fakt nie zamieszkiwania przez T. S. w wyżej wskazanym lokalu mieszkalnym został potwierdzony przez Komendę Powiatową Policji w G., Rewir Dzielnicowych w M. pismem z dnia [...], znak. [...], w którym stwierdzono, że T. S. obecnie przebywa w Zakładzie Karnym w G. przy ul. [...]. Organ ustalił także, że T. S. został zameldowany w dniu [...] w lokalu mieszkalnym w [...] Nr [...] przez A. J. (właścicielkę), z którą w dniu [...] zawarł związek małżeński i tym samym nabył uprawnienia do lokalu. Jednak A. S. lokal mieszkalny w [...] Nr [...] sprzedała i tym samym uprawnienia T. S. do ww. lokalu wygasły. Nadto z zeznań przesłanych przez B. B. wynika, iż mieszkanie w D. Nr [...] przejęła puste i że w tym lokalu nie było żadnych rzeczy, które należały do T. S. W tych okolicznościach faktycznych, zdaniem organu, zostały spełnione przesłanki na podstawie których można było wydać decyzję o wymeldowaniu. Od powyższej decyzji T. S. wniósł odwołanie podnosząc, że w chwili obecnej przebywa w Zakładzie Karnym w G. Odwołujący się zwrócił uwagę, że żona – A. S. sprzedała lokal mieszkalny bez jego wiedzy w czasie, gdy przebywał w zakładzie karnym. Zdaniem T. S. B. B. kupując lokal w D. Nr [...] wiedziała, że jest on tam zameldowany na pobyt stały i po wyjściu z zakładu karnego będzie chciał wrócić do mieszkania. W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek złożonego odwołania, Wojewoda, decyzją z dnia [...], Nr [...], powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając treść podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że od dnia 19 czerwca 2002 r., tj. od daty publikacji w dzienniku ustaw (Nr 78, poz. 716 z 2002r.) wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. orzekającego o niezgodności art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, uległy zmianie przesłanki zameldowania oraz wymeldowywania osób z pobytu stałego. Zdaniem organu odwoławczego nie budzi wątpliwości, że orzeczenie Trybunału, chociaż bezpośrednio odnosi się tylko do art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zmienia również sposób interpretacji art. 15 ust. 2 tejże ustawy, gdyż jako przesłankę wymeldowania artykuł ten w pierwszej części wskazuje utratę uprawnień określonych w art. 9 ust. 2 wymienionej ustawy. Tym samym Wojewoda podkreślił, że bezsporne jest, iż obecnie jedyną przesłanką stanowiącą podstawę do wymeldowania osoby, której miejsce pobytu jest znane, jest fakt opuszczenia lokalu. Zdaniem organu odwoławczego wydanie decyzji o wymeldowaniu na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wymagało zatem tylko zbadania, czy T. S. spełnił przesłankę opuszczenia lokalu, określoną w powołanym wyżej przepisie. Wojewoda podał dalej, że na podstawie akt sprawy wynika, iż T. S. przebywa w Zakładzie Karnym w G. i że nie posiada on tytułu prawnego do lokalu nr [...] w D. Od dnia 1 października 2003r. właścicielem tej nieruchomości jest bowiem B. B. Natomiast z pisemnych wyjaśnień T. S. wynika, że został on aresztowany w dniu 30 stycznia 2003 r. i że do tej daty zamieszkiwał w przedmiotowej posesji. Organ odwoławczy podkreślił, że w orzecznictwie NSA utrwalony został pogląd, iż za opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie można uznać opuszczenia lokalu przez osobę z powodu jej aresztowania, a następnie odbywania kary pozbawienia wolności. Jednakże zdaniem organu odwoławczego stosowanie prawa nie polega jednak na schematycznym powielaniu pewnych reguł, bez wnikliwej oceny, czy stan faktyczny każdej indywidualnej sprawy odpowiada w pełni stosowanej normie prawnej. Według organu ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych przewiduje jedynie czynności o charakterze rejestracyjnym, a zatem postępowanie dowodowe w sprawie meldunkowej ograniczone jest tylko do potrzeby ustalenia okoliczności niezbędnych do prawidłowego dokonania czynności ewidencyjnych. Ponadto przepisy ustawy rozróżniają np. charakter pobytu pod oznaczonym adresem, stanowiąc w odniesieniu do pobytu stałego, że jest nim zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zdaniem organu II instancji w ustalonym stanie faktycznym zachodzą podstawy do wymeldowania T. S. z pobytu stałego z przedmiotowego lokalu. Bezsporne jest bowiem, że T. S. po odbyciu kary pozbawienia wolności nie powróci do przedmiotowego lokalu. Zamiarom jego pobytu w tym mieszkaniu stanowczo sprzeciwia się właścicielka tego lokalu B. B. Odbywający karę pozbawienia wolności T. S. nie może zatem, w ocenie organu odwoławczego zakładać, że miejscem jego stałego przebywania jest mieszkanie B. B. W związku z powyższym utrzymywanie zameldowania T. S. w przedmiotowym lokalu jako miejsca jego zameldowania na pobyt stały, w ocenie Wojewody, byłoby utrzymywaniem rejestracji fikcyjnej, odbiegającej od rzeczywistości. T. S. na powyższą decyzję złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ponawiając w jej uzasadnieniu argumentację przedstawioną w odwołaniu wniesionym do Wojewody. Dodatkowo skarżący zwrócił się do Sądu o udostępnienie mu mieszkania zastępczego. Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Postanowieniem z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie sądowe w sprawie z uwagi na brak adresu uczestniczki postępowania – B. B. W dniu 13 lipca 2006 r. pełnomocnik T. S. poinformował Sąd, że B. B. zmarła w dniu 25 lutego 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...] podjął z urzędu postępowanie sądowe w związku ze wskazaniem następcy prawnego zmarłej uczestniczki postępowania – B. B. w osobie I. A. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Kontrola zaskarżonej decyzji ostatecznej dokonana – stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) – pod kątem zgodności z prawem, doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Podstawę materialnoprawną orzeczenia o wymeldowaniu osoby z dotychczasowego miejsca pobytu stanowią przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Ustawa ta nakłada obowiązek ewidencjonowania pobytu osób, który winien być zgodny ze stanem faktycznym. Temu celowi służy między innymi uprawnienie organów administracji do wydania decyzji o wymeldowaniu określonej osoby bez jej oświadczenia woli w sytuacjach, o których mowa w art. 15 ust. 2 tej ustawy. Zgodnie z treścią art. 15 ustawy osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca (art. 15 ust. 1 ustawy). Organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Sposób sformułowania treści art. 15 ust. 2, zdaniem Sądu, nie budzi wątpliwości, że ustawodawca wręcz zobowiązał organy administracji do wydania na wniosek strony, jak i z urzędu decyzji w sprawie wymeldowania osób w sytuacjach w nim określonych. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż bezsporny jest fakt opuszczenia przez skarżącego dotychczasowego miejsca pobytu w lokalu mieszkalnym nr [...] w miejscowości D. Niekwestionowane są również okoliczności opuszczenia ww. lokalu, a mianowicie aresztowanie T. S. w D. w dniu 30 stycznia 2003 r. Oczywistym jest również fakt, że opuszczenie przez skarżącego lokalu mieszkalnego w tym dniu nie było przejawem jego woli. W rozpoznawanej sprawie dla oceny charakteru opuszczenia lokalu istotne jest jednak obiektywne stwierdzenie faktycznej możliwości realizacji woli strony przebywania w danym lokalu. Należy bowiem mieć na uwadze fakt, że własność przedmiotowego lokalu przeszła na B. B., a obecnym właścicielem jest I. M., natomiast T. S. nie przysługuje jakikolwiek tytuł prawny do lokalu. W tym miejscu podkreślić trzeba, że przedmiotowy lokal był własnością żony T. S. – A. S. i nabyty został przez nią przed zawarciem związku małżeńskiego ze skarżącym. Tym samym A. S. mogła swobodnie dysponować prawem do lokalu bez zgody skarżącego. Fakt zameldowania T. S. był zatem jedynie czynnością rejestracyjną jego pobytu w przedmiotowym lokalu. W ocenie Sądu zameldowanie konkretnej osoby w lokalu nie jest źródłem powstania jakichkolwiek praw majątkowych do tego lokalu, a jest jedynie rejestracją faktu pobytu danej osoby pod wskazanym adresem. Od nowych właścicieli nie można bowiem wymagać, aby zezwolili na zamieszkiwanie w nim obcej osoby, a utrzymywanie zameldowania T. S. byłoby fikcją i stałoby zdaniem Sądu w rażącej sprzeczności z uprawnieniami nowego właściciela. Orzecznictwo sądów administracyjnych, które Sąd podziela, związane z dobrowolnością i trwałością opuszczenia lokalu nie może być jednak przywoływane w każdym przypadku, gdyż doprowadziłoby do schematycznego podejścia do sprawy bez uwzględnienia jej realiów. W takich okolicznościach trafnie organy przyjęły, że nie sposób uznać, aby po zakończeniu odbywania kary pozbawienia wolności skarżący powrócił do mieszkania B. B. (obecnie I. M.). Należy także wskazać, że z akt sprawy wynika, iż skarżący ma świadomość, że nie wróci już do miejsca stałego pobytu, a odmawiając wymeldowania próbuje jedynie wymusić na organach zapewnienie sobie miejsca zamieszkania po opuszczeniu zakładu karnego. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił zarzutów skargi, a kontrolując zaskarżoną decyzję z urzędu nie dostrzegł uchybień które uzasadniałyby wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Zdaniem Sądu organy obu instancji prawidłowo wyważyły interesy obu stron. W tych okolicznościach orzec należało o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Orzeczenie w pkt II wyroku wydano na podstawie §18 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).