II SA/Wa 846/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk, Andrzej Kołodziej (spr.), Protokolant Agnieszka Kolasa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2008 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie należności pieniężnej przysługującej przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby oddala skargę. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w B. decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku [...] K. S. o wypłatę co miesiąc świadczenia pieniężnego należnego za okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 95 pkt 1, art. 96 ust. 1, 6, 7 i 9 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), przyznał [...] K. S., w związku ze zwolnieniem w dniu [...] stycznia 2008 r. z zawodowej służby wojskowej, świadczenie pieniężne należne przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby, w kwocie [...] zł, stanowiącej wyrównanie pomiędzy należnym uposażeniem wraz z dodatkami o charakterze stałym w ostatnim dniu pełnienia zawodowej służby wojskowej, tj. w kwocie [...] zł, a uposażeniem [...] zł. Przy czym w dniu [...] lutego 2003 r. wypłacono zainteresowanemu jednorazowo świadczenie pieniężne w kwocie [...] zł z tytułu uprzedniego (nieskutecznego) zwolnienia ze służby. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] Dowódca [...] Okręgu Wojskowego w B. wypowiedział [...] K. S. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, w następstwie czego ww. w dniu [...] stycznia 2003 r. został zwolniony ze służby i przeniesiony do rezerwy. Zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w B. w dniu [...] lutego 2003 r. wypłacił jednorazowo z góry uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne przez okres roku po zwolnieniu ze służby, w łącznej wysokości [...] zł. Jednocześnie Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w B. decyzją z dnia [...] marca 2003 r. znak [...], przyznał zainteresowanemu emeryturę wojskową, którą ww. otrzymywał od [...] lutego 2004 r. do [...] lutego 2006 r. W dniu [...] grudnia 2005 r. [...] K. S. zwrócił się do Dowódcy Wojsk Lądowych z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego w B. z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] o wypowiedzeniu ww. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] stwierdził nieważność ww. decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego w B. Następnie rozkazem personalnym Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...], [...] K. S. został z dniem [...] stycznia 2008 r. ponownie zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy, tym razem wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez zainteresowanego. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w B. zaznaczył, iż stosownie do art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, niezależnie od odprawy, przysługuje również przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby świadczenie pieniężne wypłacane co miesiąc, w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Organ wskazał, iż wysokość uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego zainteresowanemu w ostatnim dniu pełnienia służby, tj. [...] stycznia 2008 r., wynosi [...] zł (brutto), a w związku z tym, że zainteresowany wniósł o wypłacenie przedmiotowego świadczenia pieniężnego co miesiąc, kwota stanowiąca różnicę pomiędzy należnym uposażeniem stałym wraz z dodatkami o charakterze stałym w ostatnim dniu pełnienia służby, tj. [...] zł (brutto), a świadczeniem pieniężnym wypłaconym w dniu [...] lutego 2003 r. w kwocie [...] zł (brutto) za miesiąc, wynosi [...] zł (brutto). Według organu, określając uprawnienia [...] K. S. do przedmiotowej należności pieniężnej należało wziąć pod uwagę uprzednio wypłacone z tego tytułu świadczenie pieniężne, w kwocie [...] zł. W związku z powyższym, zdaniem organu, brak jest podstaw uzasadniających dwukrotną wypłatę uposażenia z tego samego tytułu - z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. W tej sytuacji przy ustalaniu wysokości świadczenia pieniężnego należnego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej należało uwzględnić wypłaconą zainteresowanemu w dniu [...] lutego 2003 r. kwotę świadczenia pieniężnego z tytułu uprzedniego (nieskutecznego) zwolnienia ze służby. Pismem z dnia [...] marca 2008 r. K. S. wniósł do Ministra Obrony Narodowej odwołanie od ww. decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w B. z dnia [...] lutego 2008 r. w części dotyczącej odmowy przyznania odwołującemu się świadczenia w kwocie przekraczającej [...] zł w wymiarze miesięcznym w okresie 12 miesięcy po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Zaskarżonej decyzji odwołujący się zarzucił: niezastosowanie art. 77 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), a tym samym przyjęcie, że uposażenie i inne świadczenia pobrane przez żołnierza zawodowego zgodnie z zasadami obowiązującymi w dniu ich przyznania, wbrew ww. przepisowi, podlega zwrotowi; naruszenie art. 95 pkt 1 ww. ustawy, poprzez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej nie przysługuje świadczenie o równowartości pełnego uposażenia należnego w ostatnim dniu pełnienia służby przez okres 12 miesięcy po zwolnieniu ze służby; naruszenie art. 96 ust. 1 ww. ustawy, polegające na niezastosowaniu cyt. przepisu w stosunku do odwołującego się, który pełnił nieprzerwanie zawodową służbę wojskową, którą ostatecznie zakończył w dniu [...] stycznia 2008 r. w wymiarze przekraczającym 15 lat; naruszenie art. 103 ust. 1 ww. ustawy, polegające na błędnej jego wykładni, poprzez uznanie, iż z uposażenia wypłacanego na zasadach określonych w art. 95 pkt 1 ustawy, dopuszczalnym jest dokonywanie potrąceń innych należności niż wymienione w art. 103 ust. 1; naruszenie art. 366 kpc w zw. z art. 97 par. 1 pkt 4, poprzez zlekceważenie prawomocnych wyroków Sądu Okręgowego w B. oraz Sądu Rejonowego w B. i zmniejszenie przysługującego odwołującemu się świadczenia o kwotę, co do której wedle tych wyroków "organ I instancji nie przysługuje roszczenie o zwrot oraz nie ulegają one ani kompensacie, ani potrąceniu". K. S. zaznaczył, że wnosi o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie "prawa i wypłacanie odwołującemu się świadczenia w wysokości [...] zł miesięcznie przez okres 12 miesięcy od dnia zwolnienia ze służby wojskowej" oraz wstrzymanie dokonywanych potrąceń, gdyż, jego zdaniem, zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu z mocy prawa. Minister Obrony Narodowej nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania i decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 127 par. 2 i art. 138 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w B. z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...]. Uzasadniając ww. decyzję Minister wskazał, że stosownie do art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, niezależnie od odprawy, przysługuje także przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby wypłacane co miesiąc świadczenie pieniężne w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. W przedmiotowej sprawie K. S., w związku ze zwolnieniem ze służby, w 2003 r. wypłacono jednorazowo z góry 12-miesięczne uposażenie. Stwierdzenie nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej spowodowało usunięcie jej z obrotu prawnego, przywróciło stan poprzedni i zniosło jej skutki prawne. Zdaniem Ministra wypłacone odwołującemu się świadczenie było więc świadczeniem nienależnie pobranym, gdyż odpadły podstawy jego przyznania. W rezultacie organ stwierdził, iż brak jest podstaw, które uzasadniałyby dwukrotną wypłatę uposażenia z tego samego tytułu - z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Organ podkreślił, iż K. S. został zwolniony ze służby wojskowej tylko raz - w dniu [...] stycznia 2008 r., w związku z czym przysługuje mu z tego tytułu tylko jedno świadczenie pieniężne. Skoro wypłacono mu już świadczenie pieniężne z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, to mimo uchylenia decyzji o zwolnieniu, nie ma on prawa do uzyskania kolejnego świadczenia pieniężnego z tego samego tytułu, posiada on co najwyżej prawo do uzupełnienia otrzymanej należności przy uwzględnieniu podwyżki należnego mu uposażenia. Minister zaznaczył ponadto, że organy wojskowe nie domagają się już od skarżącego zwrotu uprzednio wypłaconych mu w 2003 r. należności, jedynie dokonują ich zaliczenia na poczet należności wypłacanych od dnia [...] lutego 2008 r. Odnosząc się do zarzutu lekceważenia przez organ wojskowy prawomocnych wyroków Sądu Rejonowego i Sądu Okręgowego w B., organ stwierdził, że dla oceny tego zarzutu niezbędne jest stwierdzenie tożsamości podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia oraz identyczność stron w poprzednim procesie zakończonym prawomocnym wyrokiem. Organ wskazał, że wyroki te zapadły w sprawie cywilnej, gdzie stroną powodową był Skarb Państwa, a ich podstawą prawną był art. 10 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (t.j. Dz. U. z 1992 r. Nr 5, poz. 18 ze zm.). Pismem z dnia [...] kwietnia 2008 r. K. S. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...], w której wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił: niezastosowanie art. 77 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), tym samym przyjęcie, że uposażenie (i inne świadczenia) pobrane przez żołnierza zawodowego zgodnie z zasadami obowiązującymi w dniu ich przyznania, wbrew wyraźnemu brzmieniu cytowanego przepisu, podlega zwrotowi; naruszenie art. 95 pkt 1 ww. ustawy, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej nie przysługuje świadczenie o równowartości pełnego uposażenia należnego w ostatnim dniu pełnienia służby przez okres 12 miesięcy po zwolnieniu ze służby; naruszenie art. 96 ust. 1 ww. ustawy, polegające na niezastosowaniu cytowanego przepisu w stosunku do odwołującego się, który pełnił nieprzerwanie zawodową służbę wojskową, którą zakończył ostatecznie [...] stycznia 2008 r. w wymiarze przekraczającym 15 lat; naruszenie art. 103 ust. 1 ww. ustawy, polegające na błędnej jego wykładni, poprzez uznanie, iż z uposażenia wypłacanego na zasadach określonych w art. 95 pkt 1 ustawy, dopuszczalnym jest dokonywanie potrąceń innych należności niż wymienione w art. 103 ust. 1; naruszenie art. 366 kpc w zw. z art. 97 par. 1 pkt 4, poprzez zlekceważenie prawomocnych wyroków Sądu Okręgowego w B. oraz Sądu Rejonowego w B. i zmniejszenie przysługującego odwołującemu się świadczenia o kwotę, co do której wedle tych wyroków organ I instancji "nie przysługuje" roszczenie o zwrot oraz nie ulegają one ani kompensacie, ani potrąceniu. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonych decyzjach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w szczególności przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji są przepisy art. 95 pkt 1 i art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.). Zgodnie z pierwszym z wymienionych przepisów, żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, niezależnie od odprawy, o której mowa w art. 94, przysługuje przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby wypłacone co miesiąc świadczenie pieniężne w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Natomiast drugi z tych przepisów stanowi, iż świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 95 pkt 1, przysługuje żołnierzowi, z zastrzeżeniem ust. 2-4, który pełnił nieprzerwanie zawodową służbę wojskową przez okres co najmniej piętnastu lat. W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. Nr [...] Dowódca [...] Okręgu Wojskowego wypowiedział K. S. stosunek zawodowej służby wojskowej. W następstwie powyższego żołnierz został w dniu [...] stycznia 2003 r. zwolniony ze służby i przeniesiony do rezerwy. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w B. wypłacił zainteresowanemu w dniu [...] lutego 2003 r. jednorazowo z góry należność pieniężną, przysługującą zwolnionemu żołnierzowi, przewidzianą w art. 18 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (t.j. Dz. U. z 1992 r. Nr 5, poz. 18 ze zm.) w kwocie [...] zł. Ponadto Dyrektor WBE w B. decyzją z dnia [...] marca 2003 r. przyznał K. S. emeryturę wojskową, która wypłacana była w okresie od [...] lutego 2004 r. do [...] lutego 2006 r. Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. Nr [...], wydaną na wniosek K. S., stwierdził nieważność wskazanej wyżej decyzji o wypowiedzeniu żołnierzowi stosunku zawodowej służby wojskowej. W następstwie powyższego stosunek zawodowej służby wojskowej skarżącego został reaktywowany. Poza sporem pozostaje również okoliczność, iż rozkazem personalnym Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] sierpnia 2007 r., K. S. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy z dniem [...] stycznia 2008 r., wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza. Wobec powyższego została spełniona przesłanka z art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych dotycząca świadczenia pieniężnego przysługującego żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby, wypłacanego co miesiąc w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Spełniona została również druga przesłanka wymagana do wypłaty przedmiotowego świadczenia, a wynikająca z art. 96 ust. 1 cyt. ustawy, czyli pełnienie nieprzerwanie zawodowej służby wojskowej przez skarżącego przez okres co najmniej piętnastu lat. Jednakże w niniejszej sprawie nie można nie dostrzegać okoliczności, na którą trafnie zwrócił uwagę organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Mianowicie wypłata w 2003 r. jednorazowo z góry 12-miesięcznego uposażenia wraz z dodatkami o charakterze stałym nastąpiła po zwolnieniu K. S. ze służby wskutek upływu terminu wypowiedzenia dokonanego przez organ wojskowy, które zostało następnie wyeliminowane z obrotu prawnego wobec stwierdzenia jego nieważności. Została zatem wykreowana nowa sytuacja prawna pozbawiająca wadliwą decyzję o wypowiedzeniu stosunku zawodowej służby wojskowej zdolności wywoływania skutków prawnych ex tunc. Usunięcie tej decyzji z obrotu prawnego nie tylko przywróciło stan poprzedni, lecz również zniosło jej skutki prawne. W tej sytuacji wypłacone skarżącemu w 2003 r. świadczenie z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej stało się świadczeniem nienależnie pobranym, gdyż odpadły podstawy jego przyznania. Przepisy obecnie obowiązującej wojskowej ustawy pragmatycznej nie zawierają natomiast regulacji, z których wynikałby obowiązek zwrotu przedmiotowego świadczenia, co potwierdził wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt I C 799/06 oddalający powództwo Skarbu Państwa - Dyrektora WBE w B. przeciwko K. S. o zapłatę kwoty [...] zł oraz wyrok Sądu Okręgowego w B. z dnia 4 października 2007 r., sygn. akt II Ca 508/07, oddalający apelację powoda. Zasadnie zatem uznał Minister Obrony Narodowej w zaskarżonej decyzji, iż skoro skarżącemu wypłacono już świadczenie pieniężne z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, to mimo że decyzja o wypowiedzeniu została wyeliminowana z obrotu prawnego, nie ma on uprawnienia do kolejnego świadczenia z tego samego tytułu. Posiada natomiast co najwyżej prawo do odpowiedniego uzupełnienia otrzymanej należności pieniężnej, uwzględniające wzrost uposażenia do wysokości należnej w ostatnim dniu pełnienia służby. Na pełną aprobatę zasługuje argumentacja organu, poparta orzecznictwem sądów administracyjnych, iż wypłata świadczeń pieniężnych w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, obwarowane są zastrzeżeniem jednorazowości. Podkreślenia wymaga również to, że skarżący został tylko raz skutecznie zwolniony ze służby, tj. z dniem [...] stycznia 2008 r., a zatem także z tego względu przysługuje mu z tytułu zwolnienia tylko jedno świadczenie. W rozpoznawanej sprawie zostało ono zrealizowane poprzez odpowiednie uzupełnienie otrzymanej w 2003 r. należności z uwzględnieniem wyższego uposażenia przysługującego żołnierzowi w ostatnim dniu pełnienia służby. Wobec powyższego chybione są zarzuty dotyczące naruszenia przez organ przepisów art. 95 pkt 1 i art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Nietrafny jest również zarzut naruszenia art. 77 cyt. ustawy poprzez jego niezastosowanie, gdyż organy wojskowe nie domagały się od skarżącego zwrotu należności wypłaconych z tytułu zwolnienia w 2003 r., a dokonały jedynie ich zaliczenia na poczet należności przysługujących w związku ze zwolnieniem ze służby z dniem [...] stycznia 2008 r. Nie zasługuje wobec tego na uwzględnienie także zarzut nieuprawnionego zastosowania przez organy wojskowe art. 103 ust. 1 wojskowej ustawy pragmatycznej, ponieważ instytucji potrącenia w swoich rozstrzygnięciach nie zastosowały. Wreszcie jako niezasadny jawi się zarzut naruszenia przez organy wojskowe art. 366 kpc poprzez lekceważenie prawomocnych wyroków Sądu Rejonowego oraz Sądu Okręgowego w B., orzekających o braku podstaw do żądania zwrotu wypłaconego w 2003 r. świadczenia z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Jak już stwierdzono wyżej, w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją, jak również w samej decyzji organy wojskowe nie domagały się zwrotu świadczenia pobranego przez skarżącego w 2003 r., co miałoby stanowić nierespektowanie przedmiotowych wyroków sądów powszechnych. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.