II SA/Wa 937/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.), Sędzia WSA - Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA - Andrzej Kołodziej, , Protokolant - Agnieszka Kolasa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2008 r. sprawy ze skargi B. T. – pełnomocnika ustawowego małoletniego P. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, - stwierdza nieważność postanowienia z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu, - zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku B. T. – pełnomocnika ustawowego małoletniego P. W. [...], z dnia [...] października 2007 r., powołując się na art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. z 2004 r. Dz. U. Nr 39, poz. 353 ze zm.), odmówił przyznania dla wyżej wymienionego dziecka świadczenia w drodze wyjątku po jego zmarłym w dniu [...] ojcu P. W. [...]. W uzasadnieniu podał, że świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, a powyższe warunki muszą być spełnione łącznie. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie ojciec dziecka skarżącej na przestrzeni 25 lat życia posiadał udokumentowany okres składkowy i nieskładkowy wynoszący jedynie 2 lata 8 miesięcy i 25 dni. Ponadto od ukończenia nauki w dniu [...] czerwca 1999 r. aż do rozpoczęcia odbywania zasadniczej służby wojskowej w dniu [...] czerwca 2002 r. i od dnia [...] czerwca 2004 r. do dnia [...] stycznia 2005 r., nie został udokumentowany żaden okres zatrudnienia poparty opłacaniem składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Stąd też – zdaniem organu – nie zostały wykazane żadne szczególne okoliczności uniemożliwiające ojcu dziecka kontynuowanie zatrudnienia i nabycia świadczenie w trybie zwykłym, bowiem w tym czasie był on zdolny do pracy. Przy rozpatrywaniu sprawy była brana pod uwagę trudna sytuacja skarżącej, lecz nie stanowi ona jedynego kryterium przyznania wnioskowanego świadczenia. We wniosku do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2008 r., B. T. nie zgodziła się ze stanowiskiem organu administracji. Pismem z dnia [...] marca 2008 r. odpowiedziano skarżącej, że decyzja ta jest ostateczna, bowiem z powyższym wnioskiem nie zwróciła się ona do organu w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia i w tej sytuacji pouczono ją o możliwości wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5, jednakże w powyższym wniosku nie przedstawiła ona zawartych w tym przepisie przesłanek. W kolejnym wniosku z dnia [...] kwietnia 2008 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu nie zgodziła się ze stanowiskiem organu i uznała decyzję za krzywdzącą, niezrozumiałą i pozostającą w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Natomiast uzasadniając swoje stanowisko o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podała, że po śmierci ojca dziecka znajdowała się w stanie "rozbicia" emocjonalnego i nie pouczono ją o możliwości wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Dopiero szukając pomocy trafiła do przykościelnego ośrodka [...], w którym "otrzymałam w dniu 2 kwietnia b.r. bezpłatną poradę prawną" oraz pouczono ją o "możliwości wnoszenia o przywrócenie terminu na zasadach określonych w k.p.a." Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...], mając za podstawę art. 59 § 1 w zw. z art. 58 § 1 k.p.a., przywrócił skarżącej termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i w uzasadnieniu powołał się na fakt stanu emocjonalnego spowodowanego śmiercią męża uznając tę okoliczność za taką, na którą skarżąca nie miała wpływu dodając jednocześnie, że wniosek ów został wniesiony w dniu 8 kwietnia 2008 r. W tej sytuacji Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] grudnia 2007 r. i w uzasadnieniu powołał się na zawartą w niej argumentację. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, B. T. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie treści art. 83 wskazanej wyżej ustawy poprzez zastosowanie niewłaściwej wykładni i niedopełnienie obowiązku ustalenia stanu faktycznego w sposób wszechstronny, jak również naruszenie treści art. 8 i 9 k.p.a. poprzez wybiórcze powoływanie się na stanowisko judykatury oraz nieinformowanie jej o okolicznościach mogących mieć wpływ na wynik postępowania. Wobec powyższego wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu natomiast podniosła, że organ nie wziął pod uwagę młodego wieku ojca dziecka i że czynnie poszukiwał on pracy. Ponadto bacząc na wiek, dokumentacja wskazuje na niewielką różnicę pomiędzy wymaganym okresem ubezpieczenia. Zatem – zdaniem skarżącej – organ nie dokonał oceny adekwatności okresu ubezpieczenia ojca dziecka do jego wieku. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne dodał, że jedyna aktywność ojca dziecka skarżącej przejawiała się zarejestrowaniem w PUP. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, jednakże z powodów innych, aniżeli podnosi to skarżąca. Zezwala na to treść art. 134 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Na samym wstępie stwierdzić należy, że stosownie do treści art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W przedmiotowej sprawie bezspornym natomiast jest, że wniosek z dnia 8 kwietnia 2008 r. skarżąca wysłała w dniu 11 kwietnia 2008 r. Świadczy o tym data stempla pocztowego na kopercie. Jednakże – jak sama podała we wniosku – poradę w przykościelnym ośrodku [...] otrzymała w dniu 2 kwietnia 2008 r. Zatem uchybiła ona wskazanemu wyżej siedmiodniowemu terminowi. W tej sytuacji Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydając postanowienie z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...], w sposób rażący naruszył przepis art. 58 § 2 k.p.a., w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W konsekwencji, wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...], organ również w sposób rażący naruszył przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Reasumując, w zaistniałej sytuacji faktycznej, winien on wydać postanowienie w trybie art. 134 k.p.a. o uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Natomiast pozostaje cały czas nierozstrzygnięta kwestia dotrzymania terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] lutego 2008 r. Nie budzi bowiem żadnych wątpliwości dla Sądu fakt, że w aktach administracyjnych sprawy nie ma jakiegokolwiek dokumentu świadczącego o dacie doręczenia skarżącej decyzji z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...]. A zatem stwierdzenia organu zawarte w piśmie z dnia [...] marca 2008 r., są całkowicie gołosłowne. Konkludując, organ raz jeszcze winien zbadać sprawę i ocenić na nowo, czy skarżąca składając ów wniosek, dotrzymała terminu, o którym mowa w treści art. 129 § 2 k.p.a. Następnie zaś wydać decyzję w myśl art. 138 k.p.a., bądź postanowienie, o którym mowa w art. 134 k.p.a. Wobec treści rozstrzygnięcia natomiast, zbędne staje się odnoszenie do zarzutów ze skargi. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 i art. 152 oraz art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.