I SA/Wa 761/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie Sędzia WSA Joanna Skiba Asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2008 r. sprawy ze skargi H. C. i C. C. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia i odszkodowania oddala skargę. Minister Infrastruktury, po rozpoznaniu odwołania H. i C. C., decyzją z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2007 r., nr [...] orzekającą o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w gminie D., obręb K., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha oraz o ustaleniu odszkodowania z tytułu wywłaszczenia. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Nieruchomość położona w gminie D., obręb K., oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] ha, została przeznaczona pod rozbudowę drogi krajowej Nr [...] na odcinku R. – W., od km 485+418 do km 504+274, wraz z przebudową urządzeń infrastruktury technicznej, decyzją Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...] o ustaleniu lokalizacji drogi. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2007 r. orzekł o: 1. wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa, na cel publiczny z przeznaczeniem pod rozbudowę drogi krajowej Nr [...] na odcinku R. – W., od km 458+418 do km 504+274, niezabudowanej nieruchomości położonej w gminie D., obręb K., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, stanowiąca zgodnie z KW Nr [...] współwłasność C. i H.C.; 2. ustaleniu na rzecz C. i H. C. odszkodowanie za wywłaszczoną działkę w wysokości [...] zł; 3. zobowiązaniu Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty ustalonego w pkt 2 odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja będzie podlegała wykonaniu; 4. ustaleniu terminu wydania przedmiotowej nieruchomości Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad przez dotychczasowego właściciela na dzień przypadający po upływie 30 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji jej dotychczasowemu właścicielowi. Od powyższej decyzji C. i H. C. wnieśli odwołanie. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] marca 2008 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2007 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych i autostrad oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2006 r. Nr 220, poz. 1601), do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia jej wejścia w życie decyzją ostateczną stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 217, poz. 2124 ze zm.), wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, w odniesieniu do nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe, następuje na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad – dalej GDDKiA, po bezskutecznym upływie terminu do zawarcia umowy, o której mowa wart. 13 ust. 1, wyznaczonego przez wojewodę na piśmie właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu tych nieruchomości. Termin ten nie może być krótszy niż 30 dni od dnia otrzymania przez właściciela nieruchomości pisemnej oferty Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad dotyczącej zawarcia umowy. Z akt sprawy wynika, iż oferta Zastępcy Dyrektora Oddziału Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w W., działającego w imieniu Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, z dnia 27 stycznia 2006 r. dotycząca nabycia przedmiotowej nieruchomości na drodze cywilnoprawnej została doręczona stronie w dniu 1 lutego 2006 r. Wobec nie przyjęcia oferty Wojewoda [...], pismem z dnia 27 kwietnia 2006 r., zawiadomił strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do przedmiotowej nieruchomości w trybie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych. Organ podał, że istotą wywłaszczenia jest pozyskanie przez Skarb Państwa prawa własności lub innego prawa rzeczowego w odniesieniu do nieruchomości niezbędnej dla realizacji celu publicznego, pod warunkiem, że nie jest możliwe nabycie tej nieruchomości na podstawie umowy cywilnoprawnej. Wobec tego Minister uznał, że postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte i przeprowadzone prawidłowo. Odnosząc się do zarzutu strony w przedmiocie ustalenia odszkodowania, Minister wskazał, że odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość ustalone zostało na podstawie art. 18 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, zgodnie z którym wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość ustala się według jej stanu na dzień wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi i według jej wartości rynkowej w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości na podstawie operatu szacunkowego przedmiotowej nieruchomości, sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego w dniu 7 maja 2007 r. Z operatu wynika, iż został on sporządzony stosownie do § 36 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004 r. Nr 207, poz. 2109), zgodnie z którym przy określaniu wartości rynkowej gruntów przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne stosuje się podejście porównawcze, przyjmując ceny transakcyjne uzyskiwane przy sprzedaży gruntów na te cele. Stosownie zaś do przepisu § 36 ust. 4 powołanego rozporządzenia przepisy ust. 1 i ust. 2 pkt 1 stosuje się odpowiednio do określenia wartości nieruchomości lub ich części nabywanych na cele budowy autostrad lub dróg krajowych, z tym że stan tych nieruchomości przyjmuje się na dzień wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji autostrady lub drogi krajowej, a ceny - na dzień zawarcia umowy, jeżeli nabycie następuje w drodze umowy, albo na dzień wydania decyzji o odszkodowaniu, jeżeli nabycie następuje w drodze wywłaszczenia. Minister stwierdził, że z protokołu z rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej, przeprowadzonej w dniu 8 maja 2007 r. wynika, że pełnomocnik stron wniósł zastrzeżenia co do cen transakcyjnych nieruchomości wybranych do porównań, zaś rzeczoznawca wyjaśnił, iż zobligowany jest do szacowania nieruchomości stosownie do § 36 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. Ponadto "strony wniosły o termin 1 miesiąca niezbędnego do podjęcia rozmów i zawarcia ewentualnej umowy". W dniu 25 maja 2007 r., a więc przed upływem terminu miesięcznego, o który strony wniosły na rozprawie, do organu pierwszej instancji wpłynął wniosek dowodowy pełnomocnika stron, w którym zawarto szereg pytań do rzeczoznawcy majątkowego, powołując się na art. 79 § 2 KPA. Ponadto pełnomocnik stron wniósł o ponowne przeprowadzenie rozprawy administracyjnej z udziałem biegłego, w celu umożliwienia stronom bezpośredniego zadawania pytań biegłemu. Pismem z dnia 18 października 2007 r. rzeczoznawca majątkowy ustosunkował się do pytań zawartych we wniosku dowodowym pełnomocnika stron, wyjaśniając szczegółowo zaistniałe wątpliwości. Organ odwoławczy, działając na podstawie art. 10 § 1 KPA, zawiadomił strony o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, dając tym samym możliwość zapoznania się ze stanowiskiem rzeczoznawcy majątkowego, przedstawionym w piśmie z dnia 18 października 2007 r. Mając na uwadze argumentację odwołania Minister wskazał, że czynności dowodowe zostały uzupełnione w toku postępowania odwoławczego, zaś przeprowadzenie rozprawy administracyjnej przez organ odwoławczy nie znajduje w tym przypadku uzasadnienia. W tej sytuacji Minister uznał zasadność rozstrzygnięcia dokonanego przez organ pierwszej instancji. Od decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2008 r. C. i H. C. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2007 r. oraz zasądzenia na rzecz skarżących kosztów postępowania sądowego. Skarżący zarzucił organowi wyższego stopnia naruszenie: 1) obowiązku przeprowadzenia wnioskowanej rozprawy, pozwalającej na zadawanie pytań biegłemu (art. 89 § 2 KPA), a tym samym: 2) obowiązku rozważenia całokształtu materiału dowodowego sprawy (art. 7, 80 i 107 § 3 KPA), wysłuchania stron (art. 10 § 1 KPA i art. 81 KPA) i praworządności działania (art. 6 i 8 KPA) na skutek zignorowania wniosku dowodowego pełnomocnika strony i pozbawienia jej prawa do czynnej weryfikacji dowodu z opinii biegłego na rozprawie, a następnie oparcia się na takim niepełnowartościowym dowodzie; 3) art. 80 KPA w zw. z § 4 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, poprzez przyjęcie operatu szacunkowego sporządzonego w sposób niezgodny z prawem jako dowodu w sprawie, a w konsekwencji 4) zasady słusznego odszkodowania w razie wywłaszczenia (art. 21 ust. 2 Konstytucji RP) obliczonej jako cena rynkowa wywłaszczanej nieruchomości (art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, w brzmieniu z daty wszczęcia postępowania), na skutek ustalenia tej wartości w wyniku wadliwie przeprowadzonego postępowania dowodowego. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że organ pierwszej instancji przyjął, a organ odwoławczy zaaprobował pogląd, że nie ma potrzeby przeprowadzania rozprawy administracyjnej, mimo tego, ze strona chce zadać pytania biegłemu w zakresie sporządzonej przez niego opinii. Tymczasem zgodnie z art. 89 § 2 KPA organ powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne do wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin, zwłaszcza gdy z przepisu szczególnego wynika obowiązek przeprowadzenia rozprawy. Wydanie decyzji przez organ administracji bez przeprowadzenia rozprawy, w sytuacji, gdy wymaga tego wyraźnie przepis ustawy, stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik postępowania i powoduje uchylenie decyzji przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wydanie decyzji przez organ administracji bez przeprowadzenia rozprawy, w sytuacji, gdy wymaga tego wyraźnie przepis ustawy (art. 54 ust. 2 prawa lokalowego) stanowi rażące naruszenie prawa, gdyż wyłącza jeden z podstawowych warunków umożliwiających obiektywne wypowiedzenie się organu administracji w spornej sprawie. Skarżący zauważyli, że organ pierwszej instancji wyznaczył rozprawę w dniu 8 maja 2007 r., a więc dzień po złożeniu operatu, uniemożliwiając pełnomocnikowi zapoznanie się z operatem przed rozprawą (a nawet nie informując go o tym fakcie). W ocenie skarżących, taki sposób procedowania uniemożliwia nawet najbardziej starannej stronie przygotowanie się do rozprawy i narusza art. 79 § 1 KPA, który obliguje organ do zachowania terminu 7 - dniowego, po to aby strona mogła się przygotować, a w tym przypadku zapoznać z dowodem (operatem), co do którego będzie wyznaczona rozprawa. W przeciwnym razie wyznaczanie rozprawy mija się z celem. Ponadto skarżący zauważyli, że brak przeprowadzenia rozprawy z udziałem strony i biegłego, a więc uniemożliwienie stronie bezpośredniego zadawania pytań biegłemu, wbrew żądaniu strony, powoduje, że organ nie może opierać się na opinii biegłego jako dowodzie, zgodnie z art. 81 KPA. Uniemożliwienie stronie na rozprawie wypowiedzenia się na temat dowodu z opinii biegłego stanowiłoby pogwałcenie tego przepisu. Kategoryczne sformułowanie przepisu art. 81 KPA nie pozostawia wątpliwości, że zachowanie wymagań art. 79 i 81 KPA, niezależnie od wagi i treści przeprowadzonego dowodu, jest bezwzględnym obowiązkiem organu administracji. Naruszenie tego obowiązku stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji należy podzielić stanowisko, że naruszenie zagwarantowanej stronie ustawowo zasady czynnego jej udziału w postępowaniu, we wszystkich jego istotnych czynnościach stanowi kwalifikowaną wadę procesową tego postępowania, niezależnie od tego, czy miało to czy też nie wpływ na treść decyzji. Strona ma prawo zadawać pytania biegłemu bezpośrednio na rozprawie, a uniemożliwienie tego stronie stanowi ciężkie uchybienie proceduralne. Wprawdzie organ dopuścił pisemną formę pytania do biegłego oraz pisemną formę odpowiedzi na pytania, ale uniemożliwił bezpośredni kontakt pytającego z biegłym. Odpowiedzi na pytania są pobieżne i dalece niesatysfakcjonujące dla strony. Strony nie mogły zadać biegłemu pytań np. w zakresie tego, dlaczego - zdaniem biegłego - możliwości inwestycyjne nieruchomości stanowią wskazany 15% wpływ na cenę (poz. 2 tabeli nr 2 operatu). Takie ustalenie przekłada się bezpośrednio na wycenę nieruchomości. Strona ma prawo wiedzieć, czy przyjęcie takiej wysokości współczynników korygujących wynika ze standardów biegłych, orzecznictwa, czy jest to założenie biegłego. Bez możliwości weryfikacji rzetelności opinii, jest ona bezwartościowa. Poza tym skarżący podnieśli, że jak wynika z operatu (s. 7), jest on sporządzony w podejściu porównawczym przy zastosowaniu metody korygowania ceny średniej. Zgodnie z § 4 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, przy metodzie korygowania ceny średniej do porównań przyjmuje się z rynku właściwego ze względu na położenie wycenianej nieruchomości co najmniej kilkanaście nieruchomości podobnych, które były przedmiotem obrotu rynkowego i dla których znane są ceny transakcyjne, warunki zawarcia transakcji oraz cechy tych nieruchomości. Do operatu przyjęto tylko 9 transakcji, gdzie nieruchomość nabył Skarb Państwa na poszerzenie drogi krajowej (poz. 1-8 i 16 tabeli s. 8 - 10). Pozostałe transakcje ujęte w metodzie porównawczej są przeprowadzane przez inny podmiot (gmina) i na inne potrzeby (droga gminna), inna jest też lokalizacja nieruchomości (nie przylegają one do drogi krajowej). Nie były to więc nieruchomości podobne. Tym samym przy stosowaniu tej metody nie wzięto pod uwagę co najmniej kilkunastu nieruchomości, lecz zaledwie 9. Oznacza to, że metoda była zastosowana nieprawidłowo. W ocenie skarżących, wysokość odszkodowania jest nieadekwatna do wartości działki. Zgodnie z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP stronom należy się słuszne odszkodowanie w razie wywłaszczenia, odpowiadające wartości rynkowej wywłaszczonej nieruchomości (art. 18 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych. Mając powyższe na względzie skarżący uważają, że konieczne stało się ponowne przeprowadzenie postępowania dowodowego w zasadniczej części, co może dokonać jedynie organ pierwszej instancji ponownie rozpoznając sprawę. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. Na wstępie należy przypomnieć, że wojewódzkie sądy administracyjne sprawują w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności działalności administracji publicznej z prawem, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Poddając takiej właśnie kontroli zaskarżoną decyzję, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 2007 r. nie naruszają przepisów prawa, w stopniu który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie podstawę prawną stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, w brzmieniu obowiązującym do dnia 16 grudnia 2006 r., co wynika z art. 5 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw. W sprawach nieuregulowanych w tej pierwszej ustawie, zgodnie z jej art. 23, stosuje się przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) – zwanej dalej ugn. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, w odniesieniu do nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe, następuje na wniosek GDDKiA, po bezskutecznym upływie terminu do zawarcia umowy, o której mowa w art. 13 ust. 1, wyznaczonego przez wojewodę na piśmie właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu tych nieruchomości. Termin ten nie może być krótszy niż 30 dni od dnia otrzymania przez właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości pisemnej oferty GDDKiA dotyczącej zawarcia umowy. Stosownie zaś do treści art. 16 ust. 1 i 2 tej ustawy postępowanie wywłaszczeniowe wszczyna, na wniosek GDDKiA, i wydaje decyzje w jego toku wojewoda. Decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości, poza elementami określonymi w przepisach odrębnych, określa termin wydania nieruchomości lub opróżnienia lokali i innych pomieszczeń. Termin ten nie może być krótszy niż 30 dni od dnia doręczenia decyzji właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości. Według zaś art. 18 ust. 1 i 2 tej ustawy wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość ustala się według jej stanu na dzień wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi i według jej wartości rynkowej w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Wartość nieruchomości określają rzeczoznawcy majątkowi, o których mowa w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie wskazane wyżej wymogi zostały spełnione. Z akt sprawy wynika bowiem, wywłaszczenie działki nr [...] nastąpiło na cel publiczny – rozbudowę drogi krajowej Nr [...], co wynika z zaopatrzonej rygorem natychmiastowej wykonalności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...]. GDDKiA przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego przedstawił H. i C. C. ofertę nabycia nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w drodze umowy (pismo GDDKiA z dnia 19 września 2005 r. i 27 stycznia 2006 r. ), a po bezskutecznym upływie terminu do zawarcia umowy (pismo Wojewody [...] z dnia 15 marca 2006 r.) organ wywłaszczeniowy, na skutek wniosku GDDKiA z dnia 17 lutego 2006 r., zawiadomił strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego (zawiadomienie z dnia 27 kwietnia 2006 r.) i pouczył ich o prawie do przeglądania akt i sporządzania z nich notatek i odpisów oraz złożył wniosek o wpisanie do księgi wieczystej wzmianki o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego (wniosek z dnia 12 maja 2006 r.). W dniu 7 maja 2007 r., po przeprowadzeniu w dniu 9 czerwca 2006 r. i 2 maja 2007 r. oględzin nieruchomości, rzeczoznawca majątkowy P.K. sporządził wycenę nieruchomości dla działek nr [...]. W dniu 8 maja 2007 r. Wojewoda [...] przeprowadził rozprawę z udziałem rzeczoznawcy majątkowego i pełnomocnika wywłaszczanych (protokół rozprawy). Na rozprawie pełnomocnik stron zgłosił zastrzeżenia do cen transakcyjnych nieruchomości wybranych do porównań, a biegły odniósł się do nich stwierdzając, że dokonał doboru cen kierując się przepisami rozporządzenia. W dniu 25 maja 2005 r. pełnomocnik skarżących, w związku z otrzymaniem kopii operatu szacunkowego, przedstawił na piśmie pytania dotyczące wyceny, skierowane do rzeczoznawcy majątkowego i wniósł o ponowne przeprowadzenie rozprawy z udziałem biegłego, celem umożliwienia stronom bezpośrednie zadawanie pytań biegłemu. W tym samym dniu Wojewoda [...] wydał decyzję o wywłaszczeniu przedmiotowego gruntu i ustaleniu odszkodowania zawierającą elementy, o których mowa w art. 107 § 1 i 3 KPA, art. 119 ust. 1 ugn i 16 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. Minister Infrastruktury jako organ odwoławczy, w trybie art. 136 KPA uzupełnił postępowanie dowodowe o przedstawioną w piśmie z dnia 18 października 2007 r. odpowiedź rzeczoznawcy majątkowego na przedstawione przez strony pytania oraz zawiadomił strony o możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (pismo z dnia 7 stycznia 2007 r.) W dniu 5 marca 2008 r. organ odwoławczy wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Minister zbadał prawidłowość przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego i tryb ustalenia odszkodowania. Zdaniem Sądu, za prawidłowe należało uznać stanowisko organów, że w niniejszej sprawie wycenę nieruchomości przeprowadzono zgodnie z wymogami art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. (według stanu faktycznego nieruchomości istniejącego na gruncie w dniu wydania decyzji lokalizacyjnej) szacując grunt przeznaczony pod drogi publiczne, w podejściu porównawczym, metodą korygowania ceny średniej, a więc z zachowaniem reguł określonych w 154 ust. 1 ugn i § 36 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. W ocenie Sądu, operat szacunkowy z dnia 7 maja 2007 r. spełniał wymogi z art. 156 ust. 3 i 4 ugn i § 56 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. Z wyceny wynika bowiem, że rzeczoznawca przy szacowaniu gruntu wziął pod uwagę atrakcyjne położenie działki przy drodze krajowej umożliwiające prowadzenie działalności gospodarczej (pkt 7 operatu), co znalazło odzwierciedlenie w przyjętym do wyceny współczynniku korygującym w górnej granicy (k 1,1). Rzeczoznawca wyjaśnił też że szacowana wartość jednostkowa jest większa od średniej ceny tego rodzaju nieruchomości występującej na rynku lokalnym, ze względu na położenie działki szerokim frontem przy drodze krajowej oraz jej przeznaczenie w planie przed przeznaczeniem na cel publiczny. Cenę rynkową 1 m2 działki nr [...] rzeczoznawca ustalił na 41,10 zł, a więc otrzymana kwota jest korzystna dla skarżących, skoro mieści się w górnym pułapie cen rynkowych gruntów przyjętych do porównań (cena min. 20, 70 zł – cena max. 49,50 zł.). Rzeczoznawca wyjaśnił również, że na obniżenie ceny wywłaszczanej nieruchomości miały wpływ: brak aktualnej możliwości podłączenia do kanalizacji sanitarnej i możliwość doprowadzenia linii energetycznej z odległości 250 m (średnie możliwości wyposażenia gruntu w media) oraz ograniczenia w zabudowie gruntu (biegnąca przez działkę linia energetyczną oraz podziemny gazociąg wysokiego ciśnienia), co wyłącza z zabudowy pas ok. 12 m od sieci energetycznej i 50 m wzdłuż gazociągu (średnie możliwości inwestycyjne). Odnosząc się do przedstawionych w sprawie zarzutów skargi Sąd zauważa, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem H. i C.C., iż w niniejszej sprawie doszło do istotnego naruszenia art. 6-8, 10 § 1, 78 § 1 i 2, 79 § 2, 80, 81 89 § 2, 107 § 3 KPA oraz naruszenia art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. w związku z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, mogącego mieć lub mającego wpływ na wynik sprawy. Z akt sprawy wynika bowiem, że Wojewoda [...] zapewnił pełnomocnikowi stron zapoznanie się na rozprawie z operatem szacunkowym (przyznaje to pełnomocnik skarżących we wniosku dowodowym z dnia 22 maja 2007 r.) i możliwość bezpośredniej konfrontacji swoich spostrzeżeń z biegłym, z czego pełnomocnik stron skorzystał nie zgadzając się z cenami transakcyjnymi nieruchomości przyjętymi do porównań (wynika to z treści protokołu rozprawy przeprowadzonej w dniu 8 maja 2007 r.). O tym, że pełnomocnik stron zapoznał się z operatem szacunkowym świadczy również – zdaniem Sądu – fakt, iż radca prawny P.J. na rozprawie nie domagał się jej odroczenia celem szczegółowego zapoznania się z treścią wyceny. W ocenie Sądu, pełnomocnik skarżących przyjął za wiarygodne wyjaśnienia rzeczoznawcy skoro nie zażądał szczegółowych wyjaśnień od biegłego, lecz wnosił o wyznaczenie terminu 1 miesiąca na podjęcie rozmów i zawarcie ewentualnej umowy. Trzeba również zauważyć, że znaczenia dla sprawy nie mógł mieć przedłożony przez skarżących operat szacunkowy z dnia 30 marca 2007 r., skoro z jego treści wynika, że określona wartość rynkowa działki [...] (879.500 zł) nie została wyliczona z przeznaczeniem pod drogę publiczną, lecz tylko w celu sprzedaży na wolnym rynku (pkt 11 ppkt 11.3 operatu). Sąd uznał przy tym za dopuszczalne uzupełnienie przez organ odwoławczy postępowania dowodowego w trybie art. 136 KPA poprzez zażądanie od biegłego pisemnej odpowiedzi na przedstawione przez pełnomocnika stron pytania do operatu z dnia 7 maja 2007 r. Biorąc pod uwagę ilość i znaczenie dla sprawy przeprowadzonych w postępowaniu wywłaszczeniowo –odszkodowawczym dowodów należało uznać, że przeprowadzenie w postępowaniu odwoławczym dowodu z wyjaśnień biegłego co do treści operatu wypełniało przesłankę konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w nieznacznej części przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie (art. 136 w związku z art. 138 § 2 KPA). W konsekwencji, wbrew temu co twierdzą skarżący, stronom i ich pełnomocnikowi został zapewniony kontakt z biegłym, który na piśmie odniósł się do 6 pytań postawionych przez strony we wniosku dowodowym. Subiektywne zaś przekonanie skarżących o wadliwości zleconej przez organ wyceny, nie poparte przy tym kontrwyceną gruntu przeznaczonego pod drogi publiczne, a także chęć polemizowania z treścią operatu i dodatkowymi wyjaśnieniami biegłego nie uzasadniały przeprowadzenia przez organ w sprawie jeszcze jednej rozprawy. Biorąc to wszystko pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 15;3:, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.