II SA/Rz 273/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie NSA Ryszard Bryk NSA Maria Zarębska-Kobak Protokolant st. sekr. sąd. Paweł Kozik po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 12 września 2008 r. sprawy ze skargi K. R. na postanowienie Wojewody z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania za sporządzony operat szacunkowy -skargę oddala- do wyroku z dnia 12 września 2008 r. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2008 r., Nr [...] Wojewoda na podstawie art. 264 w zw. z art. 125 § 1 i 3 KPA po rozpatrzeniu zażalenia K. R. od postanowienia Starosty z dnia [...] października 2007 r., Nr [...] w sprawie ustalenia wysokości kosztów postępowania za opracowanie operatu szacunkowego przez rzeczoznawcę majątkowego utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W zażaleniu na to postanowienie K. R. zarzuciła, że ustalenie kosztów za sporządzony operat szacunkowy przez rzeczoznawcę majątkowego jest przedwczesne ponieważ z tą opinią się nie zgadza i zamierza składać odwołanie od decyzji Starosty o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Organ II instancji uznał, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Uzasadniając swoje stanowisko stwierdził, że postanowieniem z dnia [...] października 2007 r. Starosta ustalił wysokość kosztów postępowania w kwocie 900 zł za opracowanie operatu szacunkowego przez rzeczoznawcę majątkowego w sprawie określenia wartości rynkowej prawa własności i prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej (działek nr 1455/9, 1456/2, 1456/3, 1458 i 1464) dotyczącej przekształcenia tego prawa. Zgodnie z art. 262 KPA stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na jej żądanie, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organu prowadzącego postępowanie. Koszty postępowania zostały poniesione w interesie strony i są związane z określeniem wartości nieruchomości stanowiącym podstawę do przekształcenia prawa użytkowania w prawo własności nieruchomości. To uzasadnia obciążenie nimi stronę niniejszego postępowania. Do kosztów postępowania zaliczono te wydatki, które uznano za zasadne i niezbędne w danej wysokości. Powyższe postanowienie zostało przez K. R. zaskarżone skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Domaga się ona uchylenia aktów organów obu instancji. Uzasadniając swoje żądanie K. R. podniosła, że postanowienie stanowiące przedmiot jej skargi wydane zostało w związku z jej wnioskiem o przekształcenie prawa wieczystego użytkowania w prawo własności nieruchomości, złożonym w trybie określonym ustawą z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa wieczystego użytkowania w prawo własności nieruchomości. Wnosząca skargę wskazała, że w decyzji wydawanej w załatwieniu powyższego wniosku organ obowiązany jest do ustalenia opłaty z tytułu przekształcenia prawa. W jej ocenie, obowiązek przeprowadzenia postępowania oraz ustalenia opłaty związanej z przekształceniem powoduje, iż to organ winien ponieść koszty tego postępowania, nie zaś strona występująca o przekształcenie. Zdaniem skarżącej w takim wypadku zachodzi sytuacja, o której mowa w końcowej części art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. tj. koszty wynikają z ustawowego obowiązku organu prowadzącego postępowanie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie zwracając uwagę, iż przedmiotowa wycena nieruchomości została dokonana w sprawie zainicjowanej wnioskiem skarżącej, w jej interesie, dlatego też słusznie obciążono ją kosztami jej wykonania. Organ odwoławczy wskazał na brzmienie art. 263 k.p.a., zgodnie z którym organ może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy, które zostały w tej sprawie poniesione. Zdaniem organu, zasadnie zaliczono w niniejszej sprawie koszty opracowania wyceny nieruchomości do kosztów niezbędnych w rozumieniu powołanego art. 263 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) -zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach dokonywanej kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stan faktyczny sprawy w zakresie niezbędnym do rozpoznania niniejszej sprawy pozostaje pomiędzy stronami bezsporny. Skarżąca złożyła wniosek o przekształcenie prawa użytkowanie wieczystego wskazanych przez nią działek w prawo własności nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459). W ramach prowadzonego postępowania organ I instancji przeprowadził dowód z opinii rzeczoznawcy majątkowego w celu ustalenia wartości rynkowej prawa własności i prawa użytkowania wieczystego nieruchomości objętych wnioskiem. Koszt opracowania operatu wynosił 900 zł. Organy uznając, że koszty sporządzenia operatu szacunkowego zostały poniesione w interesie wnioskodawczyni K. R. na podstawie przepisu art. 262 § 1 pkt 2 KPA obciążył ją nimi. Skarżąca uważa, że nie powinna zostać obciążona kosztami sporządzenia operatu ponieważ obowiązek przeprowadzenia postępowania oraz ustalenia opłaty związanej z przekształceniem powoduje, iż to organ winien ponieść koszty tego postępowania, nie zaś strona występująca o przekształcenie. Zdaniem skarżącej w takim wypadku zachodzi sytuacja, o której mowa w końcowej części art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. tj. koszty wynikają z ustawowego obowiązku organu prowadzącego postępowanie. Ponadto skarżąca nie zgadza się z treścią operatu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozstrzygając kwestię sporną pomiędzy stronami uznaje, że organy poprzez przyjęcie, że koszty sporządzenia operatu szacunkowego zostały poniesione w interesie wnioskodawczyni K. R. i w związku z tym obciążyły ją nimi, nie naruszyły przepisu art. 262 § 1 pkt 2 KPA. Przepis art. 262 § 1 pkt 2 KPA brzmi : "Stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie". Nie budzi żadnych wątpliwości Sądu ani nie jest kwestionowany przez strony postępowania fakt, że koszt sporządzenia operatu szacunkowego został poniesiony winteresie strony. Niewątpliwie interesem tym jest przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Pewne wątpliwości budzić może jedynie okoliczność, czy sporządzenie operatu szacunkowego nie wynika z ustawowego obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego przez organ administracji, a w związku z tym koszty te powinny obciążać ten organ. Jak wspomniano już wyżej Sąd stoi na stanowisku, że postępowanie prowadzone na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459) jest postępowaniem prowadzonym w interesie strony występującej z takim wnioskiem, co oznacza, że jest ona zobligowana do poniesienia kosztów opinii biegłego. Przez pojęcie "ustawowego obowiązku organu prowadzącego postępowanie" nie można rozumieć wyłącznie - wynikającego z art. 7 i 77 KPA - obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego. Takie rozumienie tego pojęcia powodowałoby, że przepis art. 262 § 1 pkt 2 KPA byłby przepisem martwym i nie miałby nigdy zastosowania. W każdej sprawie organ zobowiązany jest z mocy ustawowych przepisów art. 7 i 77 KPA prowadzić postępowanie dowodowe. W takiej sytuacji w każdej sprawie organ ponosiłby w całości koszty postępowania. Powołany przepis wyróżnia dwa przypadki w których strona jest obowiązana ponieść koszty postępowania. Po pierwsze, kiedy koszty zostały poniesione w interesie strony, a po drugie kiedy zostały poniesione na żądanie strony. Pod drugi z wymienionych przypadków podpadają ewentualne żądania strony przeprowadzenia dowodu z opinii, czy dodatkowej opinii biegłego. Przy przyjęciu rozumowania strony, że negatywną przesłanką do obciążenia strony kosztami postępowania jest ustawowy obowiązek prowadzenia przez organy postępowania dowodowego oraz biorąc pod uwagę fakt, że ewentualne żądanie strony przeprowadzenia dowodu z opinii, czy dodatkowej opinii biegłego wypełnia znamiona drugiego ze wskazanych wyżej przypadków możliwości obciążenia strony kosztami postępowania (oczywiście pod warunkiem nieprzyjęcia, że opinia biegłego, czy kolejna opinia biegłego mieści się w obowiązku organu prowadzenia postępowania dowodowego) trudno jest znaleźć przykład zastosowania pierwszego z przypadków obciążenia strony kosztami postępowania (poniesienie kosztów w interesie strony). Taka interpretacja przepisu art. 262 § 1 pkt 2 KPA prowadziłaby do sytuacji, że przypadek obciążenia strony kosztami postępowania z uwagi na poniesienie ich w interesie strony nigdy by nie zachodził. Kryterium decydującym w analizowanej sprawie - zdaniem Sądu - powinna być okoliczność, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte na wniosek K. R. oraz iż dowód z opinii rzeczoznawcy przeprowadzony został w interesie strony. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.