I SA/Bd 411/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Liwacz Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Asesor WSA Ewa Kruppik-Świetlicka (spr.) Protokolant Asystent sędziego Joanna Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 września 2008 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej. oddala skargę I SA/Bd 411/08 UZASADNIENIE Dyrektor K-P Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w T. decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...] nr [...] w sprawie odmowy przyznania A.B. renty strukturalnej. Organ orzekał w następującym stanie sprawy: Skarżący w dniu [...]. złożył w organie I instancji wniosek o przyznanie renty strukturalnej. Do wniosku załączył m.in. :wypisy z rejestru gruntów, zaświadczenie KRUS Oddział Regionalny we W., zaświadczenie Urzędu Gminy w C., akt notarialny Rep.[...] , umowę darowizny, umowę przekazania własności gospodarstwa rolnego z dnia [...] i oświadczenia. Kierownik Biura Powiatowego (BP) we W., dokonał pozytywnej weryfikacji wniosku pod kątem spełnienia przesłanek określonych w § 20 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114 poz. 1191 ze zm.) - zwanym dalej rozporządzeniem, i w dniu 11lipca 2006 r. wydał postanowienie o spełnieniu warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej, z pouczeniem, że wnioskodawca w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania tego postanowienia winien przekazać gospodarstwo rolne oraz zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej. Skarżący w dniu [...] 2006 r. w BP we W. złożył wniosek o zawieszenie postępowania w sprawie przyznania renty strukturalnej z uwagi na konieczność uregulowania sytuacji prawnej działki nr [...] poprzez złożenie do Sądu Rejonowego we W.wniosku o stwierdzenie zasiedzenia własności tejże nieruchomości. Organ postanowieniem z dnia 11 stycznia 2007 r. zawiesił postępowanie w sprawie wskazując, iż zgodnie z treścią przepisu art. 98 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. ) - dalej Kpa - organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Następnie w dniu 28 czerwca 2007 r. organ wezwał stronę do złożenia wyjaśnień dotyczących uregulowania stanu prawnego przedmiotowej działki oraz do przedstawienia dowodów potwierdzających przekazanie gospodarstwa rolnego jak i zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej. W odpowiedzi skarżący pismem [...] 2007 r. poinformował, iż sprawa stanu prawnego działki nr[...] jest nadal nieuregulowana, gdyż Sąd odrzucił wniosek o zasiedzenie, uznając skarżącego właścicielem przedmiotowej działki. W dniu [...] 2007 r. skarżący złożył wniosek o podjęcie postępowania w sprawie, załączając dokumenty potwierdzające przekazanie gospodarstwa rolnego oraz zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej, w postaci : aktu notarialnego Rep. [...] zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego we W. oraz oświadczenia. W dniu [...] organ I instancji. zgodnie z art. 10 Kpa przesłał skarżącemu informację o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Następnie w dniu [...]wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania skarżącemu renty strukturalnej. Skarżący nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i skorzystał z prawa do złożenia odwołania, w którym zaskarżonej decyzji zarzucił : nieważność na podstawie art. 156 § l pkt 2 Kpa, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa , przy uznaniu, że § 20 ust. 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114 poz. 1191 ze zm.) ma charakter bezwzględnie obowiązujący, który nie może być zmieniony ani przedłużony przez czynność prawną, co wobec faktu niedotrzymania tego terminu przez skarżącego uzasadnia wydanie odmiennej decyzji. obrazę przepisów prawa materialnego, tj. § 20 ust. 7 cytowanego rozporządzenia przez błędną jego interpretację i uznanie, że wskazany w tym przepisie termin 6 - miesięczny, w którym powinno nastąpić przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej jest terminem zawitym, po upływie, którego roszczenie wnioskodawcy wygasa. Skarżący podniósł również, że termin zawity może wynikać tylko z ustawy i jako taki nie jest zawarty w akcie podstawowym, tj. ustawie z dnia 26.04.2001 r. o rentach strukturalnych w rolnictwie (Dz. U. z 2001, Nr 52, poz. 539 ze zm.) oraz że skutki niezachowania określonego w ustawie terminu muszą być określone w przepisie ustanawiającym taki termin. Termin zawity według skarżącego nie może być wprowadzony aktem niższego rzędu zwłaszcza, że w/w ustawa nie zawiera takiego upoważnienia w art. 20 ust. 2, wobec czego wprowadzenie takiego terminu w rozporządzeniu byłoby niedopuszczalne, co musi prowadzić do wniosku, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia wyłącznie z terminem porządkowym, którego upływ nie może pociągać za sobą żadnych skutków prawnych i jako sprzeczny z ustawą nie ma mocy prawnej a oparte na takim założeniu rozstrzygnięcia muszą być uznane za bezskuteczne. Skarżący zarzucił : oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na podstawie aktów wykonawczych a nie na przepisach ustawy, tym samym niewskazanie w zaskarżonej decyzji podstawy prawnej, wynikającej z ustawy. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji, przede wszystkim art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 cyt. ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Naruszenie to zdaniem skarżącego miało polegać na całkowitym zignorowaniu słusznego prawa skarżącego do renty strukturalnej, wprowadzeniu skarżącego w błąd przez informację, że wobec trudności z uregulowaniem stanu prawnego nieruchomości dla zachowania uprawnień do przyznania renty strukturalnej zasadne i wystarczające jest złożenie wniosku o zawieszenie postępowania i jego uwzględnienie. Skarżący zarzucił organowi I instancji, że dopiero w decyzji powołuje się na niezachowanie terminu, czyniąc termin 6 - miesięczny terminem zawitym, wyjaśniając dopiero na tym etapie skutki jego niezachowania. Skarżący podniósł, że w chwili obecnej nie ma już żadnych możliwości ubiegania się o przyznanie renty strukturalnej gdyż przekazał gospodarstwo rolne następcy, pozostając bez gospodarstwa jak i bez środków utrzymania. Dyrektor K-P Oddziału Regionalnego w dniu [...] wydał decyzję nr [...] o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, uznając, że organ I instancji nie wyjaśnił w sposób należyty stanu faktycznego sprawy, co skutkowało tym, że organ II instancji nie mógł w sposób wyczerpujący zbadać spełnienia przez stronę warunków jak i odnieść się do argumentów strony skarżącej. Dlatego w opinii organu II instancji Kierownik BP winien był ustalić, w sposób nie budzący wątpliwości, takie fakty jak : kiedy skarżący stawił się w Biurze Powiatowym w celu uzyskania informacji, sytuację prawną działki nr [...] , kto i kiedy udzielił stronie spornej informacji. Organ I instancji rozpatrując ponownie sprawę wyznaczył na dzień 11stycznia 2008 r. termin rozprawy administracyjnej, podczas której skarżący złożył oświadczenie w kwestii poinformowania go przez pracownika organu o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie sprawy, które nie będzie miało wpływu na bieg terminu w sprawie. Ponadto skarżący poinformował o uregulowaniu stanu prawnego ww. działki. Organ , w związku ze wskazaniem przez stronę W.S. ( pełniącego w dacie składania wniosku obowiązki kierownika) jako osobę, która w dniu 05 lipca 2007 r. udzieliła informacji, zdecydował o konieczności wyznaczenia kolejnej rozprawy administracyjnej. W dniu 18 stycznia 2008r. W.S. złożył oświadczenie w tej sprawie. Rozprawę wyznaczono na dzień 15 lutego 2008 r., podczas której skarżący podtrzymał swoje wcześniejsze oświadczenie o błędnej informacji. Małżonka wnioskodawcy biorąca udział w rozprawie zeznała, że nie przypomina sobie nazwiska pracownika, który obecny był podczas rozmowy z ówczesnym Kierownikiem Biura Powiatowego oraz, że oboje z mężem zostali poinformowani o problemach, jakie mogą wystąpić z przyznaniem renty. W.S. przesłuchany w charakterze świadka zeznał, iż rozmawiał ze skarżącym i jego żoną na temat przyznania renty strukturalnej, nie pamiętał jednak czy mówił im o upływającym terminie 6 miesięcy na przekazanie gospodarstwa. Mając na uwadze powyższe decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W.orzekł o odmowie przyznania renty strukturalnej. Skarżący w odwołaniu wniósł o uchylenie decyzji w uzasadnieniu powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu odwołania z dnia 12 października 2007 r. Organ II instancji w dniu [...] decyzją [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał na § 20 ust. 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich, w myśl którego na wnioskodawcy, który ubiega się o przyznanie renty nałożono obowiązek aby w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia o spełnieniu wymagań określonych w § 20 ust. 4 : przekazał gospodarstwo rolne zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej. Organ wskazał, że postanowienie z dnia [...] 2006 r. o spełnieniu wymagań skarżący otrzymał w dniu 12 lipca 2006r. a gospodarstwo rolne przekazał w dniu 18 lipca 2007r. , po upływie ponad roku od wydania postanowienia. Organ uznał za bezzasadne pozostałe zarzuty skarżącego wskazując, iż termin określony w rozporządzeniu ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Na ww. decyzję Dyrektora K-P Oddziału Regionalnego w T. strona złożyła skargę do tut. sądu wnosząc o jej uchylenie oraz o zasądzenie od organu administracyjnego kosztów postępowania według norm przepisanych. W skardze zaskarżonej decyzji zarzucono, iż przy jej wydaniu doszło do naruszenia : § 20 ust. 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2O kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114 poz. 1191 ze zm.) - poprzez błędną wykładnię tego przepisu w wyniku, której organ uznał, iż 6-miesięczny termin wskazany w tym przepisie jest terminem materialnoprawnym; art. 11 w zw. z art. 34 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia (Dz. U. UE. L. z 1999 r. Nr 160 str. 80) - przez niezastosowanie tego przepisu oraz naruszenie w sposób mający istotny wpływ na wynik postępowania; art. 7 i 8 Kpa, poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie przyznania renty strukturalnej w sposób nieprzewidywalny i nie uwzględniający słusznego interesu obywatela. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje : Sąd administracyjny, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa , a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń, co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy normę tę właściwe interpretował i nie naruszył zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione. Tak, więc uchylenie decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy jej wydanie nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia : 1. czy termin, o którym mowa w cyt. § 20 ust. 7 jest terminem prawa procesowego, czy materialnego; 2. w przypadku uznania ww. terminu za termin prawa materialnego, czy zawieszenie postępowania na wniosek strony, przedłuża termin, o którym mowa w § 20 ust. 7 cyt. rozporządzenia na przekazanie gospodarstwa i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej; 3. czy organy zasadnie odmówiły skarżącemu przyznania renty strukturalnej, w sytuacji gdy przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej nastąpiło z uchybieniem terminu, o którym mowa w § 20 ust. 7 cyt. rozporządzenia tj. po upływie 6 miesięcy od dnia wydania postanowienia o spełnieniu przez wnioskodawcę przesłanek do przyznania renty; 4. czy informacja udzielona przez pracownika BP Agencji ( hipotetycznie błędna) ma wpływ na termin prawa materialnego , o którym mowa w § 20 ust. 7 cyt. rozporządzenia. Przystępując do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy należy przede wszystkim wskazać, że kwestia rent strukturalnych uregulowana jest w ustawie z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej ( Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm. ) a nie jak wskazał skarżący w ustawie z dnia 26 kwietnia 2001 r. o rentach strukturalnych w rolnictwie (Dz. U. z 2001, Nr 52, poz. 539 ze zm.). Zgodnie z treścią przepisu art. 3 ust. 2 pkt 1 cyt. powyżej ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ( .....) " Rada Ministrów określa w drodze rozporządzenia szczegółowe warunki i tryb udzielania, wstrzymywania, zawieszania, zwracania i zmniejszania pomocy finansowej na działania objęte planem, a także przestrzenny zasięg wdrażania tych działań , mając na względzie zapewnienie prawidłowej realizacji planu i ustalenia dokonane z Komisją Europejską". Zatem przedmiotowe rozporządzenie wykonawcze z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich ( Dz. U. Nr 114, poz. 1191 ze zm. ) zostało wydane zgodnie z delegacją ustawową zawartą w art. 3 ust. 2 pkt 1 cyt. powyżej ustawy, co oznacza, że nie ma uzasadnienia pogląd skarżącego w tej materii. Odpowiadając na zarzut skarżącego co do tego, że termin określony w cyt. rozporządzeniu RM w sprawie szczegółowych warunków (....) jest terminem procesowym, do którego mają zastosowanie przepisy Kpa - należy stwierdzić, że pogląd ten jest nieuprawniony. Termin wskazany w § 20 ust. 7 jest terminem prawa materialnego i to bezwzględnie obowiązującym, do którego nie mają zastosowania przepisy procedury wskazane w cyt. ustawie Kpa. To oznacza, że ani organ ani strona tej normy prawnej w żaden sposób nie mogą ominąć. Nie można tego terminu przywrócić ani przedłużyć przez zawieszenie postępowania na wniosek strony w oparciu o art. 98 Kpa. Termin materialnoprawny ,w tym wypadku 6 miesięczny, to okres, w którym strona zgodnie z § 20 ust. 7 winna przekazać gospodarstwo rolne i zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej. Są to warunki, które strona zobowiązała się spełnić, w celu otrzymania renty strukturalnej. Termin ten ogranicza w czasie dochodzenie lub inną realizację określonego prawa podmiotowego. Konsekwencją uchybienia tego terminu jest wygaśnięcie możliwości dokonania określonej czynności. Nie dotrzymanie tego terminu i przekazanie gospodarstwa po upływie 6 miesięcy powoduje, że warunek ten nie został spełniony i skutkuje odmową przyznania renty strukturalnej. Pomoc finansowa na uzyskiwanie przez rolników rent strukturalnych (wcześniejszych emerytur), została uregulowana w rozporządzeniu Rady WE nr 1257/1999 z 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EAGGF) (Dz. U. UE. L. 99/160.80) w art. 10 - 12. Przepisy te w sposób wyczerpujący określają przesłanki uzyskania renty strukturalnej. .Należy podkreślić, że pomoc współfinansowana z unijnych funduszy strukturalnych ma na celu wspieranie rozwoju i dostosowanie obszarów wiejskich Wspólnoty. Stosownie do art. 11 w zw. z art. 34 dla osoby przekazującej gospodarstwo ustanowiono następujące warunki: zaprzestać całkowicie wszelkiej działalności komercyjnej, (wnioskodawca może kontynuować niekomercyjną działalność rolną i zachować użytkowanie budynków); wiek nie mniej niż 55 lat, nie osiągnąć jeszcze normalnego wieku emerytalnego w momencie przekazywania gospodarstwa prowadzić działalność rolniczą przez 10 lat poprzedzających przekazanie gospodarstwa. Przepis art. 37 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 przewiduje możliwość ustanowienia przez państwo członkowskie dalszych lub bardziej restrykcyjnych warunków przyznawania wsparcia Wspólnoty na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, o ile warunki te są zgodne z celami i wymaganiami ustanowionymi w tym rozporządzeniu. Zgodnie z tym, warunki renty strukturalnej zostały określone w § 4 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Dlatego za bezzasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 11 w zw. z art. 34 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia (Dz. U. UE. L. z 1999 r. Nr 160 str. 80) - poprzez niezastosowanie tego przepisu. Ustosunkowując się do kolejnego zarzutu strony, co do naruszenia zasad prawa procesowego art. 7 i 8 Kpa, poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie przyznania renty strukturalnej w sposób nieprzewidywalny i nie uwzględniający słusznego interesu obywatela, należy stwierdzić, że ten zarzut także nie znajduje uzasadnienia. Z akt sprawy wynika, ze skarżący przekazał gospodarstwo rolne i zaprzestał prowadzenia działalności rolnej po upływie przeszło roku od dnia otrzymania postanowienia organu I instancji o spełnieniu wstępnych warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej, gdyż ww. postanowienie otrzymał w dniu 12 lipca 2006 r. a gospodarstwo rolne przekazał aktem notarialnym w dniu 18 lipca 2007r. co oznacza, że nie dopełnił warunków pozwalających na otrzymanie renty strukturalnej. Skarżący zarzucił, że gdyby organ I instancji działał zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym zgodnie z powołanymi powyżej art. 6-9 Kpa, to winien go pouczyć o tym , że określony w postanowieniu o spełnieniu warunków jest terminem bezwzględnie obowiązującym i że jego niedotrzymanie spowoduje utratę praw do świadczenia. Odnosząc się do przedstawionych powyżej zarzutów dotyczących braku informowania przez organ o okolicznościach faktycznych i prawnych, jakie mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków wnioskodawcy należy zauważyć, że skarżący posiadał wiedzę o obowiązującym go sześciomiesięcznym terminie na przekazanie gospodarstwa i na zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej, gdyż składając wniosek o rentę oświadczał, że znane mu są powyższe warunki. Dodatkowo te informacje zawierało postanowienie o wstępnym spełnieniu warunków w treści pouczenia( vide pkt. 2 i następne). Zatem zarzut naruszenia zasad postępowania, o których mowa w art. 6- 9 ustawy Kpa nie zasługuje na uwzględnienie. Mając powyższe na względzie niniejszą skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) jako nieuzasadnioną należało oddalić.