III SA/Wr 628/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Marcin Miemiec (sprawozdawca), Asesor WSA Bogumiła Kalinowska, Olga Białek, , Protokolant Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 września 2008 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w W. z dnia [...]. nr [...] II. określa, że decyzje wymienione w punkcie I nie mogą być wykonane; III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej we W. na rzecz skarżącego kwotę 120 zł (słownie: sto dwadzieścia) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymierzenia J. C. kary pieniężnej w kwocie 3.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych, Dyrektor Izby Celnej we W. decyzją z dnia [...] Nr [...], utrzymał w mocy decyzję I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Mianowicie w dniu [...] funkcjonariusze celni skontrolowali dokumenty kierowanego przez J. C. zespołu pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, składającego się z samochodu marki V. (nr rej. [...]), którego właścicielką była A. K. oraz przyczepy (nr rej. [...]) stanowiącej własność J. C.. W toku kontroli kierowca nie przedłożył karty opłaty drogowej oświadczając, że nie wiedział o obowiązku uiszczenia opłaty. J. C. do protokołu sporządzonego w dniu kontroli oświadczył, że jechał do Austrii po towar na prośbę właściciela auta z O., pana B.. Dnia [...] zeznał natomiast, że w momencie kontroli posiadał kartę opłaty drogowej zakupioną przed wyjazdem w K. Z., a zespołem pojazdów jechał do Austrii po własny samochód, który pozostawił tam uszkodzony. Właściciel samochodu nie zlecał mu natomiast żadnego przewozu, a samochodu użyczono mu nieodpłatnie. W tak ustalonym stanie faktycznym organ I instancji decyzją z dnia [...] Nr [...] wymierzył J. C. karę pieniężną w kwocie 3.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. W odwołaniu od decyzji J. C. zarzucił, że funkcjonariusz celny zaprotokołował nieprawdę, gdyż w czasie kontroli posiadał on winietę. Wskazał jednak, że dozwolone było nieposiadanie winiety. Przyczepa była bowiem załadowana na autolawetę, a ciężar całkowity samochodu załadowanego lawetą nie przekraczał 3,5 tony. Podniósł, że w dniu [...] podpisał protokół stwierdzający nieprawdę. Był bowiem znużony długim, 1,5 godzinnym oczekiwaniem. Do odwołania załączył potwierdzone notarialnie za zgodność z okazanym dokumentem fotokopie kart opłaty drogowej: dobowej ważnej od [...] do [...] oraz karty siedmiodniowej, nabytej [...], ważnej od [...] do [...]. W toku postępowania odwoławczego, na dowód powszechności stosowania przez kierowców takiego sposobu jeżdżenia, J. Czernek przedłożył zdjęcia innych pojazdów z załadowaną lawetą na samochód oraz oświadczenia sąsiadów potwierdzające, że często wyjeżdżał z lawetą załadowaną na samochód. Przedłożył też zdjęcia swego miejsca zamieszkania z których wynika, że niemożliwe jest tam zawrócenie z lawetą doczepioną do samochodu. Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Izby Celnej we W. decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję I instancji. Wskazał, że nie dał wiary dowodom odwołującego się, że w chwili kontroli posiadał ważną kartę opłaty drogowej. Wyjaśnienia odwołującego się w tym przedmiocie nie znalazły bowiem potwierdzenia w innych dokumentach sprawy. Organ powołał się na to, że w protokole pokontrolnym odwołujący się bez uwag podpisał, że nie posiada karty opłaty drogowej. W protokole przesłuchania z dnia [...] zeznał natomiast, że posiadał taką kartę, zakupioną w K. w dniu przed rozpoczęciem podróży. Organ podniósł, że z przedłożonej przez odwołującego się fotokopii karty opłaty drogowej wynika, że została zakupiona w M. w dniu kontroli. Ponadto wskazał, że z wyjaśnień Stacji Paliw PKN O. SA nr [...] w M. wynika, że dnia [...] sprzedano 3 karty opłaty drogowej: jedną nabyła firma T., a dwie kolejne niezidentyfikowani nabywcy o godz. 19.36 oraz 20.16. Z protokołu kontroli odwołującego się wynika natomiast, że kontrola miała miejsce w tym dniu około godz. 10.00. Wynika z tego, że karta opłaty drogowej seria i nr [....] została nabyta przez odwołującego się po kontroli. Dyrektor Izby Celnej wskazał, że decydujące znaczenie dla oceny okoliczności sprawy ma to, że wbrew twierdzeniom odwołującego się, z protokołu potwierdzonego dodatkowymi wyjaśnieniami kontrolujących funkcjonariuszy, zawartymi w pismach z dnia [...] oraz [...], wynika, że przedmiotem kontroli był zestaw pojazdów składający się z samochodu oraz ciągnionej przyczepy, a nie przyczepy załadowanej na samochód. Organ II instancji potwierdził jednak zarzut strony, że w protokole pokontrolnym popełniono błędy, a organ I instancji nie potwierdził braku tachografu stwierdzonego w toku kontroli. Nie godząc się z rozstrzygnięciem organu II instancji, J. C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wbrew twierdzeniom organów I i II instancji w dniu kontroli kierował samochodem ciężarowym załadowanym przyczepą. Na dowód tego powołał treść protokołu kontroli, w którym stwierdzono m.in. o istnieniu "ładunku". Protokół zawiera nieścisłości co do liczby stwierdzonych uchybień oraz liczby naruszeń. Skarżący zaznaczył, że we wszystkich trzech zeznaniach funkcjonariuszy celnych potwierdzono fakt kierowania przez skarżącego zestawem pojazdów, z czym skarżący się zgadza pod warunkiem, że za taki zestaw pojazdów służący do przewozu samochodów uzna się przyczepę załadowaną na samochód. Zdaniem skarżącego, dopiero po zaczepieniu przyczepy do samochodu można przyjąć, iż jest to zespół pojazdów, który podlega opłacie drogowej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej we W. wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że sprzeczności w wyjaśnieniach skarżącego podważają wiarygodność skargi. Na dowód tego przytoczył rozbieżności dotyczące m.in. posiadania karty opłaty drogowej, celu wyjazdu do Austrii, daty nabycia karty opłaty drogowej oraz faktu podpisania bez żadnych zastrzeżeń protokołu pokontrolnego. Organ podniósł, że utrzymana przez niego w mocy decyzja nakłada na skarżącego karę pieniężną jedynie za brak karty opłaty drogowej. Odnosząc się do pojęcia "zestaw pojazdów", Dyrektor Izby Celnej wskazał, że funkcjonariusze celni błędnie wpisali do protokołu pojęcie "zestaw", zamiast prawidłowego określenia samochodu i ciągnionej autolawety jako "zespołu" pojazdów. Skarżący załączył do pisma z dnia [...] dokumenty, m.in. protokoły kontroli, korespondencję z organami celnymi, kopię uprawnień do kierowania pojazdami, pominięte jego zdaniem przez Dyrektora Izby Celnej oraz kopię wyroku Sądu Rejonowego w K. Wydział VI Grodzki z dnia 25 września 2007 r. (sygn. akt VI W 631/07), uniewinniającego J. C. od zarzutu popełnienia czynu z art. 92 a ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Wskazał przy tym, że masa pojazdu wynosiła 3450 kg, przyczepa była załadowana na autolawetę, a faktycznie przedstawił kontrolującym wcześniejszą niż data kontroli opłatę dobową ważną od 21 maja 2006 r. godz. 9.00 do 22 maja 2006 godz. 9.00, zakupioną w K. Z.. Odnosząc się do podpisania protokołu kontroli bez zastrzeżeń, podkreślił, że był to drugi protokół, z którym też się nie zgadzał. Podpisał go pod naciskiem funkcjonariusza, który wyjaśnił, że nieścisłości można wytłumaczyć później. Skarżący zaznaczył, że w czasie kontroli posiadał uiszczoną opłatę drogową, która go jednak nie obowiązywała. Dodał, że omyłkowo, po czterech miesiącach od daty kontroli, wskazał błędne miejsce zakupu karty opłaty drogowej. Nałożona na niego kara pieniężna jest niesłuszna, gdyż nie poruszał się po drogach krajowych bez uiszczonej opłaty. W dalszej części pisma skarżący szczegółowo odniósł się do wagi pojazdu oraz do różnic między pojęciami "zespół" a "zestaw" pojazdów. Odpowiadając na pismo skarżącego, Dyrektor Izby Celnej we W. podniósł, że wbrew twierdzeniom skarżącego, przekazał Sądowi wszystkie dokumenty dotyczące sprawy. Stanowisko merytoryczne organu znajduje się zaś w piśmie zawierającym odpowiedź na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując skargę zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne są właściwe do kontroli zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Sąd uchyla, względnie stwierdza nieważność decyzji tylko wtedy, gdy stwierdzi istotne wady w postępowaniu lub naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ppsa). W niniejszej sprawie Sąd dopatrzył się naruszenia przepisów proceduralnych, które może mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Przede wszystkim Sąd stwierdził, że okoliczności zarzucanego skarżącemu naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym nie zostały dostatecznie wyjaśnione ani przez organ I instancji (Naczelnika Urzędu Celnego w W.) ani też przez organ II instancji (Dyrektora Izby Celnej we W.). Sąd przyznaje jednocześnie, że wyjaśnienia i wnioski skarżącego były z sobą często sprzeczne, co z pewnością utrudniało wyjaśnienie sprawy. Należy podkreślić, że w rozpatrywanej sprawie organy administracji publicznej zarzuciły skarżącemu naruszenie obowiązujących przepisów prawa, którego następstwem było nałożenie grzywny. W ocenie Sądu, wydanie decyzji administracyjnej w takim trybie dopuszczalne jest wyłącznie wtedy, gdy okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości, a wszystkie dowody zostały przeprowadzone z należytą starannością. W przeciwnym razie postępowanie organu administracji publicznej może godzić w jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, określoną w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, czyli zasadę praworządności i prawdy obiektywnej, według której w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli; jak również w zasadę zaufania obywatela do organów Państwa (art. 8 kpa.). Sąd podkreśla, że zgodnie z art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, to organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy sprawy. W ocenie Sądu nie jest dopuszczalne, aby organ administracji publicznej stawiał stronie postępowania zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, a w konsekwencji nakładał na stronę karę grzywny, nie dysponując pełnym materiałem dowodowym, który zgodnie z prawem materialnym pozwalałby nałożyć taką karę. Takie postępowanie powoduje, że w pewnym zakresie na stronę przerzucany jest ciężar wykazania, iż nie naruszyła ona obowiązujących przepisów. Należy zaś pamiętać, że postępowanie administracyjne nie jest oparte na zasadzie kontradyktoryjności. Z akt sprawy wynika, że dowody w sprawie nie były przez organ I instancji przeprowadzone prawidłowo. Świadczą o tym błędy w protokołach kontroli, brak pewności, czy chodziło o tachograf czy parkometr, mylenie określeń "zespół pojazdów" i "zestaw pojazdów". W szczególności należy zwrócić uwagę na brak wyjaśnienia kwestii dopuszczalnej masy pojazdu (zespołu pojazdów), prowadzonego przez skarżącego. Może to mieć zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli bowiem masa ta, zgodnie z twierdzeniami skarżącego, nie przekraczała 3,5 t, to przewóz wykonywany takim pojazdem nie podlega przepisom ustawy o transporcie drogowym (art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy). Postępowanie administracyjne nie wykazało zatem ostatecznie, czy skarżący obowiązany był uiścić opłatę za przejazd drogami krajowymi. Sąd podkreśla, że istotny zasadniczy wpływ na rozstrzygnięcie Sądu w rozpatrywanej sprawie miało postępowanie toczące się przeciwko skarżącemu przed Sądem Rejonowym w Kłodzku, Wydział VI Grodzki, w sprawie wykroczenia z art. 92a ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, popełnionego przez skarżącego. W powyższym postępowaniu dnia 25 września 2007 r. zapadł wyrok uniewinniający skarżącego (sygn. akt VI W 631/07). Sąd podkreśla, że formalnie nie jest związany sentencją powyższego wyroku (według art. 11 stawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd jest związany wyłącznie prawomocnym wyrokiem skazującym). Ponadto żadna ze stron nie wystąpiła o uzasadnienie wyroku. Nie są zatem znane dokładne motywy tego wyroku. Należy jednak domniemywać, że rozstrzygnięcie w sprawie o wykroczenie oparte było na analogicznym materiale dowodowym, który nie pozwolił Sądowi Rejonowemu w Kłodzku na uznanie skarżącego winnym popełnienia wykroczenia z art. 92a ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. Z sentencji powołanego uniewinniającego wyroku Sądu Rejonowego można w każdym bądź razie wywodzić, że skarżący bądź posiadał kartę opłaty drogowej, bądź też nie miał obowiązku posiadania takiej karty. W obydwu sytuacjach nie może się ostać zarzut organów orzekających w przedmiocie nieuiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach publicznych, a mianowicie: w pierwszym z wymienionych przypadków z uwagi na to, że skarżący taką opłatę uiścił; w drugim przypadku natomiast z uwagi na to, że taka opłata nie była wymagana (skarżący nie kierował bowiem zespołem pojazdów, ale pojazdem załadowanym przyczepą o łącznej dopuszczalnej masie poniżej 3,5 tony). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 1 pkt 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.).