II SAB/Gl 19/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant Referent Anna Cyganek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2008 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w G. na bezczynność Prezydenta Miasta K. w przedmiocie niewydania wypisu i wyrysu z ewidencji gruntów i budynków oddala skargę. Trzema wnioskami z daty [...] r. [...] S.A. w G.zwróciła się do Prezydenta Miasta K. o wydanie wypisu i wyrysu z ewidencji gruntów co do działek: 1) nr [...] k.m. [...] obręb R. 2) nr [...], [...], [...] k.m. [...] obręb R. 3) nr [...] k.m. [...] obręb M. Wnioskodawca wskazał, że jest właścicielem tychże działek, zaś żądane dokumenty przeznaczone są dla Sądu Rejonowego – Wydziału Ksiąg Wieczystych. Do wniosku dołączono kserokopię odpisu KRS z dnia [...] r. kserokopię odpisu z Rejestru Handlowego B nr [...] z dnia [...] r. oraz kserokopie dwóch skarg z dnia [...] r. na orzeczenia referendarza w sprawie wpisu do KW nr [...] i nr [...]. Kolejnym pismem z dnia [...] wnioskodawca wyjaśnił, że w zamkniętych księgach wieczystych ujawniono [...] S.A. z siedzibą w Katowicach, która to Spółka z dniem [...] r. zmieniła siedzibę (na miasto G.) i została przerejestrowana do KRS pod nr [...]. Co prawda, w ewidencji gruntów ujawniono jako właściciela Skarb Państwa, lecz wpisy te oparto na uchylonych wpisach do księgi wieczystej [...], a analogiczna sytuacja występuje co do KW nr [...] i [...]. Stąd też żądane dokumenty niezbędne są dla założenia księgi wieczystej dla powyższych działek. Pismem z dnia [...] r. Z-ca Naczelnika Wydziału Geodezji i Gospodarki Mieniem Urzędu Miasta K. poinformował pełnomocnika wnioskodawcy, iż z powodu konieczności uzyskania opinii prawnej i dużej ilości wniosków o wydanie wypisów i wyrysów z ewidencji gruntów, sprawa zostanie załatwiona w terminie późniejszym do dnia [...] r. (prawdopodobnie chodziło o rok [...]). Po rozpatrzeniu zażalenia wnioskodawcy na niezałatwienie sprawy, postanowieniem z dnia [...] r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K., uznał zażalenie na bezzasadne. Z kolei Z-ca Naczelnika Wydziału kolejnym pismem z dnia [...] r. poinformował wnioskodawcę o wstrzymaniu czynności w prowadzonym postępowaniu do czasu uzyskania informacji o wyniku sprawy w zakresie prawidłowości wydania przez Sąd Rejonowy w K. postanowienia o wpisaniu Spółki [...] do KRS, prowadzonej przez Prokuraturę Apelacyjną w G. Natomiast wnioskodawca kolejnym pismem z dnia [...] r. wezwał organ do zaprzestania naruszeń prawa i wydania dokumentów zgodnie ze zgłoszonym wnioskiem, podnosząc iż brak podstaw do negowania jego interesu prawnego, w świetle orzeczeń wydanych przez Sąd Okręgowy wskutek wniesionych apelacji od postanowień w postępowaniu wieczystoksięgowym, jak i faktu tożsamości podmiotów (spółek [...] z siedzibą w G. i [...] z siedzibą w K.). Zaprzeczono też, aby Prokuratura Apelacyjna w G. prowadziła przeciwko wnioskodawcy postępowanie przygotowawcze. Następnie w skardze na bezczynność Prezydenta Miasta K., Spółka [...] z siedzibą w G. zarzucając naruszenie art. 217 § 3 i art. 12 § 2 kpa poprzez rażące przekroczenie terminów do załatwienia wniosku z dnia [...] r., domagała się zobowiązania organu do wydania żądanych wypisów i wyrysów z ewidencji gruntów w terminie 7 dni od daty wydania wyroku oraz zobowiązania organu do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy, a nadto, zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Po zrelacjonowaniu przebiegu dotychczasowego postępowania, skarżąca Spółka zarzuciła, że Prezydent Miasta K. nie podjął czynności zmierzających do załatwienia sprawy, aczkolwiek w świetle orzeczeń Sądu Okręgowego w K.sygn. akt [...],[...] i [...], ma interes prawny w zakresie uzyskania dokumentów niezbędnych do założenia księgi wieczystej dla przedmiotowych nieruchomości. W niniejszej sprawie nie zachodzi też potrzeba prowadzenia postępowania wyjaśniającego. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta K. wniósł o jej oddalenie z uwagi na powzięte wątpliwości co do "reaktywacji" Spółki objętej nacjonalizacją i prowadzenie w tej sprawie postępowań karnych, co uzasadnia potrzebę prowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia, czy Spółka ta jest uprawniona do otrzymania wnioskowanych dokumentów. W kolejnym piśmie organ, którego bezczynność zaskarżono, powołał się też na fakt prowadzenia śledztwa w sprawie rejestracji skarżącej Spółki, dołączając kopię pisma Prokuratury Okręgowej w T. z dnia [...] r. Wreszcie, w kolejnym piśmie z dnia [...] r. organ poinformował o prowadzeniu przez Prokuraturę Okręgową w K. postępowania wyjaśniającego w sprawie przesłanek wznowienia postępowania rejestrowego skarżącej Spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona, Wypisy z ewidencji gruntów i budynków stanowią rodzaj zaświadczenia w rozumieniu Działu VII kpa (art. 217-220 kpa). Krąg podmiotów uprawnionych do uzyskania tego rodzaju dokumentów wymienia art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.). Wydanie żądanego wypisu następuje w drodze czynności materialno-technicznej. Powołana ustawa nie reguluje formy działania organu prowadzącego ewidencję gruntów w przypadku braku podstaw do uwzględnienia wniosku. Kwestie te unormowane zostały przepisem art. 219 kpa. Mianowicie, odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie, następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Zatem zarówno wydanie zaświadczenia (wypisu z ewidencji gruntów i budynków), jak i odmowa jego wydania, następuje w formie aktu z zakresu administracji w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 2 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), co przesadza o dopuszczalności skargi na bezczynność organu w świetle art. 3 § 2 pkt 8 tej ustawy. Zgodnie z art. 217 § 3 kpa, zaświadczenie powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni. Jednocześnie z mocy art. 218 § 2 kpa, organ administracji przed wydaniem zaświadczenia może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Przedmiotem takiego postępowania mogą być nie tylko okoliczności potwierdzone zaświadczeniem, lecz również fakt istnienia interesu prawnego osoby występującej o zaświadczenie (B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wyd. C. H. Beck, W-wa 1996, str. 836). W toku postępowania wyjaśniającego można wykorzystać środki dowodowe, stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu dowodowym zawarte w kpa (vide: str. 837 tegoż komentarza). Jednakże mając na uwadze fakt, że zaświadczenie jest wydawane poza ramami postępowania administracyjnego ogólnego i ma charakter uproszczony (vide: str. 833), brak podstaw do stosowania instytucji zawieszenia postępowania z mocy art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Na tej podstawie zachodzi obligatoryjna przesłanka zawieszenia postępowania, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Wydanie zaświadczenia nie następuje w drodze decyzji w rozumieniu art. 104 kpa. Stąd też wykluczyć należy możliwość wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania o jego wydanie w razie wystąpienia okoliczności, wymienionych w art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Jednakże zdaniem sądu administracyjnego, w takim wypadku bieg terminu do załatwienia sprawy ulega wstrzymaniu zgodnie z art. 35 § 5 kpa. Do terminów załatwienia sprawy nie wlicza się bowiem okresów opóźnień z przyczyn niezależnych od organu. Zasada ta winna mieć w pełni zastosowanie do trybu wydawania zaświadczeń, skoro w tym postępowaniu, aczkolwiek uproszczonym, dopuszczalne jest prowadzenie postępowania wyjaśniającego. Zasadnie też organ, którego działanie zaskarżono, powołał się na zasadę praworządności z art. 7 kpa. W postępowaniu o wydanie wypisu i wyrysu z ewidencji gruntów nie jest możliwe ustalenie stanu prawnego nieruchomości. Jednakże tego rodzaju dokument może otrzymać jedynie podmiot wymieniony w art. 24 ust. 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Tymczasem w niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do stwierdzenia, czy skarżąca Spółka jest podmiotem tożsamym ze Spółką [...] w K., ujawnioną jako właściciel przedmiotowych nieruchomości w dawnych (zamkniętych) księgach wieczystych. Dla wykazania tego faktu skarżąca powołała się na odpis z rejestru przedsiębiorców KRS oraz fakt, iż sądy powszechne w postępowaniach wieczystoksięgowych nie kwestionowały jej legitymacji. Jednakże jak wynika z pisma Naczelnika Wydziału VI ds. Przestępczości Gospodarczej Prokuratury Okręgowej w T. z dnia [...] r. sygn. akt [...], prowadzone jest śledztwo w celu ustalenia, czy w uzyskaniu orzeczenia Sądu Rejonowego w K. Wydział VIII Gospodarczy z dnia [...] r. upoważniającego do Zwołania Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy [...] S.A., posłużono się akcjami [...] jako mającymi substrat majątkowy w sytuacji, gdy miały jedynie wartość historyczną, czy też nie, a następnie, czy doprowadzono bezprawnie do uzyskania zarejestrowania [...] S.A. w KRS jako konsekwencji uchwał Walnego ZWZA. W istocie postępowanie karne dotyczy rozstrzygnięcia, czy wznowienie od dnia [...] r. działalności przedwojennej Spółki [...] S.A. dokonane zostało w oparciu o zachowania wyczerpujące znamiona przestępstwa, czy też nie (vide: k. 30-31 akt sądowych). Powyższe pismo Prokuratora Prokuratury Okręgowej zostało skierowane do Prezesa Zarządu skarżącej Spółki oraz podane do wiadomości Prezydenta Miasta K. Zdaniem sądu administracyjnego, tego rodzaju kwestie nie mogły być pominięte przez organ administracji, który wszak we własnym zakresie nie może stwierdzić, czy przy rejestracji skarżącej Spółki doszło do popełnienia przestępstwa. Zagadnienie to może być rozstrzygnięte wyłącznie przez sąd powszechny i od wyniku takiego postępowania uzależnione jest rozstrzygnięcie sprawy o wydanie żądanych wypisów i wyrysów z ewidencji gruntów celem założenia ksiąg wieczystych dla przedmiotowych nieruchomości, bowiem kwestia ta rzutuje wprost na ocenę interesu prawnego strony skarżącej. Kwestia ta podpada zatem pod pojęcie zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Jednak jak wyżej wyjaśniono, w postępowaniu o wydanie zaświadczenia brak podstaw do stosowania tego trybu, jako że przepisów procedury administracyjnej nie stosuje się wprost. Jednak nie sposób przyjąć, aby stwierdzenie okoliczności podpadającej pod obligatoryjną przesłankę zawieszenia postępowania, nie miało żadnego wpływu na bieg i wynik postępowania uproszczonego o wydanie zaświadczenia. Wszak gdyby doszło do popełnienia przestępstwa przy rejestracji skarżącej Spółki, to wynik sprawy przed sądem nie mógłby skutkować ani wznowieniem postępowania, zakończonego wydaniem żądanych dokumentów, ani też nie można byłoby "unieważnić" czynności materialno-technicznej. Wydane dokumenty zgodnie z wnioskami z dnia [...] r. mogłyby zaś posłużyć do wprowadzenia ich do obrotu prawnego. Nie zmienia postaci rzeczy fakt, iż to sąd wieczystoksięgowy ocenia legitymację wnioskodawcy. Skoro rozstrzygnięcie powyższej kwestii nie jest możliwe w ramach postępowania wyjaśniającego przed organem administracji, stwierdzić należy, że chodzi o przeszkodę niezależną od tego organu w rozumieniu art. 35 § 5 kpa. Stąd też opóźnienie w rozpatrzeniu wniosku nie uzasadnia przyjęcia bezczynności organu, rozumianej jako niezałatwienie sprawy i skutkującej zobowiązaniem do wydania aktu w terminie, określonym przez sąd. W tym miejscu wyjaśnić też przyjdzie, iż rozpoznając skargę na bezczynność organu, sąd administracyjny nie jest władny do przesądzenia sposobu załatwienia sprawy, a więc rozstrzygnięcia, czy zachodziły podstawy do wydania żądanych dokumentów, czego domagała się skarżąca. Odnosząc się zaś do stanowiska skargi, iż jej legitymacja wynika z treści wyroków sądów w postępowaniu wieczystoksięgowym, wskazać przyjdzie, iż pogląd ten nie ma znaczenia dla oceny, czy doszło do bezczynności organu. Nie wiadomo przy tym, czy sądom powszechnym znany był fakt wszczęcia śledztwa, prowadzonego uprzednio przez Prokuraturę Rejonową K. [...] pod sygnaturą [...], przejętego z dniem [...] r. do dalszego prowadzenia przez Prokuraturę Okręgową w T. Nadto, wskazać przyjdzie, iż organ administracji powiadomił skarżącą Spółkę o przyczynach niezałatwienia w terminie jej wniosków, czym dopełnił powinności z art. 36 § 2 kpa. Zasada szybkości postępowania z art. 12 kpa, nie może mieć zaś prymatu nad zasadą praworządności z art. 7 kpa. Z tych wszystkich względów nie stwierdzając bezczynności organu, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. SW