I SA/Wa 782/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Gabriela Nowak WSA Jolanta Rudnicka (spr.) Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2008 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2002 r., nr [...] utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2001 r., nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] grudnia 1981 r., nr [...] orzekającej o sprzedaży A. W. zajmowanego przez nią jako najemca lokalu nr [...] znajdującego się w budynku położonym przy ul. [...] w W. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] grudnia 1981 r., nr [...] Naczelnik Dzielnicy W. orzekł o sprzedaży A. W. zajmowanego przez nią jako najemcę lokalu nr [...] w budynku położonym przy ul. [...] w W. Aktem notarialnym Rep. [...] została zawarta w dniu [...] marca 1982 r. umowa sprzedaży powyższego lokalu i ustanowienia wieczystego użytkowania gruntu stanowiącego [...] części terenu służącego do wspólnego użytku mieszkańców. Pismem z dnia 6 marca 2001 r. W. K. wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] grudnia 1981 r. zarzucając jej rażące naruszenie prawa i sprawiedliwości społecznej. W uzasadnieniu podniosła, że jest spadkobiercą byłych właścicieli hipotecznych. Wskazała, iż lokatorzy przed powrotem właścicieli samowolnie zajęli lokale w 1945 r., a następnie zostali zabezpieczeni nakazami kwaterunkowymi. Wskazała, że remonty budynku wymagały coraz większych nakładów finansowych. W konsekwencji trzeba było zdecydować się na obciążenie hipoteki. Powyższe kłopoty finansowe spowodowały, że spadkobierca byłego właściciela nieruchomości – W. K. – cofnął uprzednio złożony wniosek o przyznanie własności czasowej na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. Skarżąca podniosła także, iż w styczniu 1991 r. W. K. złożył wniosek o wydanie nieruchomości oraz wniósł zastrzeżenie, żeby nie sprzedawać lokali przed rozpatrzeniem jego wniosku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 2001 r., nr [...] odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] grudnia 1981 r. Stwierdzono, iż lokal nr [...] w budynku przy ul [...], zajmowany był na podstawie decyzji o przydziale lokalu z dnia [...] października 1955 r., przez A. W., która w związku z tym zgodnie z § 13 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 maja 1970 r. w sprawie sprzedaży przez państwo budynków z równoczesnym oddawaniem działek w użytkowanie wieczyste (Dz. U. z 1975 r., Nr 2 poz. 9) miała pierwszeństwo w nabyciu tego lokalu. W konkluzji organ stwierdził, że zgodnie z art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wszczyna się na żądanie strony. Natomiast postępowanie wyjaśniające wykazało, że skarżąca W. K., jako spadkobierczyni byłych właścicieli, nie może być uznana za stronę postępowania w sprawie sprzedaży lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...], z uwagi na fakt, iż jej mąż W. K. w dniu [...] lutego 1964 r. cofnął wniosek o przyznanie własności czasowej w stosunku do przedmiotowej nieruchomości, a to w konsekwencji doprowadziło do wydania przez Prezydium Rady Narodowej W. postanowienia z dnia [...] marca 1964 r., nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania własności czasowej do powyższej nieruchomości. Następnie W. K. wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca podniosła, że czuje się stroną w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji orzekającej o sprzedaży lokali najemcom, ponieważ byli właściciele nieruchomości administrowali nieruchomością aż do śmierci, opłacili podatek od wzbogacenia. Ponadto skarżąca wskazała, iż byli właściciele nigdy nie byli wywłaszczeni, ani nie otrzymali odszkodowania. Rozpatrując ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2002 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną własną decyzję z dnia [...] września 2001 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ stwierdził, że W. K. cofnął wniosek dekretowy złożony w trybie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, co skarżąca potwierdziła w złożonym piśmie, a Prezydium Rady Narodowej W. postanowieniem z dnia [...] marca 1964., nr [...] orzekło o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania własności czasowej do powyższej nieruchomości. Jednocześnie organ ten stwierdził, że zgodnie z art. 1 dekretu nieruchomość stanowi własność państwa. W ocenie Kolegium na mocy dekretu z dnia 26 października 1945 r. byli właściciele, a także ich następcy prawni, w tym także skarżąca W. K., stracili wszelkie prawa do tej nieruchomości. Prawo do dysponowania tą nieruchomością przeszło na Skarb Państwa, w imieniu którego Naczelnik Dzielnicy W. decyzją z dnia [...] grudnia 1981 r., nr [...] orzekł o sprzedaży A. W. zajmowanego przez nią jako najemcę lokalu nr [...] znajdującego się w budynku położonym przy ul. [...] w W. Tym samym postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją Naczelnika Dzielnicy W. nie dotyczyło interesu prawnego wnioskodawczyni i jej poprzedników prawnych, a zatem w ocenie organu W. K. nie mając przymiotu strony postępowania zakończonego tą decyzją nie mogła żądać wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła W. K., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 157 § 3 k.p.a. poprzez odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] grudnia 1981 r., nr [...] orzekającej o sprzedaży A. W. zajmowanego przez nią jako najemcę lokalu nr [...] znajdującego się w budynku przy ul. [...] w W. Ponadto skarżąca zarzuciła również naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z uwagi na rażące naruszenie prawa przy objęciu przez Prezydium Rady Narodowej w W. - Wydział Gospodarki Terenami przedmiotowej nieruchomości. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W ramach sprawowanej kontroli sądowej sąd administracyjny bada, czy zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę w ramach tych kryteriów stwierdzić należy, że skarga jest nie uzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozstrzygając sprawę nie uchybiło zasadom i przepisom postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 157 § 2 kpa postępowanie nadzorcze wszczyna się z urzędu lub na żądanie strony. W niniejszej sprawie z żądaniem wszczęcia postępowania nadzorczego w sprawie decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] grudnia 1981 r. nr [...] o sprzedaży na rzecz A. W. zajmowanego przez nią lokalu nr [...], znajdującego się w budynku położonym w W. przy ul. [...] wystąpiła W. K., będąca spadkobiercą dawnego właściciela nieruchomości. Podstawowym zatem zagadnieniem istotnym z punktu widzenia oceny legalności podjętego przez organ rozstrzygnięcia jest ustalenie, czy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokalu pochodzi od strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Stroną, stosownie do art. 28 k.p.a. jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z kolei zgodnie z utrwalonym poglądem doktryny i orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz także każdy podmiot, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (J. Borkowski K.p.a., Komentarz, wyd. 7, C.H. Beck 2005 r., str. 750; wyr. NSA z dnia 12.01.1994 r. sygn. akt II SA 2164/92, ONSA 1995, nr 1, poz. 32, wyrok. WSA w Warszawie z dnia 18 .01.2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1410/04 Lex nr 206477). Przy czym przez interes prawny rozumieć należy interes indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, którego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Interes prawny musi być wywiedziony zatem z konkretnego przepisu prawa materialnego. Złożenie wniosku przez osobę nieuprawnioną musi zaś spowodować wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji (art. 157 § 3 k.p.a.). Skarżąca nie była stroną postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją, zaś swoje uprawnienie do występowania w sprawie w charakterze strony wywodzi z faktu następstwa prawnego po dawnym właścicielu hipotecznym nieruchomości, który złożył w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. - o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 poz. 279) wniosek o przyznaniu mu prawa własności czasowej gruntu. Zważyć jednak należy, iż mąż skarżącej – W. K. (będący następcą prawnym dawnego właściciela) w dniu [...] lutego 1964 r. skutecznie cofnął ten wniosek, co skutkowało wydaniem przez Prezydium Rady Narodowej W. w dniu [...] marca 1964 r. postanowienia nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania własności czasowej do powyższej nieruchomości i orzeczeniu o przejściu tej nieruchomości na rzecz Państwa. W związku z powyższym jej dawni właściciele hipoteczni oraz ich następcy prawni, w tym również skarżąca, utracili wszelkie prawa do przedmiotowej nieruchomości. Postanowienie Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] marca 1964 r. o umorzeniu postępowania z wniosku dekretowego stanowiło wprawdzie przedmiot postępowania nadzorczego przeprowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., jednakże postępowanie to nie doprowadziło do wyeliminowania postanowienia z [...] marca 1964 r. z obrotu prawnego. Ostateczną decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...] Kolegium odmówiło bowiem stwierdzenia jego nieważności. Rozstrzygnięcie Kolegium było następnie przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., który prawomocnym wyrokiem z dnia [...] marca 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 28/08 wniesioną na tą decyzję skargę oddalił. Nie ulega wątpliwości, że W. K. nie jest obecnie właścicielką nieruchomości na której usytuowany jest budynek, a w którym znajduje się lokal objęty decyzją Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] grudnia 1981 r., jak również nie przysługuje jej żaden inny tytuł prawnorzeczowy do tej nieruchomości. Nie ma zatem ona interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. we wzruszeniu decyzji o sprzedaży A. W. lokalu, gdyż powyższa decyzja nie dotyczy jej osoby (jej poprzedników prawnych) i w żaden sposób nie godzi w jej prawem chronione interesy Brak wywiedzionego z konkretnej normy interesu prawnego W. K. do żądania wszczęcia postępowania nadzorczego w stosunku do kwestionowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] grudnia 1981 r. oznacza, iż w sprawie wystąpiła przeszkoda o charakterze podmiotowym uniemożliwiająca wszczęcie tego postępowania, czego konsekwencją musiało być wydanie, stosownie do art. 157 § 3 k.p.a., decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.