I FZ 239/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 23 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "P." S.A. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 marca 2008 r. sygn. akt I SA/Gd 225/08 w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi "P." S.A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 30 listopada 2007 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2002 r. postanawia: oddalić zażalenie. Zarządzeniem z dnia 05.03.2008 r., sygn. akt I SA/Gd 225/08, Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, po ustaleniu w trybie art. 218 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej - P.p.s.a.) wartości przedmiotu zaskarżenia na kwotę 720.511,00 zł, wezwał "P." S.A. z siedzibą w G. - zwaną dalej "spółką" do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 7.206,00 zł od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 30.11.2007 r. w sprawie określenia w podatku od towarów i usług za miesiąc styczeń 2002 r. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc. Jako podstawę obliczenia wpisu sądowego wskazano § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 16.12.2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193). Powyższe zarządzenie zostało zaskarżone przez spółkę zażaleniem, w którym wniesiono o jego zmianę. Spółka podniosła, że jej zdaniem Sąd błędnie uznał, iż w sprawie od skargi należny jest wpis stosunkowy. Spółka zaakcentowała, że jej skarga nie dotyczy decyzji określającej należność pieniężną. Z zaskarżonego aktu nie wynika bowiem konieczność zapłaty przez kogokolwiek jakiejkolwiek kwoty pieniędzy. W niniejszej sprawie kwestionowana decyzja obejmuje wartość, która nie stanowi należności pieniężnej. W końcowej części uzasadnienia wywiedziono również, że Sąd błędnie przyjął jako podstawę do ustalenia wpisu sądowego kwotę podatku naliczonego zakwestionowaną przez organy podatkowe. W sprawie przedmiotem zaskarżenia jest określenie innej niż zadeklarowana wysokość nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, a nie określenie wysokości podatku naliczonego podlegającego odliczeniu. W związku z tym spółka stanęła na stanowisku, że wydane zarządzenie narusza art. 231 P.p.s.a. oraz § 1 pkt 4 i § 2 ust 3 pkt 12 ww. rozporządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu zażalenia stwierdził, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstawy. W związku z taką jego oceną w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że ustawodawca, regulując kwestię opłat sądowych, dokonał podziału kategorii spraw na takie, które podlegają wpisowi stosunkowemu oraz na te, które podlegają opłacie stałej. W myśl art. 231 P.p.s.a. wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych sprawa należny jest wpis stały. Jak słusznie wskazuje się w literaturze przedmiotu, dychotomiczny podział obu kategorii spraw nie jest jednak podziałem prostym, gdyż użyte w przepisie sformułowanie "..w sprawach, których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne..." jest wyrażeniem nieostrym i stanowi daleko idące uproszczenie. Przedmiotem zaskarżenia nie mogą być bowiem należności pieniężne, ale akty i czynności wymienione w art. 3 § 2 i 3 P.p.s.a. Dlatego też bardziej trafne jest określenie "spraw, w których przedmiotem zaskarżenia są należności jako spraw, w których przedmiotem zaskarżenia są akty lub czynności kreujące określoną należność pieniężną, bądź stwierdzające jej istnienie (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, Zakamycze 2005 r., s. 231). Taką interpretację art. 231 P.p.s.a. wspiera również treść § 1 rozporządzenia, gdzie ustawodawca wyraźnie wskazał, że wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem. W świetle powyższych wywodów należy stwierdzić, że o rodzaju wpisu sądowego decyduje w zasadzie charakter sprawy, w której wniesiono skargę, a dokładnie to, czy przedmiot skargi - a więc rozstrzygnięcie organu - wiąże się z określonymi świadczeniami pieniężnymi. Jeżeli tak jest, to w sprawie powinien zostać pobrany wpis stosunkowy. Natomiast, gdy skarga nie dotyczy aktu powiązanego z należnością pieniężną, należy pobrać wpis stały. Poglądy te, przy uwzględnieniu powołanych regulacji ustawowych i podustawowych, nie budzą większych wątpliwości. Nadal jednak otwarta pozostaje kwestia sposobu ustalania związku zaskarżonego aktu z należnością pieniężną, a właściwie ustalenie, kiedy akt obejmuje daną należność pieniężną. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wpis stosunkowy powinien zostać pobrany od skargi na akt, który w sposób bezpośredni wiąże się z należnością pieniężną. Bezpośredni związek między należnością pieniężną a obejmującym ją aktem zachodzi wtedy, gdy w danym akcie organ konkretyzuje (z reguły określa wysokość) tę należność. W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest ustalenie wysokości nadwyżki podatku naliczonego nad podatkiem należnym do przeniesienia na następny miesiąc. Kwota podatku naliczonego jak i kwota podatku należnego stanowi określoną należność pieniężną (ta pierwsza to - w uproszczeniu - kwota podatku jaką zapłacił podatnik swoim kontrahentom przy zakupie usług i towarów, ta druga to kwota jaką - przed odliczeniem - podatnik ma zapłacić fiskusowi). Nie powinno więc budzić wątpliwości, że różnica między tymi wartościami stanowi określoną należność pieniężną (określoną kwotę pieniędzy) i to niezależnie od tego, czy wyższą kwotę stanowi kwota podatku naliczonego czy podatku należnego. W rozpatrywanym przypadku strona w deklaracji zadeklarowała nadwyżkę podatku naliczonego. Kwota ta albo jest przenoszona na następny miesiąc (zwrot pośredni) albo na wniosek podatnik jest mu wpłacana przez organ podatkowy na rachunek bankowy (zwrot bezpośredni). Przyjmując zaprezentowane w zażaleniu stanowisko skarżącego, wpis stosunkowy należałoby pobrać jedynie w przypadku decyzji określającej kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy, ponieważ tylko w tym wypadku po stronie organu podatkowego istnieje obowiązek wypłaty podatnikowi określonej kwoty pieniędzy. Natomiast w razie kwestionowania decyzji podatkowej przy zwrocie pośrednim właściwy jest wpis stały albowiem żadna ze stron stosunku prawnopodatkowego nie jest zobowiązana do zapłaty określonej w tej decyzji kwoty nadwyżki. Rozumowanie to jest oczywiście błędne. W przypadku zwrotu podatku od towarów i usług, niezależnie od wyboru metody tego zwrotu, należy pobierać wpis stosunkowy. Sposób zadysponowania przez podatnika nadwyżką podatku naliczonego nad należnym nie zmienia faktu, że decyzja podatkowa korygująca wysokość nadwyżki podatku naliczonego nad należnym przy zwrocie pośrednim jak i bezpośrednim określa wartość, która stanowi należność pieniężną. W świetle powyższych twierdzeń Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.