IV SA/Wa 1101/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), asesor WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2008 r. sprawy ze skargi C. Sp. z o.o. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia (...) maja 2008 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego - oddala skargę - Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia (...) maja 2008 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska, na zasadzie art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a., utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia (...) kwietnia 2008 r., w której orzekł o umorzeniu postępowania wszczętego wnioskiem C. Sp. zo.o., która żądała orzeczenia na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U. Nr 25, poz. 202 ze zm.) w przedmiocie, czy należna jest od Spółki opłata za brak sieci zbierania pojazdów w roku 2006. W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia Główny Inspektor stwierdził, iż oplata za brak sieci winna być naliczana na zasadzie samowymiaru. Obowiązek naliczenia spoczywa na podmiocie wprowadzającym pojazd, który jest zobowiązany do zapewnienia sieci, a wymogu tego nie dopełnił (art. 11 oraz 14 ust. 2 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji). Naliczoną opłatę podmiot ten zobowiązany jest wpłacić na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej do dnia 31 marca roku następującego po roku, którego opłata dotyczy. Nadto obowiązany jest do złożenia Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska rocznego sprawozdania o wysokości należnej opłaty za brak sieci w tym samym terminie. Organ wyjaśnił, iż analogicznie jak w prawie podatkowym, w przypadku zobowiązań z tytułu opłat za brak sieci wprowadzający pojazd nie może skutecznie spowodować wszczęcia postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci, ponieważ ustawa o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji takiego postępowania w ogóle nie przewiduje, o czym stanowi art. 17 wskazanej ustawy. Postępowanie to zatem może zostać wszczęte jedynie z urzędu przez Głównego inspektora Ochrony Środowiska. Decyzję w tym przedmiocie Inspektor może wydać w terminie 5 lat od powstania w tym zakresie zobowiązania, a więc do czasu przedawnienia zobowiązania z tego tytułu. Do należności z tytułu opłat za brak sieci stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), a uprawnienia organów podatkowych w tym zakresie przysługują Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska. Sygn. akt IV SA/Wa 1101/08 Organ wyjaśnił nadto, iż złożenie żądania przez stronę skutkowało wszczęciem postępowania przez organ, a z uwagi na brak możliwości zainicjowania takiego postępowania przez zobowiązanego – C. Sp. z o.o. należało postępowanie to umorzyć. Postępowanie takie może być wszczęte bowiem jedynie z urzędu, o czym stanowi stosowany odpowiednio art. 21 § 3 ustawy - Ordynacja podatkowa. Skargę na to rozstrzygnięcie wniosła C. Sp. z o.o. zarzucając bezpodstawne przyjęcie, iż Spółka nie mogła skutecznie wnioskować o wszczęcie postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci. W ocenie Strony skarżącej nastąpiło naruszenie art. 61 § 1 i 3 K.p.a., bowiem utożsamianie zapisu art. 17 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji z przyznaniem uprawnienia do wszczęcia takiego postępowania tylko organowi z urzędu, a nie na wniosek strony jest nadinterpretacją. Przepis ten bowiem nie przesądza o wyłącznej kompetencji organu do wszczęcia tego postępowania, a jedynie o posiadaniu przez niego kompetencji do rozstrzygnięcia określonej sprawy administracyjnej. Spółka zwróciła się zatem o rozstrzygnięcie w sprawie potencjalnego, dotyczącego jej obowiązku, polegającego na wniesieniu opłaty za brak sieci zbierania pojazdów oraz związanego z nim uprawnienia Spółki do przesądzenia jej sytuacji prawnej i skorzystania przez nią z gwarancji zwolnienia z płacenia odsetek w myśl art. 54 § 1 pkt 7 ustawy - Ordynacja podatkowa. Spółka, będąc przekonana o braku obowiązku uiszczenia opłaty za brak sieci, chciała uzyskać potwierdzenie tego faktu od kompetentnego organu administracji państwowej. W części osiągnęła ten cel, bowiem postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za rok 2006 dla C. Sp. z o.o. umorzono. Jednakże z uzasadnienia decyzji wynika, iż podstawę umorzenia stanowiła niedopuszczalność wszczęcia takiego postępowania na wniosek Spółki. Z tego względu strona skarżąca zarzuciła Głównemu Inspektorowi naruszenie art. 107 § 3 K.p.a., wskazując na niespójność rozstrzygnięcia decyzji z jej uzasadnieniem. Podniosła nadto, iż Spółka została zawiadomiona przez Głównego Inspektora, w trybie art. 10 K.p.a., o przysługujących jej uprawnieniach, postępowanie zatem w przedmiotowej sprawie uznała za wszczęte i oczekiwała rozstrzygnięcia merytorycznego. Mając na względzie wskazane działania organu Sygn. akt IV SA/Wa 1101/08 zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie także art. 8 K.p.a., a więc zasady pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Sąd oddalił skargę, gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa, w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Główny Inspektor Ochrony Środowiska działał w niniejszej sprawie w ramach posiadanych uprawnień kontrolnych, o czym przesądza treść art. 2 ust. 1 pkt 15 a ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.U. z 2007 r. Nr 44, poz. 287 ze zm.) stanowiącego, iż do zadań Inspekcji Ochrony Środowiska należy m. in. kontrola przestrzegania przepisów o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. W ramach tych uprawnień Główny Inspektor Ochrony Środowiska może wszcząć z urzędu postępowanie, którego celem jest skontrolowanie, czy zobowiązanie skonkretyzowane, ustalane w drodze samowymiaru przez podmiot wprowadzający pojazd - który był zobowiązany do posiadania sieci w danym roku podatkowym - zostało prawidłowo obliczone. Dopiero w razie ustalenia w ramach wszczętego z urzędu postępowania kontrolnego, iż wprowadzający pojazd nie dokonał opłaty za brak sieci za dany rok, do czego był zobowiązany, albo dokonał jej w wysokości niższej od należnej organ administracji w oparciu o art. 17 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci. Nadto, to uprawnienie kontrolne organ może zrealizować poprzez wydanie decyzji w terminie 5 lat od powstania w tym zakresie zobowiązania, a więc do czasu przedawnienia zobowiązania z tego tytułu. Wynika to z odpowiedniego stosowania przepisów działu III ustawy -Ordynacja podatkowa. Uprawnienia organu podatkowego przysługują w tym przypadku Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska. To organ wszczyna i prowadzi w tym zakresie postępowanie kontrolne, a więc takie, które ze swej natury nie może zostać zainicjowane w myśl art. 61 § 1 K.p.a. wnioskiem zobowiązanego, czyli na żądanie strony. Trzeba podkreślić, iż sam przepis procesowy art. 61 § 1 i 3 K.p.a. nie może stanowić samodzielnej podstawy materialnoprawnej do orzekania w przedmiocie żądania strony. Analogiczne stanowisko prezentowane jest w Sygn. akt IV SA/Wa 1101/08 judykaturze na gruncie zbliżonych do zamieszczonych w K.p.a. regulacji procesowych zawartych w ustawie - Ordynacja podatkowa tj. art. 165 (patrz wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2004 r. sygn. akt FSK 582/04 opubl. PP 2006/6/53). Decydujące znaczenie ma więc treść regulacji norm prawa materialnego. Zarówno hipoteza rozważnej normy art. 17 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (wskazanie w jakich przypadkach wydaje orzeczenie organ - gdy stwierdzi określoną nieprawidłowość) jak i dyspozycja, którą jasno wyrażono, iż przedmiotem orzeczenia jest "określenie wysokości zobowiązania", nie pozwala przyjąć, aby prawodawca przyznał organowi administracji kompetencje do orzekania generalnie "w przedmiocie należnej opłaty" jak tego żąda Strona skarżąca. Należy podkreślić, iż z uwagi na zasadę legalizmu działania organów administracji (art. 7 Konstytucji RP i 6 K.p.a.) niedopuszczalna jest rozszerzająca wykładnia przepisów określających kompetencje organów administracji publicznej do władczego załatwiania spraw (poprzez wydanie decyzji administracyjnej). Należy zauważyć, iż ze wskazanych przyczyn bezprzedmiotowe staje się rozważanie argumentów podniesionych w skardze, przemawiających w ocenie Strony skarżącej za uznaniem, iż w 2006 roku nie ciążył na niej obowiązek uiszczenia opłaty za brak sieci zbierania pojazdów, w myśl art. 14 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Stąd nieodniesienie się przez Głównego Inspektora do tej argumentacji Skarżącej nie stanowi uchybienia. W postępowaniu sądowym, którego przedmiotem jest wyłącznie kwestia proceduralna -dopuszczalności wszczęcia przedmiotowego postępowania na wniosek strony -kwestie te także muszą być pominięte. Natomiast trafny jest zarzut skargi wskazujący na brak spójności pomiędzy sentencją a uzasadnieniem decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia (...) kwietnia 2008 r. i pominięcie tego uchybienia w zaskarżonej decyzji. Zważywszy, iż organ wszczął niniejsze postępowanie na wniosek Strony i w jego trakcie uznał, że postępowanie to inicjowane może być jedynie z urzędu -zasadnie w oparciu o art. 105 § 1 Kpa je umorzył. Błędnie jednakże w sentencji decyzji z dnia (...) kwietnia 2008 r. orzekł, iż umarza postępowanie w sprawie określenia wysokości przedmiotowego zobowiązania. Zapis taki wskazywałby bowiem, iż postępowanie w zakresie tego zobowiązania stało się w ogóle bezprzedmiotowe. Intencją Głównego Inspektora była natomiast zupełnie inna, jak to Sygn. akt IV SA/Wa 1101/08 jednoznacznie wynika z uzasadnienia tej decyzji. Do tak sformułowanego uzasadnienia, sentencja decyzji winna wskazywać, iż umorzeniu podlega postępowanie wszczęte określonym wnioskiem. Mając jednakże na uwadze, iż uzasadnienie decyzji stanowi jej integralną część a z uzasadnienia utrzymanego w mocy orzeczenia jednoznacznie wynika treść rozstrzygnięcia w sprawie, należy uznać, iż to naruszenie przepisów postępowania nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W tej sytuacji jego stwierdzenie nie może prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze iż intencją strony skarżącej jest uniknięcie niepewności, czy ciążył na niej obowiązek uiszczenia przedmiotowej opłaty za 2006 r. a stan ten może trwać do lat pięciu z jednoczesnym, ewentualnym obowiązkiem uiszczenia odsetek za powstałe zobowiązanie należy wskazać na art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2007 r., Nr 155, poz. 1095 ze zm.). Przepis ten pozwala przedsiębiorcy na złożenie do właściwego organu wniosku o wydanie pisemnej interpretacji, co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej, w jego indywidualnej sprawie. Jest to możliwość zbliżona do gwarantowanej art. 14 ustawy - Ordynacja podatkowa. Z art. 10 ust. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wynika gwarancja dla przedsiębiorcy, iż nie będzie obciążony jakimikolwiek daninami publicznymi, sankcjami finansowymi lub karami w zakresie, w jakim zastosował się do uzyskanej interpretacji. Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.