II SA/Bd 578/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia [...] Sędziowie WSA: Sędzia [...] Asesor [...] Protokolant [...] po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu [...] września 2008r. przy udziale Prokurator Prokuratury Okręgowej w [...] sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Decyzją z dnia [...] nr [...], działający z upoważnienia Wójta Gminy [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej [...], po ponownym rozpatrzeniu wniosku przyznał A. Cz. pomoc społeczną w postaci zasiłku celowego w wysokości po 100 zł. za miesiące listopad i grudzień 2007r. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 39 ust.1 i art.106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ administracji zwrócił uwagę, że budżet Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej na zadania własne w 2007r. wynosił 72.221zł. Wobec liczby 490 osób objętych pomocą społeczną średni zasiłek dla jednego uprawnionego do tej pomocy wynosił 147zł. Organ I instancji szczegółowo wyliczył, że rodzina wnioskodawcy w 2007r. otrzymała następujące formy pomocy: - zasiłek okresowy-1796,73zł, - zasiłek celowy-500zł, -zasiłek celowy na dożywianie-160zł. w okresie wakacji i finansowanie wyżywienia dzieci w szkole w okresie roku szkolnego, -dodatek mieszkaniowy-1172,16zł. -świadczenie rodzinne-6168zł., -stypendium szkolne-2428zł, -pomoc rzeczowa-329,70 kg węgla, -dofinansowanie kosztów nauki niepełnosprawnego ucznia-2000zł. Orzekający organ nadmienił również, że rodzina wnioskodawcy od lat korzysta z pomocy GOPS, ale nie podejmuje żadnych działań zmierzających do poprawy swojej sytuacji bytowej. Żona wnioskodawcy z dniem 16.04.2007r. utraciła status osoby bezrobotnej z powodu nie stawienia się w wyznaczonym terminie w Powiatowym Urzędzie Pracy, ani też nie przyjęła propozycji pracy w charakterze opiekunki środowiskowej, pomimo, że dwunastoletnia córka Karolina samodzielnie uczęszcza do szkoły i uczestniczy w zajęciach szkolnych bez konieczności udziału opiekunów. Z kolei A. Cz. część wypłacanych mu funduszy przeznacza na codzienne kilkakrotne przejeżdżanie samochodem osobowym do siedziby Urzędu Gminy. W tych okolicznościach sprawy organ I instancji uznał, że zasiłek celowy w przyznanej wysokości odpowiada zarówno uzasadnionym potrzebom rodziny wnioskodawcy, jak i możliwościom finansowym ośrodka na przyznanie tej formy pomocy, która musi być przede wszystkim skierowana do osób pozostających w trudniejszej sytuacji materialnej i bytowej niż rodzina wnioskodawcy. W odwołaniu od powyższej decyzji A. Cz. wyraził niezadowolenie z treści zawartego w niej rozstrzygnięcia i jednocześnie podniósł, że w okresie wakacji znaczna część środków finansowych przeznaczonych na dożywianie nie została spożytkowana zgodnie z przeznaczeniem z powodu braku informacji o możliwości ubiegania się o to świadczenie przez osoby uprawnione. A. Cz. zakwestionował również ustalenia organu I instancji co do bierności jego i żony w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem organu odwoławczego zaskarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe, ponieważ organ I instancji dokonał słusznej oceny istnienia przesłanek powołanych w podstawie prawnej decyzji przepisów ustawy o pomocy społecznej i w oparciu o prowadzone postępowanie oraz zgromadzony w jego toku materiał dowodowy dokonał prawidłowych ustaleń w zakresie warunków życiowych odwołującego i jego rodziny. Potwierdzona została okoliczność, iż łączny dochód rodziny wynosi 1023,04zł miesięcznie, co daje kwotę 204,60zł. na osobę. Powołując się na treść art.4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej organ odwoławczy wskazał, że osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Wprawdzie organ I instancji poczynił w uzasadnieniu swojej decyzji zarzuty co do braku aktywności zawodowej żony odwołującego się, ale jednocześnie nie skorzystał z sankcji określonej w art.11 omawianej ustawy i uznał, że pomimo tego rodzina spełnia warunki do przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego. Powołując się na treść art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej Kolegium stwierdziło, że świadczenie w formie zasiłku celowego jest pomocą o charakterze fakultatywnym – organ może jej udzielić, uwzględniając z jednej strony uzasadnione potrzeby wnioskodawcy, z drugiej zaś swoje możliwości finansowe. Kolegium podkreśliło, że przyznane świadczenie finansowane było ze środków budżetowych GOPS na 2007r., które wynosiły 72.221 zł., co przy 490 osobach objętych opieką społeczną pozwoliło na udzielenie pomocy celowej w przeciętnej kwocie po 147 zł. na osobę rocznie. Zaskarżona decyzja dotyczyła listopada 2007r., kiedy to środki finansowe były już w znacznej części rozdysponowane, a zatem organ I instancji musiał miarkować przyznaną pomoc. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy A. Cz. wyraził niezadowolenie z zapadłych w jego sprawie rozstrzygnięć organów administracyjnych i zakwestionował ustalenia organów co do przyznania mu w 2007 r. pomocy rzeczowej w postaci opału oraz ustalenia, że jego żona I. kiedykolwiek pracowała. Zażądał, aby w związku z tym błędnym ustaleniem stanu faktycznego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zawiadomił prokuratora o popełnieniu przestępstwa poświadczenia nieprawdy. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, iż podjęte rozstrzygnięcie zostało umotywowane w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. A ustalenie stanu faktycznego w sprawie nasępiło w oparciu o akta administracyjne organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż rozstrzygając sprawę dotyczącą przyznania zasiłku celowego, zarówno organ I jak i II instancji, nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim zaznaczyć należy, że stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późń. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpatrując skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego, nie wkraczając przy tym w uprawnienia organów administracji do orzekania bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Sąd nie może także oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszeniu przepisów prawa materialnego, mającym wpływ na wynik sprawy. Oceniając zasadność decyzji w zakresie, w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności, stwierdzić należy, iż decyzja ta nie uchybia prawu. Podstawą materialnoprawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej do Sądu decyzji są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.). Zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 tej ustawy, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości poprzez wspieranie w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, a także podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia się i integracji ze środowiskiem. Stosownie zaś do art. 39 ust. 1, 2 i 3 cyt. ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przedstawione unormowanie zawiera katalog przesłanek przyznania zasiłku celowego, przy czym przyznanie tego świadczenia uzależnione jest również od spełnienia kryterium dochodowego, określonego w art. 8 cyt. ustawy. Pomoc w postaci zasiłku celowego jest świadczeniem przyznawanym na podstawie uznania administracyjnego. Oznacza to, że samo spełnienie kryteriów ustawowych nie przesądza o przyznaniu osobie zainteresowanej tego świadczenia, ponieważ organ może, ale nie musi świadczenie to przyznać. Uznanie administracyjne obejmuje zarówno ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak również decyzję, co do jej wysokości. Dokonują tej oceny organ musi mieć na uwadze, iż zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, uwzględnione powinny zostać potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Oznacza to, że nawet w przypadku, gdy wnioskodawca spełnia kryteria do otrzymania pomocy społecznej formie zasiłku celowego, to odpowiednio udokumentowana sytuacja braku wystarczających środków na pokrycie całości zgłoszonych wniosków o świadczenia, uprawnia organ do adekwatnego ograniczenia tej pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontrolując decyzję wydaną w ramach uznania administracyjnego nie może wkraczać w sferę zastrzeżoną do kompetencji organów orzekających i określać wysokości czy też rozmiaru przyznawanej pomocy w tych przypadkach, które ustawodawca pozostawił uznaniu organów. Tylko one dysponując środkami finansowymi w zależności od ich wielkości mogą udzielać świadczeń (wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2001 r. w sprawie o sygn. I SA 1547/01, Lex nr 80662). Jeżeli zatem organ ocenił z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby wnioskodawcy, a z drugiej strony cele i możliwości pomocy społecznej (stosownie do art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej) i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania wnioskodawcy zasiłku celowego w żądanej przez niego wysokości, to takiej decyzji nie można zarzucić naruszenia prawa. Uznanie nie pozwala organowi na dowolność w rozstrzygnięciu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełniania każdego żądania obywatela (m.in. wyrok NSA z dnia 19.04.2000r. I SA 2129/99, LEX nr 55040, wyrok NSA z dnia 18.02.1998 r. I SA 1174/97, LEX nr 45813). Nie ulega wątpliwości, iż skarżący spełnia kryterium dochodowe uprawniające ją do otrzymania zasiłku celowego. Skarżący kwestionuje natomiast wysokość przyznanego mu miesięcznie świadczenia. Z akt administracyjnych i z uzasadnienia decyzji zaskarżonej wynika, że udzielenie pomocy w kwocie wyższej niż przyznana przekraczałoby możliwości finansowe organu. Uwzględniając ilość osób objętych w gminie pomocą celową organ podał, że budżet, jakim dysponował GOPS w 2007roku pozwalał na przyznanie osobie uprawnionej do tej formy pomocy zasiłku w kwocie po 147zł. rocznie. Słusznie zatem organ wskazał, że ustalając przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia musiał mieć również na względzie wysokość i częstotliwość korzystania z tej formy pomocy społecznej przez rodzinę skarżącego w 2007roku i dane te odnieść do przeciętnej wysokości zasiłku celowego, jaki uzyskiwały osoby pozostające w podobnej co skarżący sytuacji bytowej. Oczywistym jest, że konieczność dokonywania tego typu ustaleń nie zachodziłaby, gdyby organ dysponował budżetem umożliwiającym przyznanie zasiłków celowych wszystkim potrzebującym i to w wysokości odpowiadającej ich uzasadnionym potrzebom. Skoro jednak tak nie jest, to organ zajmujący się dystrybucją świadczeń w ramach opieki społecznej musi nimi tak dysponować, aby nie dopuścić do rażących dysproporcji w rozmiarze świadczeń przyznawanych osobom uprawnionym. Podział środków, którymi dysponuje dany ośrodek pomocy społecznej na świadczenia o charakterze uznaniowym, jakim jest zasiłek celowy, musi bowiem uwzględniać konstytucyjną zasadę równości obywateli wobec prawa. Oznacza to, że osobom znajdującym się w podobnej sytuacji życiowej i osiągającym porównywalne dochody, winny być przyznane świadczenia w takiej samej wysokości. Organ uznając więc konieczność udzielenia pomocy skarżącemu wskazał, jakimi środkami finansowymi dysponował w 2007r. na potrzeby związane z przyznawaniem zasiłków celowych, jaka była średnia wysokość udzielanych zasiłków celowych na jednego uprawnionego oraz ile osób z tej formy pomocy skorzystało. Organ w oparciu o posiadane dokumenty oraz informacje zawarte w wywiadzie środowiskowym prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i w sposób wyczerpujący przedstawił okoliczności, które przesądziły, iż zasiłek celowy zostały skarżącemu przyznany na miesiące listopad i grudzień w wysokości po 100 zł. miesięcznie. Należy zatem stwierdzić, iż organ w zaskarżonej decyzji podał i uzasadnił powody przyznania świadczenia w określonej wysokości, a dokonana przez organ ocena zasadności wniosku nie przekracza granic uznania administracyjnego. Jeżeli bowiem organ oceniając sytuację rodzinną i materialną skarżącego z jednej strony, a z drugiej zaś własne możliwości finansowe i potrzeby innych osób uprawnionych do świadczeń uznał, że nie dysponuje środkami pozwalającymi na przyznanie skarżącemu zasiłku celowego w wyższej wysokości, to decyzji tej nie można zarzucić dowolności. Rozstrzygające w sprawie organy pomocy społecznej uzasadniły decyzję należycie, zgodnie z wymogami art. 107§3 kpa, przytaczając zarówno przepisy znajdujące zastosowanie w sprawie, jak i okoliczności faktyczne istotne z punktu widzenia zastosowania tych przepisów. Utrzymanie więc w mocy decyzji organu I instancji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze było zgodne z prawem. Kolegium dokonało prawidłowej oceny postępowania organu I instancji oraz wydanego rozstrzygnięcia, dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Podniesione w skardze zarzuty błędnego ustalenia, że żona skarżącego kiedykolwiek pracowała, jak i uznania, że w 2007roku rodzina skarżącego otrzymała pomoc rzeczową w postaci opału nie mogły implikować odmiennej oceny zaskarżonej decyzji. Twierdzenia te nie stanowiły bowiem podstawy przyznania świadczenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] Odnośnie zawartego w skardze żądania powiadomienia prokuratora o popełnieniu przez pracowników organu przestępstwa poświadczenia nieprawdy, to należy wyjaśnić, że obowiązek określony w art. 304 §1 Kodeksu postępowania karnego ciąży na osobie, która dysponuje wiedzą o popełnieniu przestępstwa. Sąd administracyjny w ramach badania legalności zaskarżonej decyzji nie jest władny dokonywać weryfikacji twierdzeń strony co do wystąpienia przesłanek uzasadniających spełnienie obowiązku denuncjacji. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.