III SA/Gl 708/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska–Kyć, Asesor WSA Marzanna Sałuda, Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2008 r. przy udziale - sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych, podatku od towarów i usług oddala skargę. Zaskarżoną tu decyzją z [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Celnego w R. [...] r. nr [...] określające niezaksięgowaną kwotę długu celnego oraz wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług dla towaru objętego zgłoszeniem celnym nr [...] przyjętym [...] r. Adresatem decyzji była spółka "A" w W. w jej podstawie prawnej powołano między innymi, przepisy art. 233 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), art. 51, art. 73 ust.1, art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622), 20 ust. 1 i 3, art. 27, art. 67, art. 78 ust. 2 i 3, art. 201 ust. 1 lit. a, ust. 2, ust. 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. U. WE L 302 z dnia 19 października 1992 r. ze zm.), art. 248 ust. 1 rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. U. WE L 253 z 11.10 1993), art. 1, art. 2, art. 12 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2658/87 z dnia 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnotowej Taryfy Celnej (Dz. Urz. WE L Nr 256 z 7 września 1987 r. ze zm.), art. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1810/2004 z dnia 7 września 2004 r. zmieniającego załącznik I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (Dz. Urz. UE L Nr 327 z 30 października 2004 r., art. 16, art. 17, art. 20, art. 32 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego miedzy Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z jednej strony a Republiką Bułgarii z drugiej strony (Dz. Urz. WE L 358 z 31 grudnia 1994 r.), Decyzję Nr 1/95 Rady Stowarzyszenia WE-Turcja z 22 grudnia 1995 r. w sprawie wprowadzenia ostatniej fazy unii celnej (Dz. Urz. WE L 35 z 13 lutego 1996 r.), Decyzję nr 1/2000 komitetu Współpracy Celnej WE-Turcja z 25 lipca 2000 r. w sprawie akceptowania, jako dowód wspólnotowego lub tureckiego pochodzenia świadectw przewozowych lub deklaracji na fakturze wystawionych przez niektóre kraje, które maja podpisaną preferencyjną umowę ze Wspólnotą lub Turcją (Dz. Urz. WE L 211 z 22 sierpnia 2000 r.), zaś w jej uzasadnieniu przedstawiono następujący stan faktyczny oraz argumentację prawną: W dniu [...] roku, zgodnie z dokumentem SAD nr [...] importer zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym przywiezioną z Bułgarii tkaninę deklarując tureckie pochodzenie towaru i stawkę celną w wysokości 0% wartości celnej towaru. Jako dowód pochodzenia towaru z Turcji wymagany dla zastosowania obniżonej stawki załączono świadectwo przewozowe EUR. 1 nr [...]z [...]r. wystawione w Bułgarii . Naczelnik Urzędu Celnego w R. objął towar wnioskowaną procedurą i dopuścił go do obrotu na polskim obszarze celnym na warunkach określonych w zgłoszeniu. Następnie pismem z [...]r. polskie władze celne zwróciły się do bułgarskich władz celnych, będących władzami kraju eksportu z wnioskiem o przeprowadzenie weryfikacji wskazanego świadectwa przewozowego. W piśmie z dnia [...]r. bułgarskie władze celne potwierdziły autentyczność dokumentu oraz poinformowały, że nie są w stanie potwierdzić pochodzenia towarów, które zostały objęte świadectwem przewozowym EUR. 1 nr [...] z [...]r. Wobec tych faktów, Naczelnik Urzędu Celnego w R. uznał, że brak było podstaw do zastosowania preferencji celnych, a następnie wydał decyzję określającą niezaksięgowaną kwotę długu celnego oraz wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług dla towaru objętego zgłoszeniem celnym nr [...]przyjętym [...] r. Organ odwoławczy przypomniał, że zgodnie z art. 32 pkt. 1 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego, dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia jest przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu. Według art. 32 pkt. 5 protokołu, władze występujące z wnioskiem o weryfikację będą informowane o wynikach weryfikacji najszybciej, jak to możliwe. Wyniki te muszą być takie, żeby umożliwiły wyraźne ustalenie, czy dokumenty są autentyczne i czy sprawdzane produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty lub Bułgarii, lub z innego kraju wymienionego w art. 3 i 4 i czy spełniają inne wymogi niniejszego protokołu. Jeżeli w przypadkach uzasadnionej wątpliwości brak jest odpowiedzi w ciągu dziesięciu miesięcy od dnia złożenia wniosku o dokonanie sprawdzenia albo jeżeli odpowiedź nie zawiera wystarczających informacji do ustalenia autentyczności weryfikowanych dokumentów lub rzeczywistego pochodzenia produktów, to władze wnioskujące o weryfikację odmawiają, jeżeli nie zaistnieją wyjątkowe okoliczności wszelkich preferencji. Na końcu Dyrektor Izby Celnej w K. wyjaśnił, że zgodnie z art. 32 pkt. 6 protokołu nr 4 do Umowy między Wspólnotą Europejską a Bułgarią, jeżeli w przypadkach uzasadnionej wątpliwości brak jest odpowiedzi w ciągu dziesięciu miesięcy od dnia złożenia wniosku o weryfikację lub jeśli odpowiedź nie zawiera informacji wystarczających do stwierdzenia autentyczności dokumentu lub rzeczywistego pochodzenia produktów, to władze wnioskujące o weryfikację odmawiają, jeżeli nie zaistnieją wyjątkowe okoliczności, wszelkich preferencji. W tej sprawie, od dnia przekazania wniosku o weryfikację – [...] r. minęło 10 miesięcy, a przekazany wynik nie zawierał informacji, na podstawie których można ocenić rzeczywiste pochodzenie produktów. Zachodziła zatem konieczność odmowy zastosowania dla importowanych towarów preferencji celnych w postaci obniżonej stawki celnej (zwolnienie z należności celnych na podstawie umowy o unii celnej). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik spółki "A" wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucił polskim organom celnym, że decyzję wydały przedwcześnie, ponieważ nie uwzględniły tego, iż dla tureckich władz celnych w dniu [...] r. , kiedy to pisemną informację sporządzały bułgarskie władze celne, nie upłynął jeszcze dziesięciomiesięczny termin. Ponadto doszło do naruszenia art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez dowolną ocenę dowodu z informacji bułgarskich władz celnych bez uwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy. Strona skarżąca podniosła ponadto, iż w tej sprawie zachodziła wyjątkowa okoliczność, o jakiej mowa w art. 35 ust. 5 protokołu 4 do Układu Europejskiego UE-Bułgaria (Dz. U. WE L 358 z 1994 r., Polskie wydanie Roz. 11, t. 21, str. 532, zmieniony Decyzją nr 1, 2003 Rady Stowarzyszenia UE-Bułgaria Dz. U. WE L 191 z 2003 r.) polegająca na tym, że tureckie władze celne miały jeszcze czas na udzielenie odpowiedzi na wniosek władz bułgarskich. Na końcu, zarzucono bezpodstawne wszczęcie weryfikacji i nie wyjaśnienie na czym polegały wątpliwości co do pochodzenia importowanego towaru, w konsekwencji doszło również do naruszenia art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. W ocenie pełnomocnika, przedłużenie z dwóch lat do trzech okresu przechowywania przez eksportera dokumentów potwierdzających pochodzenie towarów nie może negatywnie wpływać na prawa i obowiązki strony. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowa argumentację. Odnosząc się do zarzutów wyjaśnił, że czynności weryfikacyjne podjęto przed upływem dwóch lat od daty wystawienia świadectwa pochodzenia, a podjęcie tych czynności było uzasadnione tym, iż w obrocie towarowym z zagranicą pojawiły się bułgarskie świadectwa zastępcze wystawiane na podstawie fałszywych tureckich dowodów pochodzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy). Skarga spółki "A", wbrew zawartym w niej twierdzeniom nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż, zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że w całości chybiony jest zarzut dotyczący bezpodstawności zakwestionowania przez organy celne prawidłowości udokumentowania przez skarżącą preferencyjnego pochodzenia importowanego towaru z terenu Turcji, co miało uzasadniać zastosowanie wobec tego towaru preferencji celnych w postaci obniżonej stawki celnej (zwolnienie z należności celnych na podstawie umowy o unii celnej). W tym zakresie Sąd w pełni podziela wywód prawny zawarty w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Należy przypomnieć, że art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa formułuje jedną z podstawowych zasad postępowania dowodowego - zasadę swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z tym przepisem "Organ podatkowy ocenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona". Oznacza to, że organ administracji państwowej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego. W teorii prawa podkreśla się, że swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Reguły te polegają na tym, że: - należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania, - materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie, - ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich znaczenia dla sprawy. Rozumowanie, w wyniku, którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego (tak B. Adamiak w "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 1996 r., str. 376 - 378). Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Tak też było w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy rozważył całość zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie pomijając żadnego z jego elementów. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowo uzasadnił, dlaczego dowody i okoliczności podnoszone przez skarżącą nie dają podstaw do przyjęcia, że sporny towar miał preferencyjne pochodzenie z Turcji. W związku z powyższym, szczególnego zaakcentowania wymaga zagadnienie mocy dowodowej wyniku weryfikacji, jakiej na żądanie polskich władz celnych działających w ramach uprawnień wynikających z art. 78 ust. 2 i 3, oraz z art. 13 Wspólnotowego Kodeksu Celnego przeprowadzają władze celne kraju importu. Zgodnie art. 33 pkt. 1 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego (Bułgaria-Wspólnoty Europejskie), następcze weryfikacje dowodów pochodzenia przeprowadzane są wyrywkowo lub w każdym przypadku, gdy organy celne kraju przywozu mają uzasadnione wątpliwości dotyczące autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia danych produktów lub spełnienia innych wymogów niniejszego protokołu. Z kolei, art. 33 pkt. 5 stanowi, że władze występujące z wnioskiem o weryfikację są informowane o wynikach weryfikacji najszybciej, jak to możliwe. Wyniki te wskazują, czy dokumenty są autentyczne oraz czy dane produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty, z Bułgarii lub z jednego z krajów wymienionych w art. 3 i 4 oraz czy spełniają one pozostałe wymogi protokołu. Natomiast według art. 33 pkt. 5, jeżeli w przypadkach, co do których istnieją uzasadnione wątpliwości, brak jest odpowiedzi w ciągu dziesięciu miesięcy od dnia złożenia wniosku o przeprowadzenie weryfikacji lub jeżeli odpowiedź nie zawiera wystarczających informacji, na podstawie których można ocenić autentyczność danych dokumentów lub rzeczywiste pochodzenie produktów, wnioskujące organy celne odmawiają, jeżeli nie zaistnieją wyjątkowe okoliczności, wszelkich preferencji. W tych tylko ramach możliwa jest ocena przydatności dowodowej owej weryfikacji. Przepisy Protokołu nr 4 mające zastosowanie w sprawie nie wymagają zaś uzasadnienia wyniku weryfikacji, a tym bardziej wyjaśnienia w oparciu o jakie zasady władze celne kraju eksportu przeprowadziły weryfikację, Polskie organy celne nie mają prawa kwestionowania uzyskanych oficjalną drogą wyników weryfikacji, ani tym bardziej domagania się od władz weryfikujących, czyli władz celnych kraju eksportu udowodnienia, że weryfikacja została przeprowadzona zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym kraju. W tym kontekście należy podkreślić, że za ugruntowane należy uznać orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego sprowadzające się do tezy, którą można zgeneralizować w ten sposób, że wynik weryfikacji dowodu pochodzenia nie podlega ocenie organów celnych kraju importu i jest dla nich wiążący (por. wyroki NSA w sprawach o sygn. akt – I SA/Kr 1664/98, SA/Wr 290-295/99, I SA/Ka 1082/99, I SA/Gd 1506/97, SA/Rz 153/98, I SA/Ka 2209/97, I SA/Sz 1016/98). W zakresie w jakim omawiany wynik weryfikacji poddaje się ocenie organów celnych kraju, który o taką weryfikację wystąpił, należy stwierdzić, iż w rozpoznawanej sprawie wynik weryfikacji spełnia wszelkie wymogi Protokołu nr 4.Treść tego wyniku weryfikacji jest bowiem taka, że w pełni umożliwiała wyraźne ustalenie, że będące przedmiotem importu towary nie można uznać za pochodzące z Turcji. Bułgarskie władze celne poinformowały przy tym, iż zwróciły się do tureckich władz celnych o przeprowadzenie weryfikacji swoich świadectw przewozowych, jednakże w ciągu dziesięciu miesięcy od dnia złożenia wniosku o weryfikację nie udzieliły one polskim władzom celnym odpowiedzi, co do treści odpowiedzi władz tureckich. Wszystko to prowadzi do jednoznacznej konstatacji, że omawiany wynik weryfikacji spełniał wszelkie wymogi Protokołu nr 4 i wiązał polskie organy celne. Wynika zaś z niego, iż nie można jednoznacznie stwierdzić, że tureckie świadectwo pochodzenia przedstawione przy odprawie celnej było wystawione legalnie. To zaś z kolei, po uwzględnieniu treści art. 16 Protokołu nr 4 w powiązaniu z przepisami stanowiącymi, że dowodami pochodzenia wymaganymi dla zastosowania obniżonej stawki celnej mogą być wyłącznie świadectwo przewozowe EUR 1 lub deklaracja eksportera na fakturze, prowadzi do oczywistego wniosku, że dla rozstrzygnięcia o pochodzeniu towaru uzasadniającym stosowanie obniżonej stawki celnej nie mają żadnego prawnego znaczenia jakiekolwiek inne dokumenty. Reasumując, przedstawiony stan faktyczny oceniany na tle obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanu prawnego nie dostarczył podstaw do uznania, by sprowadzony przez stronę skarżącą towar podlegał preferencjom celnym w postaci obniżonej stawki celnej (zwolnienie z należności celnych na podstawie umowy o unii celnej) z tytułu pochodzenia z Turcji. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).