IV SA/Wa 1026/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska (spr.), asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Katarzyna Tomiło, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2008 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej [...] w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie bez zezwolenia drzewa - oddala skargę - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia (...) kwietnia 2008 r. po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej (...) w W. od decyzji Prezydenta W. z dnia (...) lutego 2008 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję w przedmiocie wymierzenia w/w Spółdzielni administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 20.832,48 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia jednej sztuki drzewa robinii białej o obwodzie pnia 170 cm. W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji przedstawił następujący stan sprawy. Powyżej opisaną decyzją z dnia (...) lutego 2008 r. Prezydent W. wymierzył Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej (...) w W. karę pieniężną w wysokości 20.832,48 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia jednej sztuki drzewa robinii białej o obwodzie pnia 170 cm, rosnącej na terenie posesji położonej przy ul. (...) na działce ew. nr (...) z obrębu (...). Od powyższej decyzji odwołanie wniosła Spółdzielnia Budowlano-Mieszkaniowa (...) w W., wskazując, że nieuzasadnione jest twierdzenie organu, że w świetle art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody usunięcie drzewa było dopuszczalne wyłącznie po uzyskaniu stosownego zezwolenia administracyjnego. Wyjątki od tej reguły przewidziane w art. 83 ust. 6 w/w ustawy zdaniem odwołującego nie stanowią katalogu zamkniętego toteż "wycięcie drzewa w celu ratowania życia jest zwolnione od obowiązku posiadania zezwolenia". W odwołaniu wskazano również, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, czym naruszył art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że ochrona terenów zieleni i zadrzewień zgodnie z rozdziałem 4 ustawy o ochronie przyrody, obejmującym swoim zakresem art. 83 ust. 1 jest realizowana m.in. przez nałożony na posiadacza danej nieruchomości obowiązek uzyskania zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na usunięcie drzew lub krzewów z nieruchomości. Wyjątki od tej zasady zostały enumeratywnie wymienione w ust. 6 w/w przepisu. Z treści art. 86 ust. 1 w/w ustawy wynika, że za usunięcie drzew, które zagrażają bezpieczeństwu, od posiadacza nieruchomości, nie pobiera się jedynie opłat za ich usunięcie. Oznacza to, że ustawodawca nałożył na posiadacza nieruchomości obowiązek uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew, także w wypadkach określonych w art. 86 ust. 1 ustawy, a jedynie zwolnił podmiot ubiegający się o wydanie zezwolenia od opłat z tego tytułu. Jak wskazał organ odwoławczy jedynie przed udzieleniem zezwolenia na usunięcie drzewa możliwa jest ocena, czy występuje przypadek wymieniony w tym przepisie, a zwłaszcza fakt zagrożenia dla bezpieczeństwa, na co powołała się odwołująca Spółdzielnia. Sposób obliczenia wysokości kary pieniężnej reguluje się na mocy art. 89 ust. 1 w/w ustawy. Karę ustala się w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew. Jeżeli ustalenie obwodu usuniętego bez zezwolenia drzewa nie jest możliwe z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia kary ustala się przyjmując najmniejszy promień pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10%. Wyliczenie wysokości kary nastąpiło jako iloczyn obwodu pnia i współczynników różnicujących stawki, wynikających z rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów gatunków drzew (Dz. U. Nr 2306 poz.228). Podsumowując organ podkreślił, że zarówno kara pieniężna z tytułu wycinki drzew bez wymaganego zezwolenia, jak i wysokość kary nie są wymierzane na zasadzie uznania administracyjnego. Nałożenie kary jest obligatoryjne i ustawodawca precyzyjnie wskazał sposób jej wyliczenia, uzależniony od gatunku drzewa i wymiaru obwodu pnia. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółdzielnia Budowlano-Mieszkaniowa (...) w W. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzuciła: 1/ naruszenie prawa materialnego – tj. zasady prawnej, że odpowiedzialność administracyjno – prawną uchyla działanie w warunkach tzw. "stanu wyższej konieczności"’ 2/ naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności naruszenie art. 7, 77 oraz 78 kpa. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że Spółdzielnia działała w warunkach "stanu wyższej konieczności". Drzewo, którego dotyczy postępowanie tuż przed wycięciem wskutek swej niestabilności oraz intensywnych wiatrów poczyniło szkody w pobliskim budynku i w każdej chwili groziło zawaleniem, a więc w konsekwencji zagrażało życiu i zdrowiu przechodniów. Zdaniem Spółdzielni działanie w warunkach "stanu wyższej konieczności" uchyla bezprawność czynu i skutkuje wyłączeniem odpowiedzialności (np. art. 26 § 1 kk oraz art. 424 kc). Powtórzono również zarzut wskazany w odwołaniu, że katalog wyjątków od zasady, ze usunięcie drzewa jest dopuszczalne wyłącznie o uzyskaniu stosownego zezwolenia administracyjnego, nie jest zamknięty. Wyjątki od powyższej reguły wynikają z ogólnych zasad obowiązujących w demokratycznym państwie prawa. Dodatkowo podniesiono zarzut zaniechania przeprowadzenia postępowania dowodowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art. 13 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wojewódzkie sądy administracyjne są powołane do rozpoznawania wszystkich spraw sądowoadministracyjnych z wyjątkiem tych spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, a właściwym miejscowo do rozpoznania w/w spraw jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. W tym miejscu należy także podkreślić, że stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Oczywiście Sąd nie może orzec na niekorzyść skarżącego chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji (art. 134 § 2 ww. ustawy). Skarga złożona w przedmiotowej sprawie nie może zostać uwzględniona ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W rozpoznawanej sprawie koniecznym jest wskazanie przepisu art. 83 ust.1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz.880), zgodnie z którym, usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości oraz art. 88 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy zgodnie z którym wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. W rozpatrywanej sprawie, stan faktyczny ustalony został przez organ pierwszej instancji z zachowaniem czynnego udziału strony w postępowaniu (udział przedstawiciela Spółdzielni w oględzinach), i jego ustalenia nie są sporne. Na nieruchomości znajdującej się w posiadaniu skarżącej Spółdzielni, usunięto jedną sztukę drzewa z gatunku robinia biała, bez wymaganego zezwolenia. Potwierdziła to także skarżąca Spółdzielnia, wskazując że działała w warunkach "stanu wyższej konieczności", co wyłącza, jej zdaniem, zasadę wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Stanowisko skarżącej Spółdzielni jest błędne, jeżeli uwzględnić treść normatywną regulacji dotyczących wymierzania administracyjnych kar pieniężnych za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia. Zezwolenie na usunięcie drzew, zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, jest wymagane niezależnie od stanu żywotności drzew i ich oddziaływania na otoczenie, z wyjątkami określonym w art. 83 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody. Organy orzekające nie stwierdziły, aby miał zastosowanie w rozpatrywanej sprawie którykolwiek z przypadków określonych w art. 83 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody. Nie można zgodzić się z argumentem podnoszonym przez skarżącą Spółdzielnię, że katalog wyjątków określonych w art. 83 ust. 6 nie jest listą zamkniętą bowiem przypisywanie art. 83 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody treści normatywnej wykraczającej poza wskazaną wyżej nie znajduje uzasadnienia. Pozostawałoby to także w sprzeczności z zasadą interpretacyjną w świetle której wyjątki od zasad (w tym przypadku konieczność uzyskania zezwolenia) nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Ustawa wskazuje wprost osiem przypadków, w których nie jest konieczne uzyskanie zezwolenia na wycięcie drzew. Konstrukcja tego przepisu jest jednoznaczna i z jego treści wynika wprost, że jest to katalog zamknięty. Nie można zgodzić się z argumentem podniesionym przez pełnomocnika skarżącej Spółdzielni na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 24 września 2008 r., że na wycięcie przedmiotowego drzewa była wydana decyzja, którą Spółdzielnia otrzymała wkrótce po dokonaniu wycinki. Z przedłożonego odpisu decyzji Prezydenta W. z dnia (...) grudnia 2005 r. wynika, że wydano zezwolenie na usunięcie z posesji przy ul. (...) jedynie krzewów jałowca Virgijskiego. W uzasadnieniu decyzji wskazano zaś, że Spółdzielnia złożyła wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa robinii białej, jednakże przed uzyskaniem wymaganego zezwolenia drzewo robinii białej zostało usunięte. Sposób obliczenia wysokości kary pieniężnej jest prawidłowy i zgodny z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów gatunków drzew. Podsumowując Sąd – w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę - stanął na stanowisku, iż w postępowaniu administracyjnym podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 kpa. Wyczerpująco zebrano i rozpatrzono cały materiał dowodowy stosownie do treści art. 77 § 1 kpa. W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm).