I SA/Lu 201/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Kwiatek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Halina Chitrosz, Asesor WSA Małgorzata Fita, Protokolant Referent stażysta Konrad Gałka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 września 2008 r. sprawy ze skargi Powiatowego Urzędu Pracy na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułu wykonawczego - oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...], po rozpatrzeniu zażalenia Powiatowego Urzędu Pracy, Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] w przedmiocie zwrotu tytułu wykonawczego. Z zaskarżonego postanowienia wynika, że Powiatowy Urząd Pracy przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego do realizacji tytuł wykonawczy z dnia 16 października 2007 r. nr [...], wystawiony na M. W., obejmujący zwrot kosztów badań lekarskich, w kwocie 55 zł. Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego zwrócił wierzycielowi przedmiotowy tytuł wykonawczy z uzasadnieniem, iż wierzyciel nie dostarczył dowodu skutecznego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) – zw. dalej "ustawą egzekucyjną". Postanowienie to zażalił Powiatowy Urząd Pracy, zarzucając organowi błędy w ustaleniach faktycznych, skutkujące naruszeniem art. 43 Kpa. Wskazano, iż potwierdzenie odbioru upomnienia podpisał ojciec zobowiązanego H. W., co oznacza, iż zobowiązał się oddać pismo adresatowi. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z treścią art. 26 § 1 ustawy egzekucyjnej, organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela. Artykuł 29 § 1 powołanej ustawy uprawnia organ egzekucyjny do badania z urzędu dopuszczalności egzekucji, zaś w razie gdy obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 tejże ustawy, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi (§ 2). Artykuł 15 § 1 ustawy egzekucyjnej warunkuje wszczęcie egzekucji administracyjnej przez wierzyciela, jeżeli ten, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Doręczenie zobowiązanemu upomnienia przedegzekucyjnego w sprawie niniejszej, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, nie zostało prawidłowo udokumentowane, nie można zatem uznać, że treść tego upomnienia dotarła do M. W. Organ wskazał, iż w zakresie doręczeń pism, o których mowa w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym należy stosować przepisy działu I rozdział 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – zw. dalej "Kpa". W przypadku nieobecności adresata, pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi (art. 43 Kpa). W ocenie organu z potwierdzenia odbioru upomnienia nr [...] nie wynika (gdyż brak jest takiej adnotacji), iż ojciec zobowiązanego H. W. podjął się oddania przesyłki adresatowi. Nie można zatem uznać, aby doręczenie adresatowi przesyłki dokonane zostało zgodnie z wymogami art. 43 Kpa. Organ zwrócił uwagę na orzecznictwo sądów administracyjnych, w którym przeważa pogląd zaprezentowany przez organ podatkowy, odnośnie sposobu dokumentowania doręczania przesyłki. Na powyższe postanowienie organu podatkowego skargę złożył Powiatowy Urząd Pracy, wnosząc o uchylenie skarżonego postanowienia oraz postanowienia poprzedzającego. W skardze zarzucono naruszenie art. 29 w związku z art. 15 § 1 ustawy egzekucyjnej poprzez błędne przyjęcie, że obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej bowiem nie został spełniony warunek wynikający z art. 15 tej ustawy. W ocenie skarżącego organ egzekucyjny sprzecznie z powołanymi wyżej przepisami uznał, że wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez M. W. obowiązku zwrotu kosztów badań, nie przesłał mu pisemnego upomnienia, zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Zarzucono również naruszenie art. 43 Kpa, poprzez błędną interpretację tego przepisu oraz błąd w ustaleniach faktycznych, mających istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie skarżącego pokwitowanie odbioru upomnienia przez ojca zobowiązanego – H. W. – stanowiło jednocześnie zobowiązanie się do oddania przesyłki kierowanej do syna – adresata. Kpa nie stanowi szczególnej formy w jakiej wyrażone winno być zobowiązanie do oddania pisma adresatowi. Ma być ono oczywiste i nie budzić wątpliwości. Kpa nie przewiduje rodzaju druku na jakim powinno być ono sporządzone. Załączone przez wierzyciela do tytułu wykonawczego potwierdzenie odbioru upomnienia zawiera wyraźne określenie komu i kiedy przesyłka została doręczona i zawiera podpis odbiorcy będący gwarantem podjęcia się oddania przesyłki adresatowi. Ponoszono, iż z wyjaśnień przedstawiciela Poczty Polskiej wynika, iż korespondencję kierowaną do innego podmiotu pozostawia się z art. 43 Kpa dorosłemu domownikowi tylko wtedy, gdy zobowiązuje się do jej oddania adresatowi. W ocenie skarżącego przyjąć więc należy iż doręczenie będące przedmiotem sporu zostało dokonane w trybie art. 43 Kpa. Organ nie przeprowadził żadnego postępowania na okoliczność, iż upomnienie nie zostało doręczone. Na potwierdzenie swoich racji strona skarżąca powołała orzeczenie w sprawie I SA/Gd 360/97. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Spór pomiędzy Powiatowym Urzędem Pracy a organem egzekucyjnym sprowadzał się w sprawie niniejszej się do kwestii, czy dla stwierdzenia prawidłowości doręczenia w trybie art. 43 Kpa upomnienia konieczne jest wyraźne i jednoznaczne (a jeśli tak, to w jakiej formie) podjęcie się doręczenia przez domownika przesyłki nieobecnemu adresatowi. Na wstępie wskazać należy, na treść art. 15 ustawy egzekucyjnej, z którego wynika, iż egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią (§1). Brak doręczenia zobowiązanemu upomnienia jest wadą uniemożliwiającą prowadzenie egzekucji administracyjnej ( por wyrok NSA w sprawie sygn. I SA 122/98 wyrok NSA z 6 maja 1998 LEX nr 44676). Z tego względu wierzyciel ma obowiązek dołączyć do tytułu wykonawczego dowód doręczenia upomnienia (art. 27 § 3 ustawy egzekucyjnej). W zakresie doręczeń, zgodnie z art. 18 ustawy egzekucyjnej, w sprawie niniejszej będą miały zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania admnistracyjnego. Doręczenia znajdują się w Rozdziale 8 Kpa. Z przepisów tego rozdziału wynika, iż co do zasady pisma doręcza się stronie (przedstawicielowi strony lub jej pełnomocnikowi – jeżeli takowi działają w sprawie) – art. 40 § 1 i 2 Kpa. Wyjątek od zasady doręczenia właściwego (bezpośredniego) stanowi przepis art. 43, który przewiduje, iż w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi (zd.1). Wyjątkowy charakter takiego uregulowania determinuje jednocześnie sposób jego interpretacji: nie jest dopuszczalne interpretowanie tego przepisu w sposób rozszerzający, jak również nie można uznać jakiegokolwiek domniemania warunkującego możliwość zastosowania i uznanie skuteczności takiego sposobu doręczenia. Z brzmienia art. 43 wynika, że jego zastosowanie wymaga łącznego zaistnienia trzech określonych w przepisie przesłanek – są to: wymóg czasowej nieobecności adresata w domu, "dorosłość" domownika oraz podjęcie się oddania pisma adresatowi. Zaistnienie dwu pierwszych przesłanek nie jest w sprawie kwestionowane przez żadną ze stron i nie budzi wątpliwości. Odnosząc się do spornej okoliczności podjęcia się oddania pisma adresatowi, twierdzić należy, że organ doręczający ma tu nie tylko prawo, ale przede wszystkim obowiązek zażądania, aby odbiorca złożył w tej kwestii wyraźne oświadczenie (L. Peiper, Kodeks postępowania cywilnego..., s. 360, cyt. komentarzem do art. 43 Kpa, G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-103, LEX, 2007, wyd. II.). W jego treści powinna znaleźć się zgoda odbiorcy na przyjęcie pisma i zobowiązanie do osobistego przekazania pisma adresatowi. W braku oświadczenia organ doręczający odstępuje od doręczenia w trybie tego przepisu. Podobną interpretację tej przesłanki prezentuje orzecznictwo sądów administracyjnych, co podziela Sąd w sprawie niniejszej, że jeżeli na odwrocie poświadczenia odbioru podkreślono, iż doręczenia dokonano dorosłemu domownikowi nie zaznaczając jednak, lub nie wskazując w sposób wyraźny, czy osoba ta podjęła się oddać przesyłkę adresatowi, to doręczenie nie spełnia zatem ani wymogów art. 40 § 1, ani art. 43 k.p.a. (wyrok z dnia 4 listopada 2004 r. sygn. I SA 844/03). Jak wskazano wyżej, niedopuszczalne jest więc przyjęcie domniemania w tym zakresie i uznanie, że jeśli odbierający przesyłkę domownik, którym w sprawie niniejszej był ojciec zobowiązanego H. W., podpisał przyjęcie wezwania w określonym dniu, to tym samym zobowiązał się do jej oddania adresatowi, bo takiego oświadczenia potwierdzenie odbioru nie zawierało. Wobec tego nie można było uznać, że upomnienie, o którym mowa w art. 15 ustawy egzekucyjnej dostało doręczone zobowiązanemu w sposób przewidziany przepisami Kpa. Brak prawidłowego doręczenia determinował zatem niemożność wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej i obligował organ egzekucyjny, którym w sprawie niniejszej był Naczelnik Urzędu Skarbowego, do zwrotu tytułu wykonawczego wierzycielowi. Z tych względów skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).