II SA/Ke 375/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Sekretarz sądowy Małgorzata Rymarz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 września 2008 r. sprawy ze skargi Z. B. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz Z. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po rozpoznaniu wniosku Z. M. B., na podstawie art. 20 ust. 3 w zw. z w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) – odmówił przyznania uprawnień określonych w art. 20 ust. 2 w zw. z ust. 3 w/w ustawy. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że ponowna ocena uprawnień kombatanckich zmarłego męża Z.B. wskazuje, iż pełniąc służbę w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, podczas i w związku z tą działalnością wykonywał zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej - w rozumieniu art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy. Przepis ten stanowi, że uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która w latach 1944-1956 była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Zmarły mąż Z. B, pełniąc służbę w [...] Pułku KBW prowadził działalność operacyjną przeciwko polskiemu podziemiu niepodległościowemu. Z dokumentu w postaci wykazu jednostek KBW walczących ze zbrojnym podziemiem w latach 1945-1954 z dnia 22 sierpnia 1995r., sporządzonego przez Centralne Archiwum Wojskowe w Warszawie jednoznacznie wynika, że [...] Pułk KBW w okresie służby wojskowej pełnionej przez zmarłego męża strony brał udział m.in. w walkach z Narodowymi Siłami Zbrojnymi, Armia Krajową oraz Zrzeszeniem Wolność i Niezawisłość. Zdaniem organu z niekwestionowanych ustaleń wynika, że mąż strony pełniąc służbę w Korpusie Bezpieczeństwa Publicznego brał udział w zwalczaniu organizacji i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego jest zaliczany do aparatu bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego. Decyzja z dnia [...] została doręczona stronie - Z. M. B w dniu 23 kwietnia 2008r. wraz z pouczeniem, że "strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do Kierownika Urzędu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 od dnia jej doręczenia". Pismem z dnia 19 maja 1008r. (data nadania w urzędzie pocztowym) Z.B. zwróciła się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z "prośbą o ponowne rozpatrzenie wniosku o przyznanie uprawnień wdowy po kombatancie, po zmarłym T. B.". W uzasadnieniu tego pisma skarżąca napisała, że odmowna decyzja została wydana bez informacji z Instytutu Pamięci Narodowej. Pismo z IPN datowane na dzień 30.04.2008r., a więc już po wydaniu decyzji, którą otrzymała dnia 12. 05.2008r. Skarżąca wskazała, że w piśmie tym IPN informuje, iż pułk, w którym służył jej mąż brał udział w walkach zbrojnych m.in. z Ukraińską Powstańczą Armią i bandami o charakterze rabunkowym. Do swego wniosku skarżąca załączyła pismo IPN z dnia 30.IV.2008r. Postanowieniem z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 134 w zw. z art. 127 § 3 i art. 129 § 1 i 2 kpa stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu postanowienia organ podniósł, że zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji z dnia [...] świadczy o tym, że skarżąca otrzymała decyzję dnia 23 kwietnia 2008r. W decyzji została prawidłowo pouczona o prawie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127§ 3 kpa w terminie 14 dnia od jej otrzymania. Pismo stanowiące wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nadano listem poleconym w Urzędzie Pocztowym w dniu 19 maja 2008r., a więc z uchybieniem terminu do złożenia tego wniosku. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie wniosła Z. M. B., domagając się jego uchylenia. Zarzuty skarżącej sprowadzają się do tego, że organ nieprawidłowo, niezgodnie z treścią jej wniosku z dnia 19 maja 1998r. zakwalifikował go jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podczas gdy jej pismo stanowi wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] W piśmie tym powołuje się na nowe okoliczności sprawy, wynikające z pisma IPN z dnia 30 kwietnia 2008r., otrzymanego dnia 12 maja 2008r., już po upływie terminu do wniesienia "odwołania". Skarżąca powołała się na treść art. 148 § 1 kpa, zgodnie z którym podanie o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. W tym przypadku podanie wniesiono w ciągu 7 dni, a zatem w terminie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Nadto podniósł, że z treści pisma, jak i jego nagłówka wynika, że jest to wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, i tak też zostało zakwalifikowane przez organ. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Badając legalność zaskarżonego w sprawie niniejszej postanowienia z dnia [...] Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uznać należy, że postanowienie to zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny kontroluje m.in. zgodność decyzji z zasadami ogólnymi kodeksu postępowania administracyjnego. Wyrażona w art. 7 kpa zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli obowiązuje w całym ciągu czynności postępowania administracyjnego. O tym, jaki charakter ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym, również po wydaniu decyzji decyduje ostatecznie strona, a nie organ administracyjny, do którego pismo skierowano. W razie wątpliwości organ administracyjny, mając na względzie postanowienia art. 7-9 kpa winien zapytać stronę o wyrażenie swego stanowiska. Ustalenie treści żądania przesądza bowiem o sposobie załatwienia sprawy. Wyłącznym trybem weryfikacji nieostatecznej decyzji w kodeksie postępowania administracyjnego jest postępowanie odwoławcze, które oparte jest w pełni na zasadzie skargowości. Może ono być uruchomione tylko w wyniku podjęcia przez uprawniony podmiot czynności procesowej – wniesienia odwołania w terminie określonym w art. 129 kpa, albo wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 127 § 3 kpa. Obowiązkiem organu jest wówczas należyte zbadanie w postępowaniu wstępnym, czy odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zostało wniesione przez stronę postępowania administracyjnego w terminie przewidzianym przepisem art. 129 kpa. Warunkiem skuteczności wniesienia odwołania i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest zachowanie ustawowego terminu do jego dokonania, gdyż uchybienie terminu powoduje bezskuteczność tych środków, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Rozpatrzenie przez organ środka zaskarżenia wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). W sprawie niniejszej organ uznał, iż termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia [...] upłynął do czasu złożenia przez skarżącą pisma z dnia 19 maja 2008r., co skutkowało wydaniem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jednak podzielić należy zarzut skargi, iż organ źle zinterpretował treść tego pisma skarżącej, traktując zawarty w nim wniosek jako "wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy", bo tak był sformułowany nagłówek. Wątpliwości jednak, co do takiego rozumowania nasuwa treść uzasadnienia pisma, gdzie strona podnosi, że odmowna decyzja została wydana bez informacji zawartej w piśmie Instytutu Pamięci Narodowej, datowanego na dzień 30.IV.2008r., a więc już po wydaniu decyzji. Skarżąca wskazała, że w piśmie tym IPN informuje, iż pułk, w którym służył jej mąż brał udział w walkach zbrojnych m.in. z Ukraińską Powstańczą Armią i bandami o charakterze rabunkowym. Do swego wniosku skarżąca załączyła pismo IPN z dnia 30.IV.2008r. Stanowisko Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie co do uznania, iż decyzja z dnia [...] jest ostateczna było zatem prawidłowe, jednak wydanie w tej sytuacji zaskarżonego postanowienia stanowi naruszenie art. 134 i art. 7 - 9 kpa. Nie ulega wątpliwości, że intencją strony było wskazanie w piśmie z dnia 19 maja 2008r. nowych okoliczności faktycznych i dowodów, które nie były przedstawione organowi przed wydaniem decyzji. W tej sytuacji organ mógł mieć wątpliwości, co do treści pisma Z.B, a to obligowało go do zwrócenia się do skarżącej o dokładne wyjaśnienie swego żądania i wyjaśnienia czy wniosek dotyczy ponownego rozpatrzenia sprawy, czy też jest to wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]. Ustalenie treści żądania, jak wskazano wyżej przesądza o sposobie załatwienia sprawy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c, art. 152, art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w wyroku. Rozpoznając ponownie sprawę organ ustali treść żądania skarżącej, którego dotyczy pismo z dnia 19 maja 2008r. i w zależności od tego podejmie właściwe czynności.