I OSK 16/09
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-11-18
Skład orzekający: Ewa Dzbeńska, Irena Kamińska, Leszek Kiermaszek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie, której lokal mieszkalny jest wyposażony w instalację centralnego ogrzewania i ciepłej wody, ale która z własnych powodów nie podłączyła do niej baterii łazienkowych i kuchennych, a ogrzewa wodę samodzielnie, przysługuje ryczałt na zakup opału jako część dodatku mieszkaniowego?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że osobie, której lokal mieszkalny jest wyposażony w instalację centralnego ogrzewania i ciepłej wody, nie przysługuje ryczałt na zakup opału, nawet jeśli z własnych powodów nie podłączyła do niej baterii i samodzielnie ogrzewa wodę. Lokal jest uznawany za wyposażony w instalację ciepłej wody, a fakt korzystania z innych form ogrzewania wody nie upoważnia do pobierania ryczałtu. Sąd podkreślił, że obowiązek napraw i wymiany wewnętrznych instalacji wodociągowej, gazowej i ciepłej wody spoczywa na najemcy, a odmowa podłączenia instalacji ciepłej wody nie zwalnia z tego obowiązku.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania B. H. ryczałtu na zakup opału jako części dodatku mieszkaniowego. Organ I instancji przyznał dodatek mieszkaniowy, ale bez ryczałtu, uznając lokal za wyposażony w centralne ogrzewanie i ciepłą wodę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję, wskazując, że lokal jest wyposażony w instalację ciepłej wody, a skarżąca korzysta z innych form ogrzewania wody. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, kwestionując wyposażenie lokalu w instalację ciepłej wody i brak przyznania ryczałtu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędziowie NSA Irena Kamińska (spr.) NSA Leszek Kiermaszek Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 września 2008 r. sygn. akt III SA/Łd 409/08 w sprawie ze skargi B. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia (...) maja 2008 r. nr (...) w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 25 września 2008 r., sygn. akt III SA/Łd 409/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę B. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia (...) maja 2008 r. Nr (...) w przedmiocie dodatku mieszkaniowego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż decyzją z dnia (...) marca 2008 r. nr (...), wydaną na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 1, art. 3, art. 4, art. 5, art. 6, art. 7 ust. 1, 1a, 5,7,8,10, 13, 14, art. 8, art. 9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2001 r. Nr 71, poz. 734 ze zm.), art.104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), Kierownik Referatu Dodatków Mieszkaniowych z upoważnienia Prezydent Miasta P. przyznał B. H. , zamieszkałej w P. ach przy ul. (...) , dodatek mieszkaniowy w kwocie 148,47 zł miesięcznie na okres od dnia 1 kwietnia 2008 r. do dnia 30 września 2008 r.
W uzasadnieniu wyjaśniono, że na podstawie złożonego wniosku i deklaracji o dochodach ustalono: lokal o powierzchni użytkowej: 32,57 m 2, łączny dochód gospodarstwa domowego wg deklaracji: 1792,38 zł, liczba osób w gospodarstwie domowym: 1 osoba, średni miesięczny dochód gospodarstwa wynosi: 597,46 zł, średni miesięczny dochód na osobę: 597,46 zł, wydatki mieszkaniowe za ostatni miesiąc wg wniosku: 238,09 zł, najniższa emerytura obowiązująca w dniu złożenia wniosku: 636,29 zł, maksymalny dopuszczalny dochód dla osoby w gospodarstwie 1-osobowym: 636.29 zł * 175% = 1113,51 zł, stawka jednej kWh energii z wyłączeniem opłaty abonamentowej: 0,3647 zł.
Organ I instancji wskazał, że obliczenie wysokości dodatku mieszkaniowego nastąpiło w następujący sposób: miesięczne wydatki mieszkaniowe za ostatni miesiąc wynoszą: 238,09 zł, powierzchnia użytkowa lokalu 32,57 m2 nie przekracza powierzchni normatywnej, która dla gospodarstwa 1-osobowego wynosi: 35,00 m2, lokal jest wyposażony w centralne ogrzewanie, lokal jest wyposażony w ciepłą wodę, lokal jest wyposażony w instalację gazu przewodowego, średni miesięczny dochód gospodarstwa wynosi: 597, 46 zł, wydatki mieszkaniowe obliczone jako suma wydatków + ryczałty wynoszą 238,09 zł + 0.00 zł = 238,09 zł, wysokość dodatku mieszkaniowego w rozumieniu powołanej wyżej ustawy stanowi różnicę pomiędzy wydatkami faktycznie przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu a 15% miesięcznego dochodu rodziny i wynosi: 238,09 zł - (15% * 597,46 zł) = 148,47 zł.
Od powyższej decyzji odwołała się B. H. . Odwołująca podniosła, że wydana decyzja jest dla niej krzywdzącą i wnosiła o ponowne rozpatrzenie sprawy. B. H. kwestionowała stanowisko ROM, iż jej lokal jest wyposażony w centralnie ciepłą wodę. Wyjaśniła, iż w grudniu 2007 r,. w jej bloku założono instalację centralnego ogrzewania i ciepłej wody. Pion instalacji ciepłej wody przeprowadzono także w jej łazience, ale ona nadal korzysta z grzejnika gazowego do ogrzewania wody w kuchni i łazience. Skarżąca uważa, iż powinna otrzymać także ryczałt za ogrzewanie zimnej wody w mieszkaniu.
Decyzją z dnia (...) maja 2008 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego, art. 2, art. 3, art. 6, art. 7 ust. 1, 5, art. 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych, art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wyjaśniło, że z dniem 1 stycznia 2002 roku weszła w życie ustawa z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych oraz przepisy wykonawcze, wydane na jej podstawie - rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 roku w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz.U. Nr 156, poz. 1817 ze zm.). Z przeprowadzonego postępowania administracyjnego, którego podstawę stanowią dane zawarte we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, jak i z deklaracji o dochodach wynika, iż dochód B. H. w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, czyli w miesiącach: grudzień 2007 roku oraz styczeń i luty 2008 r. wyniósł 1 792,38 zł. i składał się z jej emerytury. Średni miesięczny dochód brutto na jednego członka gospodarstwa domowego w ww. okresie wyniósł 597,46 zł. Z dniem 8 listopada 2004 roku weszła w życie ustawa z dnia 8 października 2004 roku o zmianie ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Zgodnie z art. 1 ust. 5 znowelizowanej ustawy o dodatkach mieszkaniowych art. 6 ust. 4 ustawy otrzymał nowe brzmienie. Zgodnie z nim, wydatkami poniesionymi przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy są świadczenia okresowe ponoszone przez gospodarstwo domowe związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego. Wydatkami tymi są: 1) czynsz, 2) opłaty związane z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na lokale mieszkalne w spółdzielni mieszkaniowej, 3) zaliczki na koszty zarządu nieruchomością wspólną, 4) odszkodowanie za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego, 5) inne niż wymienione w pkt 1-4 opłaty za używanie lokalu mieszkalnego, 6) opłaty za energię cieplną, wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych, 7) wydatek stanowiący podstawę obliczenia ryczałtu na zakup opału. Artykuł ten zawiera wyliczenie wydatków, które powinny być brane pod uwagę przez organ administracji załatwiający wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Zgodnie z art. 4a cyt. wyżej ustawy nie stanowią wydatków, o których mowa w ust. 4, wydatki poniesione z tytułu: 1) ubezpieczeń, podatku od nieruchomości, opłat za wieczyste użytkowanie gruntów, 2) opłat za gaz przewodowy, energię elektryczną, dostarczane do lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) na cele bytowe.
Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji uwzględnił ponoszone przez stronę wydatki, zgodnie z obowiązującą ustawą o dodatkach mieszkaniowych. Kwota wydatków, zgodnie z wydrukiem Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej ROM nr 4 w P. ach, wynosi miesięcznie 238,84 zł (łącznie z kosztami centralnego ogrzewania w wysokości 79,41 zł). Przepis art. 6 ust. 1 powoływanej ustawy stanowi, iż wysokość dodatku stanowi różnicę pomiędzy wydatkami przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości 15% dochodów gospodarstwa w gospodarstwie jednoosobowym, a takim jest gospodarstwo strony.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi stwierdziło, że matematyczne wyliczenie dodatku mieszkaniowego przez organ I instancji jest wyliczeniem prawidłowym, przeprowadzonym zgodnie z ustawą o dodatkach mieszkaniowych i przepisami wykonawczymi. Kwota wyliczonego dodatku mieszkaniowego wyniosła 148,47 zł.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wskazało, że przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych posiadają charakter obligatoryjny i z tego względu nie jest możliwe np. przyznanie dodatku mieszkaniowego z pominięciem warunków wymienionych w przepisach ustawy i pomimo ich niespełnienia. Przepisy powołanej ustawy nie dają podstaw do uznaniowego przyznania dodatku mieszkaniowego.
Ponadto organ II instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, iż w budynku przy ul. (...) w P. została doprowadzona instalacja centralnego ogrzewania i centralnej ciepłej wody. Instalacja ta znajduje się także w lokalu nr 11, którego najemcą jest skarżąca (pismo ZGM z dnia 18 marca 2008 r.).
Organ stwierdził, że brak jest podstaw do przyznania odwołującej się ryczałtu, bowiem jej lokal jest wyposażony w instalację doprowadzającą energię cieplną do celów ogrzewania, w instalację ciepłej wody i gazu przewodowego z zewnętrznego źródła znajdującego się poza lokalem mieszkalnym. Fakt korzystania z innych form ogrzewania wody, nie upoważnia do pobierania ryczałtu, bowiem byłoby to niezgodne z art. 6 ust. 7 ustawy o dodatkach mieszkaniowych.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca powtórzyła argumenty zawarte w odwołaniu. Ponadto skarżąca podała, że w grudniu 2007 r. blok, w którym mieszka wyposażono w centralne ogrzewanie i w centralnie ciepłą wodę. Ze względów technicznych instalacja centralnie ciepłej wody została przeprowadzona pionami przez poszczególne lokale. Natomiast w poszczególnych lokalach do pionu instalacji podłączone są instalacje doprowadzające ciepłą wodę do baterii zlewozmywakowej i wannowej w kuchni i w łazience. Skarżąca podała, że w jej lokalu nie ma instalacji doprowadzającej ciepłą wodę od pionu instalacji do jej baterii wannowej i zlewozmywakowej, ani wodomierza, a wodę ogrzewa za pomocą grzejnika gazowego. Zdaniem skarżącej, wobec powyższego jej lokal nie jest wyposażony w instalację ciepłej wody. Skarżąca podała, że nie wyraziła zgody na przeprowadzenie instalacji doprowadzającej ciepłą wodę do jej baterii w mieszkaniu, z powodu tego, iż cztery lata temu założyła nowy grzejnik gazu, a za jego montaż poniosła duże koszty. Podniosła, że w wykazie rozliczenia zużycia mediów z dnia 19 marca 2008 r., wystawionym przez Zakład Gospodarki Mieszkaniowej w P. ach, są wykazane jej wydatki za centralne ogrzewanie, lecz nie ma wydatków za centralnie ciepłą wodę. Również w decyzji nr (...) z dnia (...) marca 2008 r. nie są uwzględnione wydatki za ciepłą wodę. Zdaniem skarżącej w związku z tym, że ponosi wydatki związane z podgrzaniem wody za pomocą grzejnika gazowego przysługuje jej ryczałt.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wnosiło o jej oddalenie.
Wydając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji uznał, że w niniejszej sprawie organy administracji publicznej dokonały prawidłowych ustaleń w zakresie spełnienia przez skarżącą ww. kryteriów do przyznania dodatku mieszkaniowego i przyznały ten dodatek.
Kwestią sporną w ocenie Sądu pierwszej instancji jest natomiast wysokość dodatku mieszkaniowego, a w szczególności nieprzyznanie ryczałtu na zakup opału. W ocenie Sądu, organy administracji prawidłowo ustaliły, że brak jest podstaw do uznania, że lokal mieszkalny, w którym zamieszkuje skarżąca nie jest wyposażony w instalację ciepłej wody. Z pisma Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej Rejon Obsługi Mieszkańców IV w P. ach z dnia 18 marca 2008 r. wynika, że do lokalu (...), którego najemcą jest B. H. jest doprowadzona instalacja centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji to, że skarżąca nie wyraziła zgody na podłączenie instalacji ciepłej wody do wanny i zlewozmywaka, nie oznacza, że zajmowany przez nią lokal mieszkalny nie jest wyposażony w instalację ciepłej wody.
Sąd pierwszej instancji podniósł, iż z przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.) oraz z § 28 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. (Dz. U. Nr 74, poz. 836) wynika, że wynajmujący odpowiada za sprawne działanie instalacji i urządzeń związanych z budynkiem umożliwiających najemcy korzystanie z wody i ciepła. Powyższe prowadzi do wniosku, że skoro wynajmujący wyposażył budynek w instalację centralnego ogrzewania i w instalację ciepłej wody, to najemca nie może decydować o sposobie podgrzania wody w wynajmowanym przez niego lokalu, ale obowiązany jest do harmonijnego współdziałania z wynajmującym.
Skoro zatem budynek przy ul. (...) w P. ach został wyposażony w instalację centralnego ogrzewania i ciepłej wody, a instalacja ta przechodzi przez lokal skarżącej, to nie może ona poprzez niewyrażenie zgody na podłączenie instalacji ciepłej wody do wanny i zlewozmywaka oraz poprzez korzystanie, wbrew wynajmującemu, z indywidualnej formy podgrzania wody, żądać uznania, że lokal mieszkalny nie jest wyposażony w instalację ciepłej wody, a następnie żądać przyznania ryczałtu na zakup opału stanowiącego część dodatku mieszkaniowego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła B. H. zaskarżając go w całości oraz wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe
zastosowanie przepisu art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (DZ. U. z 2001 r., Nr 71, poz. 73 z późn. zm.),
skutkujące pominięciem wśród wydatków poniesionych przez osobę
ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy wydatku stanowiącego podstawę
obliczania ryczałtu na zakup opału, co doprowadziło do zaniżenia kwoty
przyznanego skarżącej dodatku mieszkaniowego;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu
art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych
(DZ. U. z 2001 r., Nr 71, poz. 73 z późn. zm.), art. 6 a oraz 6 b ustawy z dnia 21
czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (DZ. U. z 2005 r., Nr 31, poz. 266 z późn. zm.),
która wbrew brzmieniu i celowi przepisów doprowadziła do przyjęcia,
że skarżąca naruszyła obowiązek wynikający z ustawy o ochronie praw lokatorów, co pozwoliło na przyjęcie fikcji prawnej, że lokal skarżącej jest wyposażony w instalację doprowadzającą ciepłą wodę do lokalu i w związku z powyższym skarżącej nie przysługuje ryczałt na zakup opału, podczas gdy faktycznie takiej instalacji w lokalu brak;
3. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 2008 r. Kodeks postępowania administracyjnego (DZ. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) poprzez nieuchylenie orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia (...) maja 2008 r. mimo wadliwości postępowania dowodowego przeprowadzonego przez ten organ, co pozwoliło Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu na przyjęcie, że lokal mieszkalny skarżącej jest wyposażony w instalację centralnej ciepłej wody, a zatem decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiająca przyznania ryczałtu na opał jest prawidłowa.
W motywach skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, iż ocena spełniania przez stronę ubiegającą się o przyznanie dodatku mieszkaniowego, przesłanek wskazanych w ustawie, a także obliczenie wysokości dodatku mieszkaniowego jest dokonywana w oparciu o wskaźniki i dane sprzed złożenia wniosku o dodatek. Dochód jest badany za okres ostatnich trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku. Ocenia się wysokość wydatków, które wnioskodawca ponosił przed dniem składania wniosku.
Na mocy poprzedniej decyzji Kierownika Referatu dodatków Mieszkaniowych z dnia (...) września 2007 r. nr (...) wydanej za okres do dnia 31 marca 2008 r. skarżącej został przyznany ryczałt na zakup opału.
Przy obliczaniu wysokości wydatków poniesionych na lokal mieszkalny należało zatem jej zdaniem uwzględnić wydatek stanowiący podstawę przyznania ryczałtu na opał. Tym bardziej, że z rozliczenia należności za centralne ogrzewanie oraz centralnie ciepłą wodę sporządzonych dla lokalu mieszkalnego skarżącej wynika, że nie była ona obciążana kosztami zużycia centralnie ogrzewanej ciepłej wody (co jest oczywiste w świetle okoliczności, że wodę ogrzewała we własnym zakresie, piecykiem gazowym).
Skarżąca wskazała, że to budynek, w którym mieszka jest wyposażony w centralną instalację ciepłej wody, nie została jednakże wykonana instalacja doprowadzająca ciepłą wodę do jej lokalu. Podkreśliła, że przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych mają charakter obligatoryjny i nie dają podstaw uznaniu administracyjnemu w zakresie przesłanek odmowy przyznania ryczałtu.
Skarżąca podkreśliła, iż nie posiada w swoim lokalu instalacji doprowadzającej ciepłą wodę. Zimna woda jest przez nią ogrzewana we własnym zakresie. W jej lokalu zostały założone elementy instalacji, dzięki którym możliwe jest niezakłócone korzystanie z centralnej ciepłej wody przez pozostałych lokatorów w pionie mieszkalnym, prace instalacyjne w jej lokalu zostały jednak zakończone - i w lokalu skarżącej nie ma możliwości, bez wykonania dalszych prac, do korzystania z centralnej ciepłej wody. Skarżąca podniosła, iż zgodne z przepisem art. 6 a ust. 3 pkt 3 a ustawy o ochronie praw lokatorów wynajmujący jest obowiązany do wymiany wewnętrznej instalacji ciepłej wody - bez armatury i wyposażenia, czyli powinien był wykonać instalację doprowadzającą ciepłą wodę do baterii łazienkowych i umywalkowych w lokalu skarżącej. Instalacja taka nie została wykonana.
Skarżąca zarzuciła zatem Sądowi pierwszej instancji, iż na potrzeby niniejszego postępowania zaakceptował swoistą fikcję prawną, przyjmując, że w lokalu skarżącej możliwe jest korzystanie z centralnej ciepłej wody, co pozwoliło mu ocenić, że organy administracyjne słusznie odmówiły przyznania ryczałtu na opał.
Jako usprawiedliwienie dla przyjęcia takiego poglądu Sąd pierwszej instancji podniósł, że to pozwana nie wyraziła zgody na przeprowadzenie instalacji doprowadzającej wodę do jej lokalu.
Badając treść przepisu art. 6a ust. 3 pkt 3 a ustawy o ochronie praw lokatorów skarżąca wskazała, że przepis ten nie nakłada żadnych obowiązków na najemcę lokalu. Obowiązki najemcy są wskazane w przepisie art. 6 b tej ustawy i należą do nich (w zakresie niniejszej sprawy) w szczególności naprawa i konserwacja gazowych grzejników wody przepływowej, wanien, brodzików, umywalek wraz z syfonami, baterii i zaworów oraz innych urządzeń, w które lokal jest wyposażony, łącznie z ich wymianą.
Skarżąca uczyniła zadość obowiązkowi nałożonemu ustawą i dokonała we własnym zakresie wymiany gazowego grzejnika wody przepływowej.
Następnie wynajmujący przystąpił do przyłączenia w budynku instalacji centralnej ciepłej wody. Instalacja ta została przeprowadzona w budynku. Skarżąca jednakże podkreśliła, że nie została doprowadzona do wszystkich lokali mieszkalnych. W paru lokalach nie zamontowano instalacji doprowadzającej ciepłą wodę z pionu do lokalu.
Skarżąca podniosła, że wynajmujący zaakceptował istniejący stan faktyczny, a także nie uznał braku zgody na przeprowadzenie instalacji doprowadzającej ciepłą wodę za naruszenie obowiązków najemcy, nie podejmował dalszych prób instalacyjnych. Ponadto wciąż akceptuje doprowadzanie do piecyka gazowego opału w celu podgrzewania wody i w tym zakresie instalacja grzewcza u skarżącej nie została zmodyfikowana.
Mając na uwadze powyższe skarżąca podniosła, iż brakiem zgody na doprowadzenie instalacji centralnie ciepłej wody do baterii umywalkowej i wannowej w jej lokalu nie naruszyła żadnych swoich obowiązków związanych z wynajmowaniem lokalu, a wręcz przeciwnie - własne obowiązki wynikające z ustawy o ochronie praw lokatorów wykonuje bez zarzutu. Korzystanie przez nią z dotychczasowego sposobu ogrzewania wody nie wprowadza zagrożenia wystąpieniem awarii (art. 10 ustawy) ani nie czyni uciążliwym korzystania z własnych lokali przez pozostałych najemców (art. 12 ustawy). Piecyk gazowy i instalacja zapewniająca jego sprawne działanie funkcjonują bez zarzutu. Wynajmujący jej zdaniem nie sfinalizował prac instalacyjnych, co powoduje, iż nie ma podstaw do przymusowego przyłączenia lokalu do instalacji centralnej ciepłej wody.
W ocenie skarżącej organy w postępowaniu administracyjnym nie podjęły jakiejkolwiek inicjatywy dowodowej, aby zbadać, czy faktycznie do lokalu mieszkalnego skarżącej jest doprowadzona instalacja centralnej ciepłej wody. Zaniechano dokonania oględzin, nie zażądano projektu instalacji centralnej ciepłej wody zamontowanej w budynku, nie przesłuchano projektanta, co w postępowaniu administracyjnym umożliwia przepis art. 75 § 1 KPA. Wskazując na powyższe uchybienia w gromadzeniu materiału dowodowego, które zdaniem skarżącej miały znaczący wpływ na wydane w sprawie rozstrzygnięcie, Sąd pierwszej instancji w jej ocenie w sposób nieuprawniony przyjął, że stan faktyczny sprawy jest zebrany przez organ administracyjny w sposób prawidłowy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej zwane jako Ppsa), zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Stosownie do art. 174 pkt. 1 i 2 Ppsa, skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie skarżąca zarzuca wyrokowi Sądu I instancji naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego (art. 6 ust. 4, art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych oraz art. 6 a oraz 6 b ustawy z dnia 21
czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego) jak i naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a.) poprzez nieuchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi w sytuacji naruszenia prawa.
Ponieważ w niniejszej sprawie stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji za podstawę orzekania nie został dostatecznie podważony, to należało uznać go za prawidłowy, tak więc rozstrzygnięcie sprawy zależało od oceny zarzutów prawa materialnego, odnoszących się do zasad, jakie legły u podstaw kwestionowanego wyroku. Stąd Naczelny Sąd Administracyjny postanowił w pierwszej kolejności postanowił odnieść się do zarzutów prawa materialnego.
Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 6 ust. 4 oraz art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych jest nieusprawiedliwiony.
Stosownie do treści art. 6 ust. 4 pkt. 7 ustawy o dodatkach mieszkaniowych świadczeniem okresowym ponoszonym przez gospodarstwo domowe w związku z zajmowaniem lokalu mieszkalnego jest wydatek stanowiący podstawę obliczania ryczałtu na zakup opału. Z kolei zgodnie z art. 6 ust. 7 powołanej ustawy jeżeli lokal mieszkalny nie jest wyposażony w instalację doprowadzającą energię cieplną do celów ogrzewania, w instalację ciepłej wody lub gazu przewodowego z zewnętrznego źródła znajdującego się poza lokalem mieszkalnym, osobie uprawnionej do dodatku mieszkaniowego przyznaje się ryczałt na zakup opału stanowiący część dodatku mieszkaniowego. Zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz.U. Nr 156, poz. 1817 ze zm.), jeżeli lokal mieszkalny nie jest wyposażony w instalację ciepłej wody, za wydatek, stanowiący podstawę obliczenia ryczałtu na zakup opału, uznaje się równowartość 20 kilowatogodzin energii elektrycznej według rachunku za ostatni okres rozliczeniowy, z wyłączeniem opłaty abonamentowej oraz stałych opłat miesięcznych, na każdego członka gospodarstwa.
Podstawowym zagadnieniem w niniejszej sprawie jest to, czy w przypadku wyposażenia w instalację ciepłej wody budynku, w którym mieszka skarżąca, przysługuje jej ryczałt na zakup opału, stanowiący część dodatku mieszkaniowego.
W stanie faktycznym stanowiącym podstawę wyroku Sądu pierwszej instancji nie ulega wątpliwości, iż ryczałt na zakup opału stanowiący część dodatku mieszkaniowego skarżącej nie przysługiwał. Za prawidłową należy uznać w tym względzie wykładnię art. 6 a oraz 6b ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego dokonaną przez Sąd pierwszej instancji. Jest bowiem bezsporne, iż w świetle art. 6a ust. 3 pkt. 3a powołanej ustawy, to na najemcy lokalu spoczywa obowiązek dokonywania napraw i wymiany wewnętrznych instalacji wodociągowej, gazowej i ciepłej wody, a zatem skarżąca nie może powoływać się w tym względzie na fakt, iż odmawiając dokonania instalacji ciepłej wody nie naruszyła żadnych swoich obowiązków związanych z wynajmowaniem lokalu. Okoliczność, iż skarżąca nie ma zamiaru korzystać z centralnie doprowadzonej do jej lokalu ciepłej wody nie może powodować przyznania jej ryczałtu na zakup opału, tym bardziej, iż z pisma Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej Rejon Obsługi Mieszkańców IV w P. ach z dnia (...) marca 2008 r. jednoznacznie wynika, że do lokalu nr (...), którego najemcą jest B. H. jest doprowadzona instalacja centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej. Tak więc lokal skarżącej jest wyposażony w instalację doprowadzającą energię cieplną do celów ogrzewania, w instalację ciepłej wody i gazu przewodowego z zewnętrznego źródła znajdującego się poza lokalem mieszkalnym i fakt korzystania przez nią z innych form ogrzewania wody (za pomocą piecyka gazowego), nie upoważnia do pobierania ryczałtu.
Za powyższą wykładnią art. 6 ust. 4 oraz art. 6 ust. 7 ustawy o dodatkach mieszkaniowych przemawiają także argumenty natury celowościowej. Instytucja dodatku mieszkaniowego przysługuje osobom znajdującym się w wyjątkowo ciężkiej sytuacji finansowej, które nie są w stanie uiszczać opłat związanych z zajmowaniem lokalu mieszkalnego. Oznacza to, że podstawę przyznania dodatku muszą stanowić nie budzące wątpliwości ustalenia stanu faktycznego sprawy. Za niedopuszczalne należałoby uznać w takim wypadku przyznanie ryczałtu na zakup opału w celu podgrzewania wody w sytuacji, w której skarżąca ma możliwość niezakłóconego korzystania z centralnie doprowadzonej ciepłej wody. Powyższe nie oznacza jednak, że skarżącej nie przysługuje pomoc finansowa na pokrycie wydatków związanych z dostarczeniem wody do jej mieszkania. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 28 grudnia 2001 r. oraz art. 6 ust. 4 pkt. 6 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wydatki osoby wynajmującej lokal, będące podstawą obliczania dodatku mieszkaniowego stanowią opłaty za energię cieplną i wodę dostarczane do lokalu, opłaty za odbiór nieczystości stałych i płynnych, a więc może ona ubiegać się o przyznanie jej dodatku w tym zakresie.
W związku z powyższym za błędny należy uznać postawiony Sądowi pierwszej instancji zarzut, iż nie zastosował w niniejszej sprawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c Ppsa wobec naruszenia przez organy administracyjne art. 7, art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd pierwszej instancji prawidłowo bowiem przyjął, iż organy administracyjne wyjaśniły dokładnie stan faktyczny i prawny sprawy, zebrały wszystkie niezbędne dowody pozwalające ustalić w sposób, który nie budzi wątpliwości, czy skarżąca spełnia wymogi uzasadniające przyznanie jej dodatku mieszkaniowego i prawidłowo uznały, że zostały spełnione przesłanki do nabycia przez skarżącą prawa do dodatku mieszkaniowego w wysokości obliczonej zgodnie z przepisami ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Tym samym Sąd pierwszej instancji prawidłowo dokonał kontroli legalności skarżonej decyzji, co w konsekwencji powoduje, że nie mógł zostać też uwzględniony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło