II OSK 3040/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-06-26
Skład orzekający: Maria Czapska-Górnikiewicz, Aleksandra Łaskarzewska, Janina Kosowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba posiadająca służebność mieszkania i użytkowania części gruntu ma interes prawny do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie dotyczącej lokalizacji inwestycji celu publicznego, która nie wpływa bezpośrednio na zakres jej uprawnień wynikających ze służebności?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że osoba posiadająca służebność mieszkania i użytkowania części gruntu nie ma interesu prawnego do jej wniesienia w sprawie lokalizacji inwestycji celu publicznego. Służebność osobista jest prawem rzeczowym obciążającym nieruchomość, a jej zakres wynika z umowy. Lokalizacja inwestycji celu publicznego, takiej jak linia elektroenergetyczna, nie wpływa bezpośrednio na możliwość korzystania z mieszkania czy użytkowania gruntu w zakresie wynikającym ze służebności. Interes prawny w takiej sprawie przysługuje przede wszystkim właścicielom nieruchomości.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Gdańsku, który uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku. Decyzja Kolegium uchyliła decyzję Prezydenta Miasta Gdańska ustalającą lokalizację inwestycji celu publicznego polegającej na budowie dwutorowej napowietrznej linii energetycznej 110 kV. WSA w Gdańsku uznał, że Kolegium błędnie zastosowało art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję organu I instancji zamiast rozpoznać sprawę merytorycznie. Skarżący kasacyjnie S. G., posiadający służebność mieszkania i użytkowania części gruntu, domagał się uchylenia wyroku WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 26 czerwca 2014 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska /spr./ sędzia del. NSA Janina Kosowska Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Bogdan Godlewski po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej S. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Gd 529/08 w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie lokalizacji inwestycji celu publicznego oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 grudnia 2010r. r., sygn. akt II SA/Gd 529/08 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] kwietnia 2008r. nr [...], mocą której uchylono decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z dnia [...] września 2007r. wydaną w przedmiocie lokalizacji inwestycji celu publicznego.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wspomnianą decyzją z dnia [...] września 2007 r. Prezydent Miasta Gdańska, na podstawie art. 104 k.p.a., art. 4 ust. 2 pkt 1, 50 ust. 1 i 4, art. 53 ust. 4, art. 54 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80 poz. 717 z 2003 r. ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie oznaczeń i nazewnictwa stosowanych w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz w decyzji o warunkach zabudowy (Dz. U. nr 164, poz. 1589), po rozpatrzeniu wniosku [...] S.A., ustalił lokalizację inwestycji celu publicznego, polegającej na budowie dwutorowej napowietrznej linii energetycznej 110 kV Gdańsk Błonia - Pruszcz Gdański, przebiegającej przez teren Miasta Gdańska oraz Gminy Pruszcz Gdański, poprzez działki wymienione w sentencji tejże decyzji. Z opisu inwestycji wynika, że projektowana linia elektroenergetyczna napowietrzna 2 x 110 kV jest linią dwutorową, o długości około 11 km zlokalizowaną głównie na terenie miasta Gdańska (na długości ok. 10,5 km) oraz na terenie Gminy Pruszcz Gdański (na długości ok. 0,5 km). Projektowana inwestycja jest inwestycją liniową i swym zakresem obejmuje odcinek od szyn 110 kV w stacji 400/110 kV "Gdańsk- Błonia", do istniejącego słupa Nr 26 linii 110 kV i ma zwiększyć pewność zasilania południowej części Gdańska oraz powiatu Gdańskiego. Trasa projektowanej linii przebiega głównie po terenach rolniczych i nieużytkach, a w rejonie dzielnicy Gdańsk - Orunia przebiega przez tereny zabudowane w rejonie ulic Ż. i T. W rejonie zabudowanym przewiduje się podwyższenie projektowanej linii 110 kV tak, aby umożliwić w strefie linii zabudowę mieszkaniową o wysokości do 12 m. Słupy linii, w liczbie ok. 50 sztuk, zostaną posadowione na czterostopowych fundamentach, a w rejonie zabudowy nie wyklucza się zastosowania słupów rurowych. Słupy będą zlokalizowane zasadniczo w odległościach co około 200-250 m, tak więc tereny przewidziane pod słupy linii napowietrznej nie stanowią zwartego obszaru projektowanego do wykorzystania na cele nierolnicze i nieleśne. Jak wskazał dalej Prezydent, decyzja niniejsza obejmuje tę część inwestycji, która nie leży w obszarach objętych opracowanymi miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego i łączy się z fragmentami linii, której przebieg został określony w ustaleniach następujących miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego wymienionych w tejże decyzji. W dalszej części opisane zostały w szczególności ustalenia dotyczące warunków i wymagań kształtowania ładu przestrzennego oraz ustalenia dotyczące ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu, a także wymogi uzgodnień niniejszej decyzji.
Odwołania od powyższej decyzji złożyli [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu powyższych odwołań, w decyzji z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W uzasadnieniu tegoż rozstrzygnięcia Kolegium podało, że pismem z dnia 23 listopada 2005 r. L. W. - działający w imieniu Inwestora, tj. [...] S.A. w Gdańsku - wystąpił z wnioskiem o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającej na budowie napowietrznej, dwutorowej linii elektroenergetycznej 2 x 110 kV Gdańsk Błonia - Pruszcz Gdański, zlokalizowanej na działkach nie objętych planami zagospodarowania przestrzennego o całkowitej długości 11, 0 km (na terenie Gminy Miejskiej Gdański - ca 10,5 km; na terenie Gminy Pruszcz Gdański - ca 0,5 km). Do wniosku - jak wynika z jego treści - dołączony został: załącznik graficzny zawierający określenie granic terenu objętego wnioskiem i terenu na który inwestycja będzie oddziaływać w skali 1:2000, upoważnienie udzielone osobie działającej w imieniu Inwestora oraz wykaz właścicieli i użytkowników gruntów, przez które ma przebiegać inwestycja.
Prezydent Miasta Gdańska, zgodnie z procedurą wymaganą przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym dokonał obwieszczenia informacji o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia lokalizacji przedmiotowej inwestycji celu publicznego. Następnie, zawiadomił strony, o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie oraz poinformował o terminie rozprawy administracyjnej, wyznaczonej na dzień 10 maja 2006 r. o godz. 11.00. W piśmie z dnia 17 maja 2006 r. (data wpływu do UM Gdańsk - 19.05.2006 r.) Wnioskodawca rozszerzył wniosek, poprzez objęcie nim dodatkowego terenu, uzasadniając to ewentualną korektą trasy linii wysokiego napięcia, która może wynikać zarówno z przesłanek technicznych, jak i z uzgodnień z właścicielami działek, dokonywanych w trakcie projektowania.
Następnie, Prezydent Miasta pisemnie zawiadomił kolejne strony (wynikające z rozszerzonego wniosku), że zostało wszczęte postępowanie w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającej na budowie napowietrznej linii elektroenergetycznej dwutorowej 110 kV Gdańsk Błonia - Pruszcz Gdański. Dnia 14 czerwca 2006 r. inwestor złożył w organie I instancji pisemne wyjaśnienia dotyczące pytań i wątpliwości podnoszonych przez właścicieli nieruchomości znajdujących się na trasie planowanej inwestycji. Wyjaśnienia te zostały przesłane do zainteresowanych stron. W dalszej kolejności w niniejszej sprawie odbyło się posiedzenie Komisji Rozwoju Przestrzennego Rady Miasta Gdańska, a także organ I instancji skierował do inwestora (Prezesa [...] S.A. w Gdańsku) o "wynegocjowanie z zainteresowanymi optymalnego przebiegu projektowanej linii energetycznej, z oszacowaniem skutków ekonomicznych tego przebiegu dla właścicieli nieruchomości, jak też Inwestora". W piśmie z dnia 16 października 2006 r. inwestor nie wyraził zgody na sugerowane zmiany i uzasadnił swoje stanowisko w tej kwestii. W dalszej kolejności organ I instancji zwrócił się do odpowiednich organów o zajęcia stanowiska w trybie wymaganego przepisami planistycznymi współdziałania między organami. Następnie, działając na podstawie art. 53 ust.4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, przedstawił do uzgodnienia przez: Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku, Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych Województwa Pomorskiego w Gdańsku. Zarząd Dróg i Zieleni w Gdańsku oraz Wydział Środowiska, projekt decyzji o ustaleniu lokalizacji niniejszej inwestycji celu publicznego. Postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r. (znak: [...]) Prezydent Miasta Gdańska (Wydział Środowiska) uzgodnił (po powtórnym wystąpieniu przez organ I instancji) bez uwag projekt przedmiotowej decyzji w zakresie dotyczącym zmiany przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze. Podobnie, po powtórnym wystąpieniu, postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r. (znak: [...]) Marszałek Województwa Pomorskiego (Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych Województwa Pomorskiego w Gdańsku) uzgodnił (z określonymi zaleceniami) przedstawiony projekt ww. decyzji. W postanowieniu z dnia [...] maja 2007 r. (znak: [...]) Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Gdańsku uzgodnił projekt ww. decyzji, a także postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007 r. (znak: [...]) Prezydent Miasta Gdańska (Zarząd Dróg i Zieleni) uzgodnił projekt ww. decyzji.
W dniu 19 lipca 2007 r. do Prezydenta Miasta Gdańska wpłynął wniosek K. G. o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania skierowanego do Wojewody Pomorskiego wniosku o dokonanie przeglądu ekologicznego instalacji mogącej znacznie oddziaływać na środowisko - linii energetycznej Żarnowiec-Gdańsk 400 kV.
W dniu 5 września 2007 r. Prezydent Miasta wydał decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Kolegium rozpatrując wniesione odwołania wskazało na treść art. 2 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, który stanowi, że w rozumieniu ustawy "inwestycja celu publicznego" - to działania o znaczeniu lokalnym (gminnym) i ponadlokalnym (powiatowym, wojewódzkim i krajowym), stanowiące realizację celów, o których mowa w art. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Z kolei, art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami do celów publicznych zalicza m.in. budowę i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń (pkt 2). Zgodnie z przepisem art. 50 ust. 1 ustawy inwestycja celu publicznego jest lokalizowana na podstawie planu miejscowego, a w przypadku jego braku - w drodze decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Następnie organ powołał przepisy art. 51 ust. 3, art. 51 ust. 1 pkt 1, art. 52 ust. 1 i 2, a także art. 53 ust. 3 i 54 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Jak wskazał nadto organ odwoławczy, sposób zapisywania ustaleń decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego został określony w rozporządzeniu Ministra infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. (Dz. U. nr 164, poz. 1589) w sprawie oznaczeń i nazewnictwa stosowanych w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz w decyzji o warunkach zabudowy. Stosownie zaś do art. 56 ustawy o planowaniu nie można odmówić ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego, jeżeli zamierzenie inwestycyjne jest zgodne z przepisami odrębnymi.
Podsumowując cytowane przepisy organ odwoławczy podał, że zaskarżona decyzja nie czyni zadość obowiązującym w tej materii przepisom prawa, zaś w postępowaniu prowadzącym do jej wydania zostały naruszone przepisy prawa mogące mieć znaczenie ze względu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. W tym kontekście, zdaniem Kolegium, istotne znaczenie ma przepis art. 53 ust.4 ustawy, zgodnie z którym decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego wydaje się po uzgodnieniu z właściwymi, ze względu na lokalizację, rodzaj i charakter inwestycji, organami. Uzgodnienia te - zgodnie z art.53 ust. 5 ustawy - dokonuje się w trybie art.106 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.). W myśl art.106 § 2 k.p.a. organ załatwiający sprawę, zwracając się do innego organu o zajęcie stanowiska, zawiadamia o tym stronę. Oznacza to, że każda strona postępowania głównego jest jednocześnie stroną wszystkich postępowań toczących się przed tymi organami współdziałającymi. Brak poinformowania stron postępowania głównego o zwróceniu się o zajęcie stanowiska przez organ uzgadniający uniemożliwia stronom wzięcie udziału w postępowaniu prowadzonym przez organ uzgadniający. Organ w tej mierze powołał się na naruszenie zasady czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym.
Zdaniem Kolegium, w rozpoznawanej sprawie, jak wynika z treści przekazanego materiału dowodowego, organ I instancji nie uczynił zadość dyspozycji art.106 § 2 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a., gdyż z treści pism Prezydenta wnioskujących o zaopiniowanie w trybie art. 53 ust. 4 ustawy planowanej inwestycji celu publicznego przez właściwe organy współdziałające nie wynika, by strony postępowania głównego były powiadomione . O powiadomieniu stron postępowania o wystąpieniu Prezydenta Miasta Gdańska (organu decydującego) o uzgodnienie nie świadczy żaden inny dokument znajdujący się w materiale dowodowym przekazanym przez organ I instancji. Biorąc powyższe pod uwagę, organ Odwoławczy wskazał, by organ I instancji, w trakcie ponownie prowadzonego postępowania wystąpił na podstawie art. 53 ust. 4 ustawy do właściwych organów uzgadniających, jednocześnie zawiadamiając o tym fakcie –zgodnie z art.106 § 2 k.p.a. - strony tegoż postępowania (z uwzględnieniem uregulowania określonego w art.53 ust. 1 ustawy).
Powołując się na art. 53 ust. 3 ustawy o planowaniu organ odwoławczy wskazał, że właściwy organ w postępowaniu związanym z wydaniem decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dokonuje analizy: 1/ warunków i zasad zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy, wynikających z przepisów odrębnych: 2/ stanu faktycznego i prawnego terenu, na którym przewiduje się realizację inwestycji- Przedmiotowa analiza jest częścią postępowania wyjaśniającego w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, stanowiąc obligatoryjny (konieczny) dowód w tej sprawie. Z oczywistych zatem powodów winna być podpisana przez osobę, która ją sporządziła, natomiast w aktach przedmiotowej sprawy (karta nr [...]) znajduje się nie podpisany egzemplarz ww. analizy.
Biorąc powyższe pod uwagę organ I instancji w trakcie ponownie prowadzonego postępowania winien zgromadzić w aktach sprawy podpisaną przez osobę upoważnioną analizę, o której mowa w art.53 ust. 3 ustawy.
Następnie, powołując się na treść art.107 k.p.a. Kolegium wskazało, że obligatoryjnym elementem decyzji jest "oznaczenie strony lub stron" postępowania. Oznaczenie strony będącej osobą fizyczną polega na podaniu jej imienia (imion) oraz nazwiska i miejsca zamieszkania, a także ewentualnie innych danych. Oznaczenie strony (stron) postępowania ma istotne znaczenie, gdyż wskazuje (konkretyzuje) adresata rozstrzygnięcia. Zdaniem Kolegium, organ nie może ograniczyć się do oznaczenia jako stron osób, na których żądanie postępowanie zostało wszczęte, bowiem brak jest podstaw prawnych różnicowania stron na takie, które są adresatami decyzji i te, którym się doręcza decyzję. Jeżeli bowiem dany podmiot ma status strony postępowania, to bez względu na przyczyny uzyskania takiego statusu, powinien być wymieniony w decyzji administracyjnej jako strona postępowania. Z punktu widzenia prawidłowości decyzji jest jednak obojętne, w którym miejscu decyzji strona zostanie wskazana, ważne jest, by była ona w sposób jednoznaczny określona, tak więc oznaczenie strony może być zamieszczone w początkowej części decyzji, ale może także znaleźć się dopiero w rozdzielniku, gdy przykładowo stron będzie wiele. Zdaniem Kolegium zatem, zaniechanie przez organ administracji publicznej wskazania (wszystkich) stron postępowania (choćby tylko w "rozdzielniku" zaskarżonej decyzji) stanowi naruszenie prawa (art.107 § 1 k.p.a.). W tym kontekście, Kolegium wskazało, iż wyłączenie z decyzji oznaczenia stron (w tym ich danych adresowych), nie jest uzasadnione, jeśli zważy się, iż art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej nie narusza innych ustaw odmiennie określających zasady dostępu do informacji publicznych; skoro zatem art. 107 k.p.a. wymaga oznaczenia stron, to w tym zakresie działanie ustawy o dostępie do informacji jest wyłączone.
Kolegium wyjaśniło, że na skutek wniesionego odwołania i przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie ustalono, że stronami niniejszego postępowania są także: [...] będący współwłaścicielami nieruchomości położonej w G. przy ul. Ż. (działki nr [...]), nabytej na podstawie spadku po W. B. B.
Odnosząc się do wniosku K. G. dotyczącego zawieszenia postępowania do czasu rozpoznania skierowanego do Wojewody Pomorskiego wniosku o dokonanie przeglądu ekologicznego instalacji mogącej znacznie oddziaływać na środowisko Kolegium wskazało, że organ I instancji w żaden sposób nie ustosunkował się do przedmiotowego wniosku, a zatem prowadząc ponownie postępowanie w winien niniejszy wniosek strony rozpoznać zgodnie z treścią wyrażonego w nim żądania.
Skargę na niniejszą decyzję wystosował K. G., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i zarzucając naruszenie art. 64 § 2 k.p.a., poprzez rozpoznania sprawy mimo, że wniosek zawierał braki uzasadniające pozostawienie go bez rozpoznania, art. 10 § 1 k.p.a., poprzez brak doręczenia stronom postanowienia z dnia 8 kwietnia 2008 r., art. 123 § 1 k.p.a., poprzez wydanie rozstrzygnięcia przed rozpoznaniem wniosku o zawieszenie postępowania.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że mimo iż Kolegium uwzględniło szereg zarzutów odwołania, to wydana decyzji jest wadliwa i zapadła z naruszeniem prawa. W szczególności, zdaniem skarżącego, decyzja zapadła na podstawie wadliwego wniosku nie zawierającego wszelkich niezbędnych elementów, w tym w szczególności map z państwowego zasobu geodezyjnego w skali 1:500 lub 1:1000. Organ I instancji powinien ten brak usunąć w trybie art. 64 § 2 k.p.a., czego nie uczynił, wydając decyzję merytoryczną w sprawie. Ponadto, skarżący zarzucił, że mimo wskazania na uchybienia organu I instancji w zakresie wymogów zasady czynnego udział stron, sam dopuścił się podobnych uchybień. Zdaniem skarżącego bowiem, organ odwoławczy nie doręczył wszystkim stronom postanowienia z dnia [...] kwietnia 2008 r. w sprawie [...], w którym stwierdził niedopuszczalność odwołania wniesionego przez A. i J. I. W ten sposób, poprzez "sztuczne" podzielenie jednej sprawy skarżący został pozbawiony możliwości obrony swoich praw w sprawie wywołanej wniesieniem odwołania przez powyższe strony. Zdaniem skarżącego, takie uchybienie daje podstawę do wznowienia postępowania, mimo uczestnictwa w sprawie jako strona.
Na końcu, skarżący podniósł, że jego wniosek o zawieszenie postępowania nie został w ogóle rozpoznany przez organ I instancji. W takiej sytuacji organ odwoławczy nie powinien uchylać decyzji z tego powodu, lecz najpierw sam rozpoznać ten wniosek.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację podniesiona w uzasadnieniu skarżonej decyzji.
Dnia 18 listopada 2011r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęło pismo, w którym S. G. zgłosił swój udział w kontrolowanym postępowaniu jako uczestnik. Jednocześnie przedłożył zawartą w formie aktu notarialnego umowę darowizny, mocą której K. G., będąc właścicielką nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] położoną w G. przy ulicy Z. darowała jej własność synowi K. G., który darowiznę przyjął. W tym samym akcie notarialnym K. G. ustanowił na nieruchomości na rzecz swojego ojca i matki S. G., K. G. nieodpłatną i dożywotnią służebność osobistą mieszkania, polegającą na prawie korzystania przez nich ze wszystkich pomieszczeń, znajdujących się na pierwszym piętrze domu mieszkalnego, położonego na działce gruntu nr [...], opisanej powyżej i użytkowania części tej działki o powierzchni 0,30 ha.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku dnia 24 listopada 2010r. S. G. dopuszczono do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Obecni na sali rozpraw uczestnicy poparli skargę, złożona przez K. G.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ale nie z powodów w niej wskazanych.
Sąd I instancji podał, że przedmiotem oceny przez sąd w niniejszym postępowaniu jest prawidłowość zaskarżonej decyzji (uchylającej decyzję organu I instancji) oraz decyzji organu I instancji ustalającej lokalizację inwestycji celu publicznego, polegającej na budowie dwutorowej napowietrznej linii energetycznej 110 kV Gdańsk Błonia - Pruszcz Gdański, przebiegającej przez teren Miasta Gdańska oraz Gminy Pruszcz Gdański.
Przesłanki wydania przedmiotowej decyzji oraz procedurę poprzedzającą jej wydanie regulują przepisy ustawy z dnia z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 80, poz. 717 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 cytowanej ustawy (podobnie – art. 50 ust. 1) rozmieszczenie inwestycji celu publicznego następuje co do zasady w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Jednak w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, przy czym lokalizację inwestycji celu publicznego ustala się w drodze decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Jak wynika z treści przedmiotowych decyzji, ich ustalenia znajdują odniesienie wyłącznie do terenów, w stosunku do których brak jest ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Właściwość organu, który wydał decyzję w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości i została w sposób prawidłowy ustalona w oparciu o dyspozycję art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy.
Sąd I instancji wskazał, że z uwagi na fakt, iż zarzuty skargi sprowadzają się do wskazania na uchybienia natury proceduralnej, w pierwszej kolejności należało dokonać oceny zgodności złożonego przez inwestora wniosku z wymogami art. 52 cytowanej ustawy. Zgodnie z treścią tegoż przepisu ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego następuje na wniosek inwestora, który powinien zawierać, między innymi określenie granic terenu objętego wnioskiem, przedstawionych na kopii mapy zasadniczej lub, w przypadku jej braku, na kopii mapy katastralnej, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, obejmujących teren, którego wniosek dotyczy, i obszaru, na który ta inwestycja będzie oddziaływać, w skali 1:500 lub 1:1.000, a w stosunku do inwestycji liniowych również w skali 1:2.000 oraz charakterystykę inwestycji. Badając wniosek i jego załączniki pod kątem zarzutów sformułowanych w skardze Sąd I instancji uznał, że został on sporządzony w prawidłowy sposób, w szczególności, załącznikami do tegoż wniosku uczyniono mapy sporządzone w prawidłowej skali, tj. w skali 1:2000 obowiązującej dla inwestycji liniowych. Sąd I instancji nie podzielił stanowiska skarżącego, że niezbędnym elementem wniosku inwestora o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego wymagającym uzupełnienia w trybie art. 64 §2 kpa w przypadku realizacji inwestycji liniowej, (linii energetycznej napowietrznej o dł. ok. 11km jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie) jest złożenie wraz z mapami w skali 1: 2000 map w skali mniejszej 1: 500 lub 1: 1000, przewidzianej dla inwestycji nie będących inwestycjami liniowymi W tym zatem zakresie, zarzut skarżącego nie mógł zostać uwzględniony, gdyż w ocenie Sądu I instancji jest on chybiony. Sąd I instancji wskazał, że również załącznikami do decyzji w sprawie lokalizacji inwestycji celu publicznego jest część graficzna obejmująca mapy w skali 1: 10000 i w skali 1: 2000.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przez organy orzekające w niniejszej sprawie zasady czynnego udziału stron w postępowaniu Sąd I instancji wskazał, że organ odwoławczy nie ma obowiązku doręczać postanowienia o niedopuszczalności odwołania niektórych stron tegoż postępowania – pozostałym stronom. Organ odwoławczy stwierdza niedopuszczalność odwołania w formie postanowienia, na które nie służy zażalenie. Postanowienie o niedopuszczalności odwołania wywołuje skutek prawny w postaci "ustania postępowania odwoławczego wszczętego w dniu wpłynięcia odwołania do organu drugiej instancji" w stosunku do tej strony, która takie odwołanie wniosła (por. W. Dawidowicz, Postępowanie administracyjne, 1983, s. 216). I tylko ta strona ma prawo kwestionować takie postanowienie poprzez złożenie skargi do sądu. W istocie bowiem, postanowienie takie oznacza, że odwołanie złożone przez stronę jest – z powodów określonych w kodeksie postępowania administracyjnego – nieskuteczne i jako takie – nie może spowodować wszczęcia postępowania odwoławczego. Dla stron, które takie nieskuteczne odwołanie złożyły postanowienie takie stanowi informację, że zarzuty ich odwołania nie będą rozpatrywane. Jeśli jednak w sprawie występuje wiele stron (a tak jest w niniejszym postępowaniu) odwołanie złożone przez inne strony wszczyna postępowanie odwoławcze i procedurę rozpatrywania sprawy przez organ II instancji. Z tych też względów, prawa skarżącego, który skutecznie wniósł odwołanie w niniejszej sprawie, w żaden sposób, w ocenie Sądu I instancji nie zostały ograniczone poprzez brak doręczenia mu powyższego postanowienia o niedopuszczalności odwołania A i J. I., ponieważ organ odwoławczy przeprowadził postępowanie odwoławcze i wydał decyzję merytoryczną, w której ocenił odwołanie skarżącego, a także prawidłowo i skutecznie wniesione – odwołania pozostałych stron postępowania, zapewniając jemu oraz pozostałym stronom pełnię praw procesowych (czego zresztą skarżący wcale nie kwestionował w złożonej skardze).
Z kolei, oceniając kwestię naruszenia tejże zasady przez organ I instancji, co w zasadzie stało się przyczyną uchylenia decyzji Prezydenta przez Kolegium, Sąd I instancji wskazał, że podziela stanowisko, wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie, m. in. w wyroku z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 239/08, zgodnie z którym organ podejmujący rozstrzygnięcie w indywidualnej sprawie z zakresu administracji publicznej (w tzw. postępowaniu głównym) nie może sprawdzać czy weryfikować postanowień podejmowanych przez inne organy na podstawie art. 106 § 5 k.p.a. (w tzw. postępowaniu uzgodnieniowym), w tym w zakresie doręczeń tych postanowień. Wadliwość postępowania uzgodnieniowego prowadzonego przez organ współdziałający nie skutkuje wadliwością postępowania głównego, gdyż możliwe jest wzruszenie postanowienia wydanego w postępowaniu uzgodnieniowym w trybie wznowienia postępowania. Zgodnie z art. 106 § 5 k.p.a. organ współdziałający wydaje postanowienie, na które służy zażalenie. Konsekwencją dopuszczalności zażalenia na postanowienie wydane w trybie art. 106 § 5 k.p.a. jest możliwość wniesienia na takie postanowienie skargi do sądu administracyjnego. Oznacza to, w ocenie Sądu I instancji, że ewentualna weryfikacja postanowień, wydanych w trybie art. 106 § 5 k.p.a., możliwa jest wyłącznie w drodze zażalenia stron, a następnie w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zatem, organ podejmujący rozstrzygnięcie w indywidualnej sprawie z zakresu administracji publicznej (w tzw. postępowaniu głównym) nie może sprawdzać czy weryfikować postanowień podejmowanych przez inne organy na podstawie w tzw. postępowaniu uzgodnieniowym. Tym bardziej że brak zawiadomienia strony o zwróceniu się do innego organu o zajęcie stanowiska w sprawie i przede wszystkim brak doręczenia stronie postanowienia podjętego przez organ współdziałający w trybie art. 106 § 5 k.p.a., stanowić może podstawę, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostatecznym postanowieniem tego organu. Stanowisko to prowadzi do wniosku przeciwnego niż to, które legło u podstaw rozstrzygnięcia organu odwoławczego, że wadliwość postępowania uzgodnieniowego, prowadzonego przez organ współdziałający nie skutkuje wadliwością postępowania głównego, gdyż możliwe jest wzruszenie postanowienia wydanego w postępowaniu uzgodnieniowym w trybie wznowienia postępowania. Z tych też względów, powyższe uchybienie, w ocenie sądu, nie mogło stanowić podstawy do uchylenia przedmiotowej decyzji i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Oceniając nadto zarzut wydania decyzji przez organ I i II instancji pomimo braku rozpatrzenia wniosku o strony o zawieszenie postępowania Sąd I instancji wskazał, że w istocie organy obowiązane były ustosunkować się do tegoż wniosku poprzez wydanie postanowienia odpowiedniej treści. Jednakże brak ten w ocenie sądu, należy, zdaniem Sądu I instancji potraktować jako uchybienie przepisom postępowania, które nie mogło mieć wpływu na rozstrzygnięcia sprawy, bowiem wniosek ten pozbawiony był podstaw faktycznych i prawnych, a zatem nie mógł skutkować odmiennym rozstrzygnięciem merytorycznym.
Niezależnie od powyższego Sąd I instancji wskazał, że nie zostali pozbawieni prawa do udziału w postępowaniu wymienieni w decyzji organu II instancji [...] skoro jak wynika z przedłożonych akt administracyjnych wnieśli ono odwołania od decyzji organu I instancji. Natomiast brak podpisu osoby upoważnionej pod analizą, stanowiąca załącznik do decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego nie stanowi wady decyzji uzasadniającej jej uchylenie, jest ona bowiem częścią integralną decyzji z dnia [...] września 2007r., która jest podpisana.
Oceniając prawidłowość decyzji organu odwoławczego Sąd I instancji zaznaczył, że sięgnąć należy do podstaw prawnych, warunkujących wydania decyzji kasatoryjnej, określonych w art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W przeciwieństwie do przepisu art. 138 § 1 k.p.a., który nie określa przesłanek wydania przewidzianych w tym przepisie decyzji organu odwoławczego, przepis art. 138 § 2 k.p.a. upoważnia organ odwoławczy do wydania decyzji kasacyjnej tylko wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Zagadnienie dopuszczalności podjęcia przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej może być zatem rozważane na płaszczyźnie postępowania wyjaśniającego (dowodowego), przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji, co z kolei wymaga odniesienia się do wyznaczonego przepisami kodeksu zakresu postępowania dowodowego przed organem drugiej instancji. Przyjęcie, że granice postępowania wyjaśniającego przed organem odwoławczym są określone przepisem art. 136 k.p.a. prowadzi do wniosku, że braki w postępowaniu dowodowym przeprowadzonym przez organ pierwszej instancji w sprawie rozstrzygniętej zaskarżoną odwołaniem decyzją tego organu mogą być albo usunięte i uzupełnione przez organ drugiej instancji w granicach określonych w przepisie art. 136 k.p.a., albo przez organ pierwszej instancji po uchyleniu decyzji tego organu i przekazaniu mu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ odwoławczy. W konsekwencji należy przyjąć, że organ odwoławczy może powołać się na przepis art. 138 § 2 zd. 1 tylko wówczas, gdy wykaże, że przeprowadzenie przezeń dodatkowego postępowania wyjaśniającego w granicach wyznaczonych przez art. 136 nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. W sytuacji bowiem, gdy przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego przewidzianego w art. 136 k.p.a. umożliwiłoby temu organowi prawidłowe załatwienie sprawy, podjęcie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej z tym uzasadnieniem, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania w całości lub w znacznej części, jest równoznaczne z naruszeniem obu tych przepisów. (Por . Wróbel Andrzej, System Informacji Prawnej LEX 2010, Komentarz bieżący do art. 138 kodeksu postępowania administracyjnego).
W ocenie Sądu I instancji, organ odwoławczy dopuścił się właśnie naruszenia dyspozycji obu przepisów, bowiem brak było podstaw prawnych w niniejszym stanie faktycznym do podjęcia przezeń decyzji na podstawie art. 138 § 2 zd. 1 k.p.a. Sąd I instancji z przyczyn wyżej wskazanych, nie podzielił argumentacji organu II instancji uzasadniającej uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie jej do ponownego rozpatrzenia. Natomiast poza powołanymi przez organ odwoławczy kwestiami, organ odwoławczy nie wykazał, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. W szczególności, jak wskazano powyżej, podstawą do wniosku o braku przeprowadzenia postępowania w znacznej części nie może być stanowisko organu odwoławczego o naruszeniu przepisów postępowania w toku postępowań uzgodnieniowych (naruszeniu zasady czynnego udziału stron w tych postępowaniach).
Mając na uwadze powyższe, Sąd I instancji uznał, że wydana w trybie odwoławczym decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego naruszyła przepis art. 138 § 2 kpa. Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.
Sąd I instancji wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ II instancji winien rozpoznać merytorycznie sprawę wydania przedmiotowej decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, z uwzględnieniem powyższych uwag.
Skargę kasacyjną od powyższego rozstrzygnięcia wniósł S. G. i zaskarżając rozstrzygnięcie w całości zarzucił:
1. naruszenie prawa materialnego art. 1 § 2 ustawy o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 52 ust. 2 pkt 1 ustawy o planowaniu zagospodarowaniu przestrzennym polegające na udzieleniu organowi wskazówek co do dalszego biegu postępowania stojących w sprzeczności z powołanym przepisem prawa,
2. naruszenie przepisów prawa procesowego art. 1 § 2 ustawy o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 125 § 1 kpa polegające na przyjęciu, że organ nie jest zobowiązany do doręczenia wszystkim stronom postępowania postanowienia o niedopuszczalności odwołania niektórych ze stron tego postępowania.
Powołując się na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżanego wyroku i przekazanie sprawy WSA w Gdańsku do ponownego rozpoznania oraz o zwolnienie skarżącego od ponoszenia kosztów sądowych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Sąd ujął na podstawie art. 153 ppsa oceny prawne i wskazania co do dalszego postępowania sprzeczne z przepisami prawa. W szczególności stanowiska WSA w Gdańsku w zakresie wymogów formalnych wniosku dotyczącego inwestycji liniowej nie da się pogodzić z treścią art. 52 ust. 2 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Oczywistym jest, że określenie granic terenu, o którym mowa we wniosku winno dla inwestycji liniowej zostać dokonane dwukrotnie, raz na mapie o skali 1:500 lub 1:1000, a nadto również na mapie 1:2000. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w wyroku WSA są w sposób oczywisty sprzeczne z literalną treścią przepisu nakazującego dokonania określenia granic objętego wnioskiem na dwóch mapach. Nadto w sprzeczności z art. 125§1 kpa sąd I instancji uznał, że postanowienia organu II instancji w zakresie niedopuszczalności odwołania winny być doręczane tylko tym stronom , których te postanowienia dotyczą. Na takie postanowienie na podstawie art. 134 kpa służy skarga do sądu administracyjnego, przy czym służy ona każdej ze stron, a nie tylko tej której odwołanie uznano za niedopuszczalne. Każda ze stron postępowania ma bowiem interes prawny w udziale wszystkich stron w postępowaniu i tym samym w stabilności orzeczenia. Uznanie odwołania za niedopuszczalne na skutek przyjęcia przez organ, iż odwołanie nie pochodzi od strony postępowania, wpływa na sytuację prawną wszystkich stron, co oznacza że każdej ze stron należy zgodnie z art. 125 § 1 kpa doręczyć postanowienie w tym przedmiocie. Zdaniem skarżącego kasacyjnie powołane naruszenia prawa mogły mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Elementem rozstrzygnięcia wydanego przez sąd nie jest tylko treść wyroku, ale także zawarte w uzasadnieniu wyroku oceny prawne i wskazania co do dalszego postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej oznacza, iż podstawy, na jakich zostaje oparta skarga kasacyjna wyznaczają kierunek i zakres kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku. W myśl art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu przepisów prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Jednocześnie zgodnie z art. 176 P.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem żądanego uchylenia lub zmiany.
Rozważania w niniejszej sprawie rozpocząć należy od przytoczenia treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2005r. ( sygn. akt OPS 1/04), w myśl której rozpoznając skargę kasacyjną sąd II instancji , może z urzędu badać, czy skarga ta została wniesiona przez stronę /art. 173 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a./. Uprawnienie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego powiązane zostało z posiadaniem interesu prawnego. Zgodnie z art. 50 § 1 P.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny". Dotyczy to także uczestników postępowania. Kryterium "interesu prawnego", na którym oparta jest legitymacja do wniesienia skargi oznacza, że akt, czynność lub bezczynność organu administracji musi dotyczyć interesu prawnego skarżącego, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego – por. wyrok NSA z dnia 3 czerwca 1996 r., II SA 74/96, ONSA 1997, z. 2, poz. 89. Przypomnieć trzeba, iż w orzecznictwie przyjmuje się, że mieć interes prawny to tyle, co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej – por. wyrok NSA z dnia 22 lutego 1984 r., I SA 1748/83. Tak jednak, jak w postępowaniu administracyjnym interes ten musi być wywodzony przede wszystkim z przepisów prawa materialnego, to w postępowaniu sądowoadministracyjnym, może być on oparty także o przepisy prawa procesowego lub ustrojowego. Ze skargą może więc wystąpić, co do zasady, podmiot, który wykaże "związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej" - B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2003, s. 424. Osoba nie mająca interesu prawnego nie może poszukiwać ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego. W rezultacie skarga wniesiona przez podmiot, który a limine nie może mieć legitymacji skargowej (np. organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji) podlega odrzuceniu, natomiast stwierdzenie w toku postępowania, że wnoszący skargę nie legitymuje się interesem prawnym powoduje oddalenie skargi.
Sądowoadministracyjne postępowanie odwoławcze wszczynane jest w szczególności poprzez wniesienie skargi kasacyjnej. Ażeby jej wniesienie wywołało skutek w postaci wszczęcia postępowania drugoinstancyjnego musi dojść do łącznego spełnienia 5 warunków. Tak więc, skarga musi być wniesiona w przepisanym terminie (art. 177), przez uprawniony podmiot (art. 173 § 2), po sporządzeniu jej przez adwokata lub radcę prawnego względnie inną uprawnioną osobę (art. 175), z zachowaniem wskazanych wymagań formalnoprawnych i konstrukcyjnych (art. 176 w zw. z art. 174) oraz być należycie opłacona (art. 221). Niedopełnienie, któregoś z tych warunków czyni skargę niedopuszczalną, a w konsekwencji powoduje jej odrzucenie (art. 178). Z tego względu również Naczelny Sąd Administracyjny ma obowiązek ustalić, czy wniesiona skarga kasacyjna jest dopuszczalna (art. 180 p.p.s.a.). Istotną cechą, postępowania wywołanego wniesieniem skargi kasacyjnej jest związanie sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej, o czym stanowi art. 183 p.p.s.a. Oznacza to związanie zarówno wnioskami skargi kasacyjnej, jak i jej podstawami. Nawet nieważność postępowania może być wzięta pod uwagę dopiero po stwierdzeniu przez Sąd, że skarga kasacyjna jest dopuszczalna.
To wszystko upoważnia do stwierdzenia, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną może z urzędu badać, czy skarga ta została wniesiona przez stronę (art. 173 § 2P.p.s.a.), ponieważ jest to jedna z przesłanek warunkujących jej dopuszczalność. Niemniej jednak od zasady, że wniesienie skargi kasacyjnej przez nieuprawniony podmiot powoduje jej odrzucenie należy przyjąć pewien, jakże istotny wyjątek. Nie można odrzucić skargi kasacyjnej z tego powodu, że została wniesiona przez podmiot niebędący stroną, jeżeli podmiot ten został dopuszczony do udziału przed wojewódzkim sądem administracyjnym i brał udział w tym postępowaniu jako strona.
W takim wypadku wniesioną skargę kasacyjną należy oddalić.
Odnosząc się do okoliczności niniejszej sprawy wywieść należało, że osoba na rzecz której ustanowiono służebność osobistą mieszkania może być zainteresowana wynikiem postępowania, jednak ochrona praw z tytułu dożywotniej służebności osobistej mieszkania nie przesądza o istnieniu interesu prawnego w sprawie, której przedmiot stanowi lokalizacja inwestycji celu publicznego w postaci budowy napowietrznej linii elektroenergetycznej. W istocie bowiem postępowanie to nie ma wpływu na zakres uprawnień, jakie przysługują z tytułu umowy ustanawiającej służebność osobistą. Służebność osobista to prawo rzeczowe ograniczone, które obciąża nieruchomość na rzecz oznaczonej osoby fizycznej. Treść tego prawa odpowiada treści służebności gruntowej, może polegać np. na korzystaniu z cudzej nieruchomości w oznaczonej części( art. 296-298 kodeksu cywilnego). Zakres i sposób wykonywania służebności osobistej wynika przede wszystkim z umowy, kreującej stosunek prawny służebności. W niniejszej sprawie zawarta w dniu 4 listopada 2004r. umowa stanowi w istocie w § 6 o ustanowieniu służebności osobistej mieszkania, polegającej na prawie korzystania ze wszystkich pomieszczeń znajdujących się na pierwszym piętrze domu mieszkalnego, położonego na działce gruntu nr [...] i użytkowania części tej działki o powierzchni 0,30 ha.
W jej świetle nie sposób przyjąć, by lokalizacja napowietrznej linii energetycznej pozbawiała S. G. możliwości korzystania z mieszkania, czy użytkowania gruntu. Na tego rodzaju ograniczenia nie powoływał się skarżący kasacyjnie we wniosku o dopuszczenie go do udziału w sprawie przed sądem administracyjnym.
Wskazywany przez S. G. negatywny wpływ na zdrowie, jaki powodować będzie przedsięwzięcie może być podstawą do zgłoszenia roszczeń cywilnoprawnych przed sądem powszechnym. Jak wynika z przepisu art. 53 ust.1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym interes prawny w takiej sprawie przysługuje właścicielom nieruchomości, na których zamierza się zlokalizować inwestycje celu publicznego. To oni są uprawnieni do żądania zweryfikowania w świetle zgodności z regulacjami prawnymi dopuszczalności posadowienia inwestycji na należącym do nich terenie. Właściciel może korzystać i rozporządzać rzeczą jednak wyłącznie w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego, zgodnie ze społeczno gospodarczym przeznaczeniem jego prawa( art. 6 ust 1 i 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). Tylko on zatem może kwestionować ograniczenia, jakie na należącym do niego terenie powoduje inwestycja o charakterze publicznym.
Stąd też w okolicznościach niniejszej sprawy nie sposób przyjąć istnienia interesu prawnego po stronie składającego skargę kasacyjną, który legitymuje się służebnością mieszkania wraz z prawem użytkowania części gruntu, objętych decyzją.
A zatem skargę kasacyjną takiego podmiotu należało oddalić zgodnie z art. 184 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło