I SA/Wa 749/08
WyrokWSA w Warszawie2008-10-02
Skład orzekający: Jolanta Rudnicka, Emilia Lewandowska, Iwona Kosińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość przejętą na własność Państwa na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, wydana w 1981 r., została wydana z rażącym naruszeniem prawa z powodu braku przeprowadzenia rozprawy administracyjnej?Ratio decidendi
Decyzja o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość przejętą na własność Państwa na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, wydana w 1981 r., została wydana bez podstawy prawnej. W tym trybie odszkodowania były ustalane w formie "wykazów odszkodowań za grunty przejęte", a nie w drodze decyzji administracyjnej. Brak było zatem podstaw prawnych do wydania decyzji administracyjnej o odszkodowaniu, co stanowiło wadę nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Ministra Infrastruktury z lutego 2008 r. utrzymującej w mocy decyzję Wojewody z września 2007 r. stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta Miasta S. z stycznia 1981 r. o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość przejętą na własność Państwa. Wniosek o stwierdzenie nieważności złożyła D.K., wskazując na brak podstawy prawnej decyzji z 1981 r. Wojewoda stwierdził nieważność, uznając, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa z powodu nieprzeprowadzenia rozprawy administracyjnej i nieprzesłuchania biegłego, co było wymagane przez art. 22 ustawy z 1958 r. Minister Infrastruktury utrzymał tę decyzję w mocy. Prezydent Miasta S. zaskarżył decyzję Ministra, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędzia WSA Iwona Kosińska Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2008 r. sprawy ze skargi Prezydenta S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej odszkodowanie oddala skargę.
Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Miasta S. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2007 r., nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] stycznia 1981 r., nr [...] o ustaleniu odszkodowania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Prezydent Miasta S. decyzją, z dnia [...] stycznia 1981 r., nr [...] orzekł o ustaleniu odszkodowania na rzecz S.K. i D.K. za przejętą na własność Państwa nieruchomość położoną w S. przy ul. [...].
Pismem z dnia 31 lipca 2007 r. D.K. wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 1981 r. nr [...]. We wniosku D.K. wskazała, że ustalenie odszkodowania za nabytą przez Państwo nieruchomość jest sprawą cywilną, a kwestionowana decyzja została wydana bez podstawy prawnej.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2007 r., nr [...] stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] stycznia 1981 r., nr [...], podając, że decyzja ta została wydana na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27 poz. 192 ze zm.), zgodnie z którym za nieruchomości, które przeszły na własność Państwa na podstawie art. 5 ust. 2 tej ustawy, wypłaca się odszkodowanie na podstawie przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości. Wywłaszczanie nieruchomości uregulowane było wówczas w ustawie z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jedn. Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64 ze zm.). Przepisy rozdziału 2 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości zatytułowanego "Odszkodowania" regulowały sposób ustalenia i wypłaty odszkodowania. Natomiast przepisy rozdziału 3 "Postępowanie wywłaszczeniowe" zawierały m.in. wymogi dla decyzji wywłaszczeniowej (art. 23 ust. 1 pkt 3 - ustalenie odszkodowania i terminu zapłaty odszkodowania), obowiązek przeprowadzenia rozprawy administracyjnej z udziałem biegłego - art. 19 i art. 22. Oznacza to, że nie można uznać za zasadne twierdzenia D.K., iż decyzja o ustaleniu odszkodowania za przejętą na własność Państwa nieruchomość położoną w S. przy ul. [...] została wydana bez podstawy prawnej. Powołany w podstawie prawnej przedmiotowej decyzji przepis art. 7 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości stanowił, że wywłaszczenie następuje za odszkodowaniem. Natomiast zgodnie z zapisem art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości decyzja o wywłaszczeniu powinna zawierać ustalenie odszkodowania i terminu zapłaty odszkodowania. Oznacza, to że w dacie ustalenia odszkodowania na rzecz S.K. i D.K. za przejętą, na własność Państwa nieruchomość istniał ustawowy obowiązek wydania w tym zakresie decyzji administracyjnej. Wojewoda wskazał, że z analizy decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] stycznia 1981 r. nr [...] o ustaleniu odszkodowania i dokumentów przedmiotowej sprawy oraz ustaleń dokonanych na rozprawie administracyjnej w dniu 21 czerwca 2007 r. wynika, że przedmiotowe rozstrzygnięcie wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości odszkodowanie ustala się na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych. Wymieniony powyżej przepis art. 22 nie budzi wątpliwości interpretacyjnych i sposób w jaki ustalono odszkodowanie w decyzji z dnia [...] stycznia 1981 r. pozostaje w sprzeczności z treścią tego przepisu. Jak wynika z dokumentów sprawy przed wydaniem rozstrzygnięcia nie została przeprowadzona rozprawa administracyjna. Organ zatem nie zachował trybu ustalenia odszkodowania określonego w art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Odszkodowanie ustalono bez stworzenia właścicielom możliwości przesłuchania biegłego na rozprawie. Tym samym rażąco naruszono prawo - art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Wojewoda podkreślił, że okoliczność nie przeprowadzenia rozprawy administracyjnej przy ustalaniu odszkodowania za przejętą na własność Państwa przedmiotową nieruchomość została dodatkowo potwierdzona ustaleniami dokonanymi na rozprawie administracyjnej w Wydziale Geodezji [...] Urzędu Wojewódzkiego w L. w dniu 21 czerwca 2007 r. Obecny na rozprawie A.T. - pełnomocnik Prezydenta Miasta S. oświadczył, że zajmował się prowadzeniem postępowań, w których wydawano zarządzenia o ustaleniu terenu budowlanego i jego podziale na działki budowlane. Natomiast ustalanie odszkodowań za przejęte na własność Państwa nieruchomości było prowadzone przez Zarząd Gospodarki Terenami a przy ustalaniu odszkodowań nie przeprowadzano rozpraw administracyjnych.
Po rozpatrzeniu odwołania Miasta S. od powyższej decyzji Wojewody [...] utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Minister Infrastruktury wskazał, że powołane w odwołaniu stwierdzenie, iż odszkodowania były ustalane w formie "wykazów odszkodowań za grunty przejęte" dotyczyło wyżej wymienionej ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. w brzmieniu przed nowelizacją (Dz. U. Nr 27, poz. 192). Po nowelizacji tej ustawy art. 4 ustawy z dnia 22 listopada 1973 r. o zmianie ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 48, poz. 282) art. 10 ust. 1 otrzymał brzmienie "Za nieruchomości, które przeszły na własność Państwa na podstawie art. 5 ust. 2 wypłaca się odszkodowanie na podstawie przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości, skreślono ust. 2 i 3, a dotychczasowy ust. 4 otrzymał numerację 2". Zgodnie więc z art. 10 ust. 1 wymienionej ustawy z dnia 6 lipca 1972 r., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, za nieruchomości, które przeszły na własność Państwa na podstawie art. 5 ust. 2, wypłacało się odszkodowania na podstawie przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości.
Minister Infrastruktury uznał, iż wszystkie przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r., które regulowały kwestie odszkodowań miały zastosowanie do postępowania zakończonego przedmiotową decyzją z dnia [...].01.1981 r., bowiem z żadnego przepisu - zarówno z ustawy z dnia 6 lipca 1972 r., jak i ustawy z dnia 12 marca 1958 r.- nie wynika, aby którykolwiek był wyłączony ze stosowania. Dlatego przepis art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. regulujący kwestię przeprowadzenia rozprawy odszkodowawczej, obecności i wysłuchania biegłego na niej miał w niniejszej sprawie również zastosowanie. Z akt sprawy wynika, że odszkodowanie zostało ustalone na podstawie zarządzenia Nr [...] Naczelnika Powiatu w S. z dnia [...].12.1973 r. w sprawie ustalenia stawek odszkodowania za wywłaszczone gruntu położone na obszarze powiatu [...]. Ponadto, w trakcie rozprawy administracyjnej przeprowadzonej przez [...] Urząd Wojewódzki w L. Wydział Geodezji w dniu 21.06.2007 r. A.T. - pełnomocnik Prezydenta Miasta S. oświadczył, iż przy ustalaniu odszkodowania za działkę nr [...] była wykonana wycena przez biegłego, natomiast sama wycena nie zachowała się w aktach sprawy. Ponadto oświadczył, iż z jego wiedzy wynika, że przy ustalaniu odszkodowania nie przeprowadzano rozpraw administracyjnych. Minister uznał zatem zasadność rozstrzygnięcia Wojewody [...].
Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...], złożył Prezydent Miasta S., zarzucając:
1. naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie:
a) naruszenie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192) w brzmieniu obowiązującym w dniu 26 stycznia 1981 r. poprzez bezzasadne uznanie, że przepis ten odsyła do stosowania w pełnym zakresie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, podczas gdy przepis ten stanowi jedynie, iż "za nieruchomości, które przeszły na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 5 ust. 2 wypłaca się odszkodowanie na podstawie przepisów o wywłaszczeniu nieruchomości", co jednoznacznie wskazuje, że wypłata odszkodowania, następuje w wysokości i na warunkach określonych ustawą z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, a więc zastosowanie znajdują jedynie przepisy rozdziału 2 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, nie zaś cała ustawa,
b) naruszenie art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości poprzez jego zastosowanie, podczas gdy brak było podstaw do zastosowania tego przepisu,
c) niezastosowanie art. 8 ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości w brzmieniu obowiązującym w dniu 26 stycznia 1981 r., podczas gdy przepis art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach stanowi wyraźne odesłanie dla zastosowania przepisu art. 8 ust. 9 wymienionej ustawy, czego konsekwencją było bezzasadne przyjęcie, iż po nowelizacji z dnia 22 listopada 1973 r. ustawy o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, odszkodowania nie były ustalane w formie "wykazów odszkodowań za grunty przejęte", podczas gdy taki właśnie sposób ustalenia odszkodowania przewidywał art. 8 ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości w brzmieniu obowiązującym w dniu 26 stycznia 1981 r., który na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, znajdował zastosowanie w przedmiotowej sprawie;
2. obrazę przepisów postępowania administracyjnego mającą wpływ na treść rozstrzygnięcia, a polegającą w szczególności na naruszeniu art. 6 k.p.a. oraz art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. poprzez uznanie, iż decyzja Prezydenta Miasta S. z dnia [...] stycznia 1981 r., została wydana z rażącym naruszeniem prawa, polegającym na braku przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, podczas gdy obowiązku takiego przepisy obowiązujące w momencie jej wydania nie przewidywały, a więc nie mogło nastąpić rażące naruszenie prawa.
Wskazując na powyższe podstawy zaskarżenia Prezydent Miasta S. wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że stanowisko zajęte zarówno przez Ministra Infrastruktury, jak i przez Wojewodę [...] obarczone jest wadą naruszenia prawa materialnego, wynikającą z błędnej interpretacji przepisów obowiązujących w czasie wydawania decyzji Prezydenta Miasta S., tj. w dniu [...] stycznia 1981 r. Zdaniem skarżącego błędnie Minister Infrastruktury uznał, że przywołane w odwołaniu stwierdzenie, że odszkodowanie były ustalane w formie "wykazów za grunty przejęte" dotyczyło ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach w brzmieniu przed nowelizacją z dnia 22 listopada 1973 r. Także po wskazanej nowelizacji odszkodowanie ustalano w ten sam sposób. Na mocy art. 4 ustawy z dnia 22 listopada 1973 r. o zmianie ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, jak słusznie wskazał Minister Infrastruktury, przepis art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. w ust. 1 otrzymał brzmienie: "Za nieruchomości, które przeszły na własność Państwa na podstawie art. 5 ust. 2 wypłaca się odszkodowanie na podstawie przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości". Skreśleniu uległy ust. 2 i 3 art. 10 ustawy. Jednocześnie jednak, o czym nie wspomina Minister Infrastruktury, na mocy ustawy z dnia 22 listopada 1973 r. w przepisie art. 8 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości wprowadzono nowe ustępy 8 i 9. Zgodnie z przepisem art. 8 ust. 9 wskazanej ustawy odszkodowanie ustala naczelnik powiatu na podstawie wytycznych wojewody. W momencie wydania decyzji, a więc w roku 1981 przepisy obowiązywały w tym właśnie brzmieniu.
Wywłaszczenie dokonywane w trybie art. 5 ust 2 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. uregulowane było w taki sposób, iż przejście własności następowało z mocy prawa, po upływie 2 miesięcy od wejścia w życie uchwały (a później zarządzenia) o ustaleniu terenu budowlanego, ogłaszanym w dzienniku urzędowym wojewódzkiej rady narodowej. W przedmiotowej sprawie było to zarządzenie nr [...] Prezydenta Miasta S. z dnia [...] lipca 1980 r. o ustaleniu terenu budowlanego i jego podziale na działki budowlane. Za przejęte w ten sposób nieruchomości ich dotychczasowi właściciele otrzymywali odszkodowanie obliczane w drodze przemnożenia stawki odszkodowania za 1 m² (ustalanej początkowo, tj. do nowelizacji z roku 1973 w trybie art.10 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r., następnie, a więc także w roku 1981 w trybie art. 8 ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.) przez wielkość wywłaszczanej nieruchomości. W przedmiotowej sprawie stawka ta została ustalona w Zarządzeniu Nr [...] Naczelnika Powiatu w S. z dnia [...] grudnia 1973 r. w sprawie ustalenia stawek odszkodowania, za wywłaszczone grunty położone na obszarze powiatu [...], wydanego na podstawie przepisu art. 8 ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W art. 3 przywołanego zarządzenia ustalono stawkę odszkodowania za grunty położone w strefie centralnej i śródmiejskiej miasta S. w wysokości [...] zł za metr kwadratowy.
Skarżący podał, że wskazany wyżej tryb wywłaszczenia został potwierdzony w orzecznictwie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 15 stycznia 2004 r. (sygn. akt SA/Bk 1132/2003) stwierdził, że przy przejmowaniu nieruchomości w trybie ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. 1972 r. Nr 27 poz. 192 ze zm.) nie wydawano decyzji administracyjnych w przedmiocie wywłaszczenia, a odszkodowania były ustalane w formie "Wykazów odszkodowań za grunty przejęte ".
Błędne jest zatem stanowisko Ministra Infrastruktury, który wskazuje, że konieczne było zastosowanie w przedmiotowej sprawie art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach trybie wywłaszczania nieruchomości, zgodnie z którym odszkodowanie ustala się na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez naczelnika powiatu. Błąd wynika z przyjęcia, że w przedmiotowej sprawie znajdują zastosowanie wszystkie przepisy ustawy o wywłaszczaniu nieruchomości, podczas gdy stosować należy jedynie przepisy rozdziału 2 tejże ustawy.
Przywołany przez Ministra art. 22 odwołuje się do wyników rozprawy, a podstawie których ustala się odszkodowanie. Przepis ten miał zastosowanie, gdy wywłaszczenie następowało w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, które następowało po przeprowadzeniu rozprawy. Na podstawie jej wyników można było ustalić odszkodowanie. W sytuacji gdy nieruchomości przeszły na własność Państwa na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, nie było przeprowadzanej, o czym była mowa powyżej, rozprawy administracyjnej, bowiem ustawa takiego trybu nie przewidywała.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie:
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna, aczkolwiek Sąd nie podziela motywów rozstrzygnięcia przyjętych przez organy orzekające w sprawie i oddala skargę z innych podanych poniżej przyczyn.
W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania postępowaniem nadzorczym objęta została decyzja Prezydenta Miasta S. z dnia [...] stycznia 1981 r. ustalająca odszkodowanie za przejętą na własność państwa nieruchomość położoną w S. przy ul. [...], a będącą uprzednio własnością skarżącej D.K. i S.K.. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że opisana nieruchomość objęta została zarządzeniem Prezydenta Miasta S. Nr [...] z dnia [...] lipca 1980 r. opublikowanym w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z dnia [...] października 1980 r. Tym samym, zgodnie z art. 5 ust. 2 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192 ze zm.) w terminie dwóch miesięcy od dnia wejścia w życie zarządzenia Prezydenta, czyli w terminie dwóch miesięcy od daty jego opublikowania, nieruchomość przeszła z mocy prawa na własność Państwa. Podstawą prawną wydania kwestionowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji o odszkodowaniu za nieruchomość przejętą, w opisanym wyżej trybie, był art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192 ze zm.) oraz art. 6 i art. 7 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. 1974 r., Nr 10, poz. 64). Aby dokonać oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji należy przypomnieć, że wymieniony powyżej przepis art. 10 ust. 1 w pierwotnym brzmieniu stanowił, że: "za nieruchomości, które przeszły na własność Państwa na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy wypłaca się odszkodowanie:
1) za powierzchnię równą jednej działce normatywnej, jeżeli właściciel nie zachowa jej na własność lub nie zostanie nadana na wniosek właściciela jego rodzicom, dzieciom lub wnukom – w wysokości 5-10 % kosztu wybudowania domu jednorodzinnego pięcioizbowego w zależności od wielkości miasta, położenia gruntu i jego uzbrojenia, 2) za pozostałą powierzchnię – do pięciokrotnej wysokości stawek ustalanych dla gruntu rolnego klasy I w strefie miejskiej okręgu 1, lecz nie wyżej od przeciętnej ceny rynkowej; wysokość stawki odszkodowania ustala prezydium powiatowej rady narodowej na podstawie wytycznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Z kolei art. 10 ust. 2 i 3 stanowił, że: " odszkodowanie nie przekraczające 50 000 zł wypłaca się najpóźniej w ciągu 3 miesięcy od dnia przejścia nieruchomości na własność państwa, nadwyżka płatna jest w równych ratach rocznych nie przekraczających 50 000 zł. W sprawach odszkodowań nienormowanych w ust. 1 i 2 mają zastosowanie przepisy o wywłaszczaniu nieruchomości." Powyższy przepis został znowelizowany przez art. 4 ustawy z dnia 22 listopada 1973 r. o zmianie ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 48, poz. 282) w ten sposób, że skreślono art. 10 ust. 2 i 3, zaś art. 10 ust. 1 otrzymał nowe brzmienie. Stosownie do obowiązującego w dacie wydania kwestionowanej decyzji art. 10 ust. 1 wymienionej wyżej ustawy z dnia 6 lipca 1972 r.:" za nieruchomości, które przeszły na własność Państwa na podstawie art. 5 ust. 2, wypłaca się odszkodowania na podstawie przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości". A zatem nie tylko w sprawach nieunormowanych, jak stanowił dotychczas art. 10 ust. 3 wymienionej ustawy. Jednocześnie jednak wspomniana powyżej nowelizacja wprowadziła do art. 8 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ust. 8 i 9, stanowiące że wysokość stawki odszkodowania za grunty miejskie ustala naczelnik powiatu na podstawie wytycznych wojewody. Jak słusznie zauważa skarżący organom orzekającym w sprawie uszło uwadze, że na mocy omówionej powyżej nowelizacji wprowadzono do art. 8 nowe ust. 8 i 9. Z przepisów tych, tj. art. 8 ust. 8 i 9 ustawy z 12 marca 1958 r. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania kwestionowanej decyzji wynika, że właściciele nieruchomości otrzymywali odszkodowanie obliczane w drodze przemnożenia stawki odszkodowania za 1 m² ustalanej uchwałą (zarządzeniem) właściwego organu przez liczbę metrów kwadratowych przejmowanej przez państwo nieruchomości. Zatem odszkodowania za grunty przejmowane przez państwo na podstawie ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. wypłacane były na podstawie " wykazów odszkodowań za grunty przejęte", nie zaś na podstawie decyzji o odszkodowaniu. Brak było bowiem podstaw prawnych do wydania decyzji administracyjnej o odszkodowaniu. Jak słusznie wskazał w analogicznej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku: "Decyzja administracyjna rozstrzyga co do istoty indywidualną sprawę z zakresu administracji publicznej. Decyzji o odszkodowaniu za zajęte nieruchomości nie wydawano, albowiem wysokość indywidualnego odszkodowania nie była wynikiem rozstrzygnięcia, lecz wynikiem zwykłego przemnożenia liczby metrów kwadratowych przez ustaloną jednolitą dla wszystkich stawkę odszkodowania za 1 m²" (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 15 stycznia 2004 r., SA/Bk 1132/03, publ. ONSAiWSA 2005/3/61). Powyższy pogląd Sąd orzekający w pełni podziela. Zaznaczyć trzeba, że podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 1158/06 (niepublikowane), w którym stwierdzono, że przy przejmowaniu nieruchomości w trybie ustawy z 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach nie wydawano decyzji administracyjnych ani w przedmiocie wywłaszczenia ani w przedmiocie odszkodowania. Należy zatem uznać, że poddana kontroli organów nadzoru decyzja Prezydenta Miasta S. o odszkodowaniu z dnia [...] stycznia 1981 r. została wydana bez podstawy prawnej, a tym samym zachodzi przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Wprawdzie organy orzekające w sprawie stwierdziły nieważność badanej decyzji z innych, błędnych w ocenie Sądu podstaw, to jednakże nie zmienia faktu, że badana decyzja, jako wydana bez podstawy prawnej dotknięta jest wadą nieważności.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło