II OSK 77/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.) Sędziowie sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz sędzia (del.) NSA Janusz Furmanek Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2010r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Spółdzielni Mieszkaniowej w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 2 października 2008 r. sygn. akt III SA/Lu 122/08 w sprawie ze skargi E. S. na decyzję W. L. z dnia [...] 2007 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego w całości. Wyrokiem z dnia 2 października 2008 r., sygn. akt III SA/Lu 122/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – po rozpoznaniu skargi E. Sz. – uchylił decyzję Wojewody L. z dnia [...] 2007 r., Nr [...]oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta T. z dnia [...] 2008r. nr [...]; określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości oraz zasądził od Wojewody L. na rzecz adwokat P. K. kwotę 292,80 złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, że zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2007 r. Wojewoda L. - na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) - utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta T. z dnia [...] 2007 r. orzekającą o wymeldowaniu E. Sz. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. K. [...] w T.. Organ odwoławczy wskazał, że właścicielem przedmiotowego lokalu była i jest Spółdzielnia Mieszkaniowa w T., natomiast L. i E. Sz. byli najemcami tego lokalu. Skarżący nie mieszka w tym lokalu od maja 2007 r., zaś obecnie przebywa w Londynie. Fakt nie zamieszkiwania w lokalu potwierdzili świadkowie oraz strony, w tym sam skarżący. Organ wskazał, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, rozpatrując wniosek o wymeldowanie osoby z pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące ma obowiązek ustalenia tylko, czy osoba faktycznie opuściła lokal, w którym była zameldowana, czy też w lokalu tym zamieszkuje. Skoro organ I instancji ustalił ponad wszelką wątpliwość, że skarżący w lokalu faktycznie nie mieszka, to słusznie orzekł o wymeldowaniu z tego lokalu z pobytu stałego. Skargę na powyższą decyzję wniósł E. Sz. Skarżący podniósł, że nie opuścił stałego miejsca pobytu i w przyszłości ma zamiar zamieszkiwać w przedmiotowym lokalu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda L. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał skargę za uzasadnioną Sąd stwierdził, że organy nie rozważyły należycie całokształtu sprawy, bowiem nie ustaliły, czy skarżący dysponuje prawem do lokalu. W ocenie Sądu, nie jest wystarczające wskazanie, że spółdzielnia jest właścicielem lokalu, a E. Sz. był najemcą lokalu. Konieczne jest jasne ustalenie, czy najem ten wygasł. Pewne okoliczności wskazywane w decyzji (jak wymiana zamków w drzwiach przez spółdzielnię) wskazują, że skarżący utracił prawa do lokalu, jednak – w ocenie Sądu - nie są to wystarczające dowody do dokonania oceny prawnej istnienia uprawnień skarżącego lub ich braku w stosunku do lokalu. Sąd uznał, że jest to istotna okoliczność, pozwalająca na ocenę wiarygodności deklaracji skarżącego, że będzie w lokalu tym zamieszkiwał w dalszym ciągu po powrocie do Polski. Zdaniem Sądu, jeżeli skarżący dysponuje prawem do lokalu i w każdej chwili mógłby je zrealizować, wówczas sam fakt czasowego przebywania za granicą nie powoduje konieczności wymeldowania skarżącego z urzędu z miejsca dotychczasowego zameldowania. Pozwalałoby to na przyjęcie, że zachodzi zmiana miejsca przebywania, ale bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego. Sytuacja taka jest przewidziana w art. 15 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zaś osoba, która wyjeżdża za granicę na okres dłuższy niż 3 miesiące, jest obowiązana zgłosić swój wyjazd oraz powrót właściwemu ze względu na miejsce pobytu stałego organowi gminy. Inaczej jednak jest, jeśli wyjazd za granicę byłby niejako następstwem utraty "domu" w kraju. Nawet jeśli wyjazd ten jest chwilowy, to nie może się zakończyć powrotem do poprzedniego miejsca zamieszkania, a zatem wówczas w pełni zrealizowane są przesłanki wymeldowania z pobytu czasowego. Sąd podkreślił, że nie jest wystarczające wykazanie samego faktu wyjazdu za granicę. Konieczne jest ustalenie, czy deklaracje skarżącego o woli powrotu do przedmiotowego lokalu mają realne podstawy. W ocenie Sądu, organy obu instancji prowadząc postępowanie naruszyły art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. A zatem, organ winien uzupełnić materiał dowodowy w zakresie istnienia lub braku praw skarżącego do przedmiotowego lokalu. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył uczestnik postępowania Spółdzielnia Mieszkaniowa w T., reprezentowana przez radcę prawnego M. P. Wyrok zaskarżono w całości, zarzucając: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 15 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001r Nr 87 poz. 960 ze zm.), poprzez przyjęcie, że przepis ten może odnosić się do sytuacji, w której znalazł się skarżący E. Sz.; 2) naruszenie przepisów postępowania które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy a to art. 145 §1 pkt. lit. c p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi w sytuacji, gdy skarżący nie wykazał, że postępowanie organów administracji było dotknięte wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w tej sprawie. W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne Spółdzielnia Mieszkaniowa w . wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że ocena Sądu, iż skarżący tylko chwilowo opuścił lokal, w którym był zameldowany jest sprzeczna z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, a w szczególności z faktem, że skarżący na przestrzeni wielu miesięcy przesyła korespondencje z Londynu zarówno do Sądu, do organów administracji, jak też do spółdzielni mieszkaniowej. Pisma skarżącego przesyłane z Londynu świadczą o tym, iż pobyt skarżącego w Londynie nie jest tylko chwilowy. Spółdzielnia podniosła, że sytuacje, w których spółdzielnia ma prawo wejść do lokalu mieszkalnego, do którego przysługuje prawo członkowi spółdzielni lub osobie nie będącej członkiem spółdzielni są ściśle określone w art. 61 ustawy z dnia 15 lutego 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych i nie są w żaden sposób związane z chwilowym opuszczeniem lokalu przez osoby w nim zamieszkujące. Spółdzielnia może dysponować wyłącznie lokalem, do którego prawo członka spółdzielni lub lokatora wygasło i które on opuścił - art. 7 w/w ustawy. Przyjęcie przez Sąd, że skarżącemu mogło przysługiwać prawo najmu w sytuacji, gdy spółdzielnia wymieniła zamki, jest nieuzasadnione i sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego. Spółdzielnia wskazała, iż wymieniła zamki w lokalu po przekazaniu kluczy przez L. Sz. Nadto strona skarżąca kasacyjnie podała, że skarżący nie dysponował prawem do lokalu ponieważ spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu przysługiwało jego byłej żonie Lucynie Sz.. L. Sz. oraz E. Sz. zostali wykluczeni z rejestru członków spółdzielni mieszkaniowej, a następnie wyrokami Sądu Rejonowego w T. i Sądu Okręgowego w Z. orzeczona została wobec nich eksmisja z zajmowanego lokalu, sygn. akt: [...] i [...]. Skarżący nie posiadał umowy najmu ze spółdzielnią, nie opłacał należnych opłat eksploatacyjnych ani też czynszu - zadłużenie z tego tytułu osiągnęło kilkadziesiąt tysięcy złotych, był wielokrotnie wzywany do opuszczenia lokalu, który zajmował bez tytułu prawnego. Przyjęcie przez Sąd stanowiska, wbrew zebranemu w sprawie materiałowi dowodowemu, że zachodzi zmiana miejsca przebywania skarżącego, ponieważ może przysługiwać mu tytuł prawny do lokalu spowodowało w konsekwencji aprobatę do zastosowania art. 15 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności zamiast art. 15 ust 2 ustawy. Skarżąca Spółdzielnia podkreśliła, że w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego należało ocenić tylko przesłankę opuszczenia przez E. Sz. przedmiotowego lokalu. W odpowiedzi na skargę kasacyjną E. Sz., reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu adwokat P. K. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Skarżący stwierdził, iż brak było jakichkolwiek podstaw do zrzeczenia się lokalu przez jego byłą żonę. Z treści oświadczenia znajdującego się w aktach administracyjnych wynika, że była żona - L. Sz. zrzekła się praw do lokalu również w imieniu skarżącego nie mając do tej czynności żadnego umocowania. Skarżący nie wiedział o fakcie zrzeczenia przez byłą żonę praw do lokalu, a sam do chwili obecnej swoich praw do przedmiotowego lokalu nie zrzekł się, ani nie utracił czy też nie wyzbył się ich w żaden inny sposób. W przypadku zatem zrzeczenia się praw do lokalu bez umocowania i wymiany zamków przez Spółdzielnię pod nieobecność skarżącego, jedynym możliwym do przejęcia wnioskiem jest, że skarżący nie wyprowadził się z lokalu dobrowolnie. W ocenie skarżącego zrzeczenie się praw jego byłej żony, można traktować jedynie jako zrzeczenie się jej własnej ułamkowej części praw do lokalu. Nieporozumieniem jest również twierdzenie, że spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu przysługiwało jedynie L. Sz., skoro przed przekazaniem lokalu zrzekła się tego prawa na rzecz swojego byłego męża E. Sz. Skarżący stwierdził, iż dysponuje tytułem prawnym do przedmiotowego lokalu oraz, że jego pobyt za granicą nie nosi znamion zmiany miejsca pobytu ani zmiany miejsca zamieszkania. Podniósł, że jego pobyt w Londynie jest jak chwilowy i spowodowany zachowaniem Spółdzielni, gdyż niezwłocznie, gdy tylko będzie miał możliwość powrotu do swojego mieszkania natychmiast to uczyni. Skarżący zaznaczył, że nie przebywa w lokalu od maja 2007 r. wbrew swojej woli, co spowodowała swoim bezprawnym działaniem Spółdzielnia. W tej sytuacji organy administracji w sposób nieuprawniony przyjęły, że skarżący dobrowolnie wyprowadził się z lokalu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie zawiera usprawiedliwione podstawy zaskarżenia. Za zasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a to z poniższych względów. Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Konsekwencją takiego stanu prawnego jest uznanie, iż wyłączną przesłanką wymeldowania określonej osoby z lokalu jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienie do przebywania w tym lokalu. Zameldowanie i wymeldowanie są aktami rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu (opuszczenia lokalu). Wymaganą prawem przesłankę wymeldowania stanowi zatem ustanie pobytu w lokalu - nie przebywanie w lokalu. Jednocześnie podkreślić należy, iż przebywanie w innym lokalu (w innej miejscowości) nie stanowi spełnienia przesłanki opuszczenia lokalu bez wymeldowania, chyba że towarzyszą temu inne okoliczności, wskazujące na zamiar stałego związania się z tym nowym miejscem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88 ONSA 1989/2/72). Jak bowiem stanowi przepis art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Podkreślić należy, iż ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd dotyczący dobrowolności i trwałości "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu" nie stracił na aktualności w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01) - w wyniku którego z dniem 19 czerwca 2002 r. utracił moc art. 9 ust. 2 powołanej wyżej ustawy. W orzecznictwie sądowym, zarówno przed jak i po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01), prezentowano jednolite stanowisko, iż przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Jeżeli zatem strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego bądź uniemożliwiono jej dostęp do lokalu np. wobec wymiany zamków w drzwiach, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 marca 2003 r., sygn. akt V SA 2323/02; LEX nr 159183, z dnia 17 września 2003 r., sygn. akt V SA 402/03, LEX nr 159179; z dnia 3 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1784/99, LEX nr 49415; z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2950/00, LEX nr 80643; z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123). Jednocześnie jednak w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, że możliwa do przezwyciężenia w postępowaniu prawnym przyczyna opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, wynikająca z przeszkód faktycznych stosowanych przez najemcę, właściciela lub osobę pozostałą w lokalu, nie wyłącza dopuszczalności zastosowania trybu wymeldowania ustanowionego w omawianym przepisie. Podjęcie decyzji w tym trybie uzależnione jest od ustalenia, czy osoba, której postępowanie dotyczy, podejmowała środki prawne zmierzające do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i powrotu do mieszkania. Za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Jeżeli natomiast strona podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, to wówczas nie można uznać za dobrowolne opuszczenie przedmiotowego lokalu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2000 r., sygn. akt V SA 108/00, LEX nr 49954, z dnia 7 czerwca 1991 r., sygn. akt SA/Wr 302/91, ONSA 1991/3-4/65, z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3078/00, LEX nr 78937, z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1424/99, LEX nr 79243). Zgodzić się należy ze stanowiskiem Wojewody L., że w ustalonym stanie faktycznym obowiązujące przepisy prawa dostarczyły podstaw do wymeldowania E. Sz. z pobytu stałego. E. Sz. opuścił miejsce pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skarżący od maja 2007 r. mieszka u swojej córki w Londynie. Jak stanowi przepis art. 15 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, osoba, która wyjeżdża za granicę na okres dłuższy niż 3 miesiące, jest obowiązana zgłosić swój wyjazd oraz powrót właściwemu ze względu na miejsce pobytu stałego organowi. Zgłoszenia wyjazdu dokonuje się najpóźniej w dniu opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu, a zgłoszenia powrotu - najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia powrotu. I choć zaniechanie wykonania obowiązku zgłoszenia wyjazdu za granicę, o jakim mowa w art. 15 ust. 3 powołanej wyżej ustawy, nie ma wpływu na ustalenie przesłanek z art. 15 ust. 2 tej ustawy do wymeldowania z pobytu stałego, to jednak nie można nie dostrzegać, że wyjazd za granicę - w okolicznościach konkretnej sprawy - nie zawsze stanowi okoliczność uniemożliwiającą wymeldowanie z pobytu stałego. Wyjazd z Polski do innego państwa może być wynikiem opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Podobnie, pobyt poza granicami Polski może być uznany za opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, jeśli osoba przebywającą poza granicami Polski nie skorzystała we właściwym czasie ze środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. W takim przypadku wyjazd z Polski do innego państwa i pobyt w tym kraju przy jednoczesnej bezczynności osoby, która opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego w Polsce - w zakresie podejmowania środków prawnych w celu przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu - można uznać za dobrowolne opuszczenie miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Sam fakt pobytu za granicą nie stwarza podstaw do wymeldowania. Jeśli jednak towarzyszą temu okoliczności wskazujące na dobrowolne opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, to wówczas pobyt za granicą nie stanowi przeszkody w wymeldowaniu z dotychczasowego miejsca pobytu stałego w Polsce. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Skarżący nie podejmował jakichkolwiek czynności w celu przywrócenia możliwości pobytu w lokalu nr [...] przy ul. [...] [...] w T. W tym stanie rzeczy ewentualny zamiar powrotu skarżącego do tego lokalu nie ma wpływu na wynik sprawy. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji błędnie wiąże możliwość wymeldowania z pobytu stałego z utratą przez daną osobę prawa do lokalu. Posiadanie (lub brak) prawa do lokalu – jak wyżej zaznaczono – pozostaje bez wpływu na ocenę istnienia przesłanek do wymeldowania z pobytu stałego. Sąd pierwszej instancji, przyjmując konieczność badania posiadania prawa do lokalu przez osobę, która opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, dokonał błędnej wykładni art. 15 ust. 3 ustawy, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego nakazania organom uwzględniania przesłanki wyeliminowanej z woli ustawodawcy z przepisu art. 15 ust. 2 ustawy. Przypomnieć należy, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01, utracił moc z dniem 19 czerwca 2002 r. przepis art. 9 ust. 2 powołanej wyżej ustawy, na który powoływał się art. 15 ust. 2 ustawy w zakresie utraty uprawnienia do przebywania w lokalu jako jednej z przesłanek wymeldowania z pobytu stałego. Z dniem 1 maja 2004 r. - w wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 93, poz. 887) - z przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych wyeliminowana została przesłanka dotycząca utraty uprawnień do lokalu. Należy również podkreślić, iż opuszczenie lokalu mieszkalnego wskutek wykonania wyroku nakazującego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które uzasadnia wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby eksmitowanej zarówno wówczas, gdy wyrok zostanie wykonany dobrowolnie przez zobowiązanego jak i wtedy, gdy wyrok zostanie wykonany w drodze egzekucji. W okolicznościach niniejszej sprawy podniesione przez E. Sz. argumenty, dotyczące przekazania spółdzielni mieszkaniowej lokalu nr [...] przy ul. [...][...] w T. jedynie przez żonę skarżącego i brak zrzeczenia się prawa do lokalu przez E. Sz., nie mogą mieć wpływu na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji. Na podstawie art. 207 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił w całości od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.