II SA/Rz 391/08
WyrokWSA w Rzeszowie2008-10-02
Skład orzekający: Robert Sawuła, Ryszard Bryk, Stanisław Śliwa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zstępny osoby, która przekazała gospodarstwo rolne Państwu w zamian za świadczenia emerytalne, może uzyskać nieodpłatne przeniesienie własności działki, jeśli faktycznie władał nią w zakresie odpowiadającym uprawnieniom osoby uprawnionej, w tym posiadał prawo do bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa nieodpłatnego przeniesienia własności działek na rzecz skarżącego nie narusza prawa. Skarżący nie spełnił przesłanki faktycznego władania nieruchomością w zakresie odpowiadającym uprawnieniom osoby uprawnionej, w szczególności nie przysługiwało mu prawo do bezpłatnego korzystania z budynku zlokalizowanego na działce, a pozostałe działki były użytkowane przez inną osobę. Argumentacja skarżącego dotycząca wadliwości przepisów o przekazywaniu gospodarstw rolnych oraz kwestie opieki nad matką nie mogły wpłynąć na legalność zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Skarżący J.J. wniósł o nieodpłatne przeniesienie na jego własność działek, które jego dziadkowie przekazali Państwu w zamian za świadczenia emerytalne. Organy administracji odmówiły uwzględnienia wniosku, uznając, że skarżący nie spełnia przesłanek określonych w art. 118 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, w szczególności nie władał nieruchomością w zakresie odpowiadającym uprawnieniom osoby uprawnionej. Skarżący kwestionował ustalenia faktyczne organów, podważał wiarygodność świadków oraz argumentował, że jego dziadkowie byli winni pieniądze jego matce, a on sam sprawował nad nią opiekę. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła /spr./ Sędziowie NSA Ryszard Bryk NSA Stanisław Śliwa Protokolant st. sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 18 września 2008 r. sprawy ze skargi J.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie odmowy przeniesienia prawa własności działek -skargę oddala-
Przedmiotem skargi J. J. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej w skrócie: SKO) z [...].11.2007 r. Nr [...], mocą której po rozpatrzeniu odwołania strony skarżącej utrzymująca w mocy decyzję Starosty z [...].10.2007 r. Nr [...] o odmowie przeniesienia własności działek nr 552/3, 552/4 i 553 położonych w G. gmina N.. Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym:
Podaniem z 8.12.2005 r. skierowanym do Urzędu Gminy w N. J. J. zwrócił się o przyznanie nieodpłatnie na własność działek o nr ewid. 552/3, 552/4, 553 położonych w G., wskazując że jest wnukiem byłych właścicieli i "zasiedziałym dzierżawcą". Wnioskodawca wskazał, że działki te dzierżawiła I. J., umowa dzierżawy wygasła, ale on opłacał nadal podatek od tych nieruchomości. Jako przesłankę uzasadniającą uwzględnienie podania J. J. wskazał, iż dziadkowie winni byli jego matce – I. J. określoną kwotę pieniędzy na podstawie ugody zawartej przed Sądem Powiatowym w S. (kopię tej ugody z 8.11.1965 r. dołączono do źródłowego wniosku), ale warunku tego nigdy nie spełnili. Wnioskodawca wskazuje ponadto na chorobę psychiczną matki i fakt sprawowania nad nią opieki. Podanie to Wójt Gminy N. przekazał według właściwości Staroście S.. Ze zgromadzonych dokumentów wynika, ze działki nr 553 i 552/3 stanowią własność Gminy N., zaś działka nr 552/4 stanowi własność Skarbu Państwa – Agencji Nieruchomości Rolnych. W trakcie postępowania Wójt Gminy N. udzielił pełnomocnictwa M. M., inspektorowi Urzędu Gminy N. do działania w sprawie przeniesienia prawa własności działek, wskazanych we wniosku J. J. (k. 43 akt organu I instancji).
Prowadząc postępowanie w tej sprawie Starosta S. decyzją z [...].10.2006 r. odmówił przeniesienia prawa własności działek nr 552/3, 552/4, 553 położonych w G.. Odwołanie od tej decyzji wniósł J. J., a rozpoznające je SKO decyzją z [...].11.2006 r. [...] uchyliło decyzję organu I instancji w całości, a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia. W decyzji kasacyjnej zalecono, aby ustalić w toku postępowania, czy i w jaki sposób J. J. użytkuje przedmiotowe działki, dokonując ustaleń odrębnie w stosunku do każdej z nich, ustalić jaki charakter ma użytkowanie części tych działek przez inne osoby i czy ma ono stały czy okazjonalny charakter oraz wydać rozstrzygnięcie uwzględniające poczynione ustalenia, rozważając przy tym różną jego treść w odniesieniu do poszczególnych działek.
Prowadząc ponownie postępowania Starosta S. przeprowadził rozprawę, akta uzupełniono o kopie dokumentów dotyczących przedmiotowych działek. W sprawie przesłuchano w charakterze świadka S. K..
Decyzją z 9.10.2007 r. Starosta S. działając na podstawie art.118 ustawy z 20.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. nr 7 z 1998 r., poz.25 ze zm., dalej w skrócie Uusr) oraz art.104 ustawy z 14.06.1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. nr 98 z 2000 r., poz.1071 ze zm., dalej zwana k.p.a.) odmówił J. J. przeniesienia prawa własności działek nr 552/3, 552/4 i 553 położonych w G.. Organ ustalił, iż decyzją Naczelnika Gminy N. z [...].04.1976 r. Nr [...] przejęto nieodpłatnie na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwo rolne bez budynków, stanowiące własność R. i S. Dz. na podstawie aktów własności ziemi z 7.04.1976 r. Decyzja o przejęciu gospodarstwa stanowiła, że osobom przekazującym gospodarstwo przysługiwać będzie prawo do bezpłatnego dożywotniego użytkowania działki o obszarze ok. 0,50 ha, która miała zostać im przydzielona. W trakcie przeprowadzonej rozprawy w terenie wnioskodawca – J. J. wskazał obszar, który ma użytkować, obszar ten został oznaczony na załączniku do protokołu rozprawy. Konfrontując oświadczenie wnioskodawcy z zeznaniami świadka – S. K. starosta przyjął, że J. J. użytkuje tylko część działki nr 552/3, na której znajdują się drzewa owocowe. Użytkowanie to polega wyłącznie na tym, że raz do roku zbiera owoce z drzew, nie użytkuje natomiast budynku mieszkalno-gospodarczego. Przyjęto także, że wnioskodawca nie użytkuje działki nr 553, gdyż użytkować ją ma od ok. 7 lat E. Ć. dla celu wypasu bydła. Działka nr 552/4 także nie jest użytkowana przez J. J., a w części użytkuje ją E. Ć.. Organ I instancji stwierdził dalej, iż działką, która została przydzielona R. i S. Dz. (jego dziadkom) w następstwie przekazania nieodpłatnie gospodarstwa rolnego, była działka nr 553, co wynikać ma z rejestru ewidencji gruntów. S. Dz. zmarł w 1977 r, zaś R. Dz. w 1982 r. Matka wnioskodawcy – I. J. wydzierżawiła działki nr 552/3, 552/4 i 553 od Skarbu Państwa umową dzierżawy z 4.11.1986 r., zaś dzierżawę tę kontynuował J. J., który przejął po I. J. gospodarstwo rolne umową notarialną z 29.12.1989 r. Rep. A Nr [...]. Zdaniem starosty J. J. obecnie wyłącznie okazjonalnie korzysta z części działki nr 552/3 w części oznaczonej żółtym kolorem na załączniku graficznym do protokołu rozprawy, zbierając owoce z drzew. Działka ta jest działką zabudowaną, zaś konieczną przesłanką do przeniesienia prawa własności takiej działki jest faktyczne i osobiste władanie lokalem mieszkalnym i pomieszczeniami gospodarskimi na niej zlokalizowanymi. Starosta zacytował brzmienie art. 118 Uusr, następnie wskazał, iż działki nr 552/3 i 553 stanowią własność gminy N., działka nr 552/4 stanowi własność Skarbu Państwa – Agencji Nieruchomości Rolnych. Na podstawie aktu notarialnego z 17.07.2006 r. Rep. A Nr [...] na działkach nr 552/3 i 553 ustanowiono służebność przejazdu i przechodu pasem o szerokości 4m na rzecz każdoczesnego właściciela działek o nr 34, 148, 154, 36, 16, 13, 40, 42, 43, 19, 156 i 252/1 położonych w J.. Organ jako przesłankę uwzględnienia wniosku J. J., jako następcy po osobach uprawnionych – R. i S. Dz., eksponował konieczność faktycznego władania nieruchomościami, przy czym winno ono odpowiadać treści nieodpłatnego dożywocia oraz treści bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich. Swoje wywody organ wspierał stanowiskiem zawartym w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9.07.1998 r. oraz z 20.01.2003 r. Końcowo stwierdzono, że wnioskodawca do 1996 r. na podstawie umowy dzierżawy władał wszystkimi działkami objętymi źródłowym wnioskiem, co jednak nie odpowiada treści bezpłatnego użytkowania działki "dożywotniej", jak i lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich. W konsekwencji stwierdzono, że J. J. nie spełnia żadnej z przesłanek wynikających z art. 118 ust. 1, 2 i 2a Uusr. Decyzję doręczono m.in. Wójtowi Gminy N..
Odwołanie od tej decyzji wniósł J. J., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie pozytywne w zakresie objętym źródłowym wnioskiem. J. J. kwestionuje oparcie ustaleń faktycznych na treści zeznań S. K., podważając wiarygodność jej zeznań. Odwołujący wskazywał, że znaczna część działek to nieużytki, z tego względu trudno wykazać się ich użytkowaniem. Dodatkowo podniósł, że organ nie uwzględnił tego, iż dziadkowie byli matce winni pieniądze, on sam zaś po zachorowaniu przez matkę na chorobę psychiczną wziął ją pod swą opiekę. Nadto organ nie uwzględnił stanu technicznego budynku mieszkalnego w aspekcie zdatności do zamieszkania.
Opisaną na wstępie decyzją SKO utrzymało w mocy decyzję Starosty S., powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 118 Uusr. Organ odwoławczy stwierdził, że wskazane w uprzednio zapadłej w sprawie decyzji kasacyjnej, zalecenia skierowane do organu I instancji, zostały wypełnione. Przywołano ustalenia faktyczne poczynione przez starostę w aspekcie charakteru użytkowania poszczególnych działek, podzielając stanowisko organu I instancji, iż wnioskodawca nie spełnia przesłanek z art. 118 Uusr odnośnie przekazania na własność działek objętych wnioskiem.
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Rzeszowie J. J., domagający się jej uchylenia i przyznania mu działek objętych decyzją na własność bez obciążeń, tj. bez służebności. Skarżący wywodzi, że działki, o które się ubiega, zostały przekazane przez jego dziadków na rzecz Skarbu Państwa, przy czym uznaje, iż stanowią one tzw. "komunistyczny łup". J. J. dezawuuje prawo, na podstawie którego przekazywano na rzecz państwa grunty gospodarstwa rolnego w zamian za świadczenia emerytalne. Wywodzi, że jego matka ubiegała się wykup tych działek, ale ostatecznie tylko je dzierżawiła. Z obowiązków dzierżawcy wywiązywał się następnie skarżący, który opłacał od posiadania działek podatki. Skarżący eksponuje, że formą korzystania z tych działek było zbieranie owoców z sadu, przy czym zbierał je w czasie, kiedy poszczególne gatunki drzew owocowały. J.J. kwestionuje ponadto zasadność ustanowienia służebności na działkach, o które się ubiega. Przywołał także argumentację celowościową, przytaczaną już w odwołaniu (fakt własności prywatnej istniejącego na jednej z działek domu mieszkalnego, opieka nad psychicznie chorą matką).
W odpowiedzi na skargę, sporządzonej przez Zespół Orzekający SKO a przekazanej przez Wiceprezesa SKO, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. Zarzuty skargi uznano za bezprzedmiotowe, a decyzję za prawidłową.
Postanowieniem z 31.01.2008 r. II SA/Rz 1/08 WSA w Rzeszowie odrzucił skargę J. J. z uwagi na nie uzupełnienie braków formalnych w wyznaczonym terminie. Postanowieniem z 11.03.2008 r. udzielono skarżącemu prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w ½ części, zaś postanowieniem z 23.04.2008 r. przywrócono skarżącemu termin do usunięcia braków formalnych skargi. Skarżący braki te uzupełnił w terminie, sprawę dalej prowadzi się do sygn. II SA/Rz 391/08.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje:
Kontrola sądowo-administracyjna prowadzona jest, pomijając wyjątki od tej reguły, wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem (por. art.1 § 2 ustawy z 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz.U. nr 153, poz.1269 ze zm.), przy czym rozumie się, iż chodzi tu zarówno o przepisy prawa materialnego, jak i procesowego.
W niniejszej sprawie skarga podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa z dn. 30.08.2002 r., Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm., zwana dalej Ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Zgodnie z art.134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, zaś w myśl art.135 Ppsa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Dokonując takiej kontroli i nie będąc związany zarzutami skarg, Sąd w pierwszej kolejności skontrolował zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty S. pod względem zgodności z prawem procesowym. Okolicznością pominiętą tak przez skarżącego, jak i przez orzekające w sprawie organy było to, że Wójt Gminy N. w trakcie postępowania administracyjnego pismem z 1.09.2006 r. ustanowił swoim pełnomocnikiem w sprawie M. M., inspektora w Urzędzie Gminy w N. (k.43 akt administracyjnych organu I instancji). Niewątpliwie w sprawie stroną jest Gmina N., która jest właścicielem działek o nr 552/3 i 553. Gminę na zewnątrz reprezentuje wójt tej gminy (art. 31 ustawy z 8.03.1990 r. o samorządzie gminnym- Dz.U. nr 142 z 2001 r., poz.1591 ze zm.). Bezspornym jest także, że w sprawie przeniesienia prawa własności działek na podstawie przepisów Uusr zastosowanie mają przepisy k.p.a., skoro formą orzekania przez właściwego starostę jest decyzja administracyjna. W myśl art. 32 k.p.a. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Pełnomocnikiem może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych, pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu (art. 33 § 1 i 2 k.p.a.). Strony niebędące osobami fizycznymi działają przez swych ustawowych lub statutowych przedstawicieli (art.3 § 4 k.p.a.). Obowiązkiem pełnomocnika jest dołączenie do akt sprawy oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa (art.33 § 3 zd. 1 k.p.a.). W świetle zalegającego oryginału pełnomocnictwa nie ulega wątpliwości, że Wójt Gminy N. jako ustawowy przedstawiciel strony – Gminy N., udzielił pełnomocnictwa procesowego osobie fizycznej – M. M., a fakt ten przyjął do wiadomości organ prowadzący postępowanie. M. M. uczestniczyła w rozprawie przeprowadzonej w dn. 5.09.2006 r. przez Starostę S.. Decyzje wydawane przez organ I jak i II instancji po dacie ustanowienia pełnomocnika, jak i inne pisma procesowe nie były jednak doręczane tak ustanowionemu pełnomocnikowi, czym niewątpliwie naruszono dyspozycję art. 40 § 2 k.p.a., zgodnie z którym od chwili ustanowienia pełnomocnika winien on być zawiadamiany o wszystkich czynnościach organu i powinny mu być doręczane decyzje i postanowienia. Obowiązek uwzględnienia udziału pełnomocnika obciąża organy prowadzące postępowanie. Decyzje były jednak doręczane Wójtowi Gminy N., zatem strona uczestniczyła w postępowaniu. Trudno w tym przypadku przyjąć, iż "strona nie brała udziału w postępowaniu" (art.145 § 1 pkt 4 k.p.a.), zatem nie zachodzi przesłanka dająca Sądowi podstawę do przyjęcia, iż w sprawie doszło do naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Uchybienie procesowe, jakiego dopuściły się organy obu instancji ocenić zatem należy w kategoriach opisanych w art.145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa, tj. innego, niż dające podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia przepisów postępowania, o ile mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Gmina N. nie odwoływała się od decyzji starosty, nie wniosła także skargi sądowoadministracyjnej, biorąc to także pod rozwagę Sąd uznał, że stwierdzone uchybienie przepisów procesowych nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli objęta jest decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję Starosty S. orzekającego o odmowie przeniesienia prawa własności działek na rzecz skarżącego, wydana na podstawie art. 118 Uusr. Niespornym jest, że dziadkowie skarżącego – R.i S. Dz. na podstawie decyzji Naczelnika Gminy w N. z [...].04.1976 r. nr [...] oddali Skarbowi Państwa grunty gospodarstwa rolnego o pow. 2,64 ha w zamian za świadczenia emerytalne. Z decyzji tej wynikało, że wyłączone z gospodarstwa budynki stanowić będą odrębny przedmiot własności, nadto oddającym grunty gospodarstwa przysługiwać miało prawo do bezpłatnego użytkowania "działki o obszarze 0,50 ha", która miała zostać przydzielona po wykonaniu decyzji o przejęciu gruntów gospodarstwa rolnego. Nie jest także sporne, iż S. Dz. zmarł w 1977 r., zaś R. D. w 1982 r. Matka skarżącego – I. J., w dn. 4.11.1986 r. zawarła z Naczelnikiem Gminy N. umowę dzierżawy nieruchomości, składających się z działek o nr 552/3, 552/4, 553 położonych w G. na czas określony do 1.09.1996 r. W związku z przejęciem gospodarstwa rolnego po swojej matce, skarżący na podstawie aktu notarialnego z 29.12.1989 r. wstąpił w prawa i obowiązki dzierżawcy ww działek. W takim stanie prawnym J. J. wniósł podanie o przeniesienie prawa własności tych działek na podstawie art. 118 Uusr. Organ I instancji prowadząc postępowanie wyjaśniające ustalił ponadto, że skarżący użytkuje wyłącznie część działki nr 552/3, a użytkowanie to polega na zbieraniu owoców z drzew owocowych, jako pozostałości sadu. Nie jest użytkowany budynek mieszkalno-gospodarczy, który zlokalizowany jest na powyższej działce. Innych działek wnioskodawca nie użytkuje, działki te częściowo użytkuje od kilku już lat E. Ć.. Zdaniem Sądu odmowa nieodpłatnego przeniesienia prawa własności ww działek na skarżącego nie narusza prawa w stopniu nakazującym uwzględnienie skargi.
Zgodnie z art. 18 ust. 1 Uusr "osobie, której przysługuje prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność tej działki", zaś ust. 2 tego przepisu stanowi, że "osobie, której przysługuje prawo do bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność działki obejmującej budynki, w których znajdują się ten lokal i te pomieszczenia, o powierzchni niezbędnej do korzystania z tych budynków". W myśl z kolei art. 18 ust. 2a Uusr "z wnioskiem o przyznanie prawa własności działki określonej w ust. 1 lub 2 może wystąpić również zstępny osoby uprawnionej, o której mowa w tych przepisach, który po śmierci tej osoby faktycznie włada, w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom, daną nieruchomością; jeżeli jednak uprawnionymi są oboje małżonkowie, wniosek taki może być zgłoszony dopiero po śmierci obojga małżonków".
Problematyka odnosząca się do wykładni art. 118 ust. 2 i 2a Uusr była przedmiotem uwagi Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) w Warszawie. W wyroku składu siedmiu sędziów NSA z 23.07.1007 r. (ONSAiwsa nr 6/2007, poz. 126) obszernie wyjaśniono reguły dotyczące wykładni powyższego przepisu. Wskazano, że ustawodawstwo normujące przekazywanie gruntów gospodarstw rolnych w zamian za świadczenia emerytalne przez długi czas przewidywało, że nawet odrębna własność budynków, którą rolnik zatrzymywał przy przekazaniu gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa, po jego śmierci przechodzi na własność Państwa. Dopiero ustawą z 24.02.1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i ich rodzin (Dz.U. nr 10, poz. 53) wprowadzono zmianę, polegającą na tym, że rolnik przekazujący gospodarstwo rolne nie tylko mógł zachować własność budynków, jako odrębny przedmiot nieruchomości, ale mógł zachować na własność działkę, na której wzniesiony był budynek. Uusr rozszerzyła w art. 118 ust. 2 uprawnienia dla osób, którym przysługiwało prawo do bezpłatnego korzystania z lokalu i pomieszczeń gospodarskich z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa. Ustawą z 20.06.1992 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U nr 58, poz.280) uprawnienie do uzyskania własności działki zostało rozszerzone na zstępnych osoby uprawnionej, o której stanowi art. 118 ust. 2, jeżeli zstępny, po śmierci osoby uprawnionej, faktycznie władał daną nieruchomością w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom (dodany art. 118 ust. 2a Uusr). W warunkach przedmiotowej sprawy podzielić należy stanowisko orzekających organów, że skarżący takiej przesłanki nie spełnia. Nie ulega wątpliwości, że J. J. władał przedmiotowymi działkami, przynajmniej w okresie trwania dzierżawy, która wygasła w 1996 r., nie było to jednak władanie w zakresie odpowiadającym uprawnieniom osoby uprawnionej, o jakim mowa w art. 118 ust. 2a w zw. z ust. 2 cyt. przepisu. Nie przysługiwało mu prawo do bezpłatnego korzystania z budynku, zlokalizowanego na działce nr 552/3. W dacie rozstrzygania przez organy skarżący nie władał nawet faktycznie pozostałymi działkami ujętymi we wniosku, skoro władała nimi inna osoba (E. Ć.). W judykaturze wypowiedziano pogląd, eksponujący konieczność osobistego użytkowania nieruchomości przez zstępnego, ubiegającego się o przyznanie prawa własności. Nie spełnia tego warunku zstępny, który wyraził zgodę na jej uprawę i pobieranie pożytków przez inną osobę (por. wyrok NSA z 9.07.1998 r., SA/Bk 1482/97, ONSA nr 2/1999, poz.62).
Argumenty skarżącego wyrażające się w negowaniu poprawności przepisów, na podstawie których jego dziadkowie przekazali gospodarstwo na rzecz Skarbu Państwa nie mogły mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Sąd nie mógł ponadto objąć swą kontrolą prawidłowości ustalenia służebności, bowiem nie mieści się to w kognicji sądu administracyjnego. Nie mogło mieć znaczenia także i to, że skarżący opiekuje się swą chorą psychicznie matką, a dziadkowie byli jej winni pewną kwotę pieniędzy. Ta ostatnia zresztą kwestia, mająca swe źródło w tym, iż ugodą sądową z 6.11.1965 r. zawartą przed Sądem Powiatowym w S. (k. 2 akt administracyjnych organu I instancji), powodowie – I. J. i J. J. zobowiązali się do opróżnienia budynku mieszkalnego, stanowiącego własność R. i S. Dz., położonego w G. i oddania go w stanie wolnym, zaś R. i S. Dz. zobowiązali się do zapłaty powodom kwoty 15 000 zł, potwierdza iż matce skarżącego nie przysługiwało prawo do bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich położonych w G.. Skarżącemu, skoro nie spełniał przesłanki z art. 118 ust. 2a Uusr, zasadnie starosta odmówił przekazania na własność i nieodpłatnie wymienionych w decyzji enumeratywnie działek. Pozytywna decyzja nie może stanowić – jak się wydaje oczekiwanej przez skarżącego – swoistej rekompensaty z tytułu wywodzenia, iż warunki ww ugody nie zostały przez R. i S. Dz. spełnione.
Z tych względów skargę na zasadzie art.151 Ppsa oddalono.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło