I OZ 33/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. K. na zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1154/08 o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2008 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie. Zarządzeniem z dnia 19 listopada 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1154/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pozostawił bez rozpoznania wniosek W. K. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, iż zarządzeniem z dnia 27 października 2008 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braków pisma z dnia 20 października 2008 r. zawierającego wniosek o wyłączenie sędziów poprzez wskazanie – w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania – sędziów, których dotyczy wniosek, podanie przyczyn uzasadniających wyłączenie oraz powołanie okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie przyczyn wyłączenia. W piśmie z dnia 4 listopada 2008 r. W. K. wyjaśnił, że wnosi o "wyłączenie ze sprawy wszystkich bez wyjątku sędziów Warszawy, Skierniewic, Łodzi, Gdańska i przekazanie akt do innego Sądu." Sąd I instancji powołał się na stanowisko Sądu Najwyższego, wyrażone w postanowieniu z dnia 21 kwietnia 2004 r., sygn. akt III CO 2/04 (OSNC 2004/12/207), zgodnie z którym wniosek o wyłączenie sędziego musi określać osobę sędziego, którego dotyczy oraz zindywidualizowane przyczyny wyłączenia. Ponadto, gdy wniosek dotyczy większej liczby sędziów, należy wskazać ich z imienia i nazwiska, a przyczyny wyłączenia odnieść do każdego sędziego z osobna. Braki w tym zakresie uniemożliwiają bowiem nadanie wnioskowi właściwego biegu. W związku z tym, iż skarżący nie uzupełnił w zakreślonym przez Sąd terminie braków formalnych wniosku, Sąd I instancji na podstawie art. 49 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zarządził pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Zażalenie na powyższe zarządzenie złożył W. K. Skarżący podał, że nie było z jego strony żadnych uchybień, na które powołuje się Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu. Nadto skarżący wniósł o zwolnienie z kosztów sądowych i wyznaczenie adwokata z urzędu oraz o wyłączenie sędziów Warszawy, Skierniewic, Łodzi, Gdańska". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu oznaczonej sprawy. Przepis art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." enumeratywnie wymienia przyczyny wyłączenia sędziego z mocy samego prawa. Stosownie zaś do unormowań zawartych w art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Oznacza to, że o wniosku o wyłączenie sędziego można mówić wówczas, gdy odnosi się on do określonych sędziów i oparty jest na podstawach wskazujących na istnienie takich okoliczności, które wymagają oceny, czy wątpliwości co do bezstronności sędziego są uzasadnione. Należy zauważyć, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi faktycznie wystąpić oraz być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji. Stosownie do przepisu art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W myśl art. 49 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a. jeżeli strona nie uzupełniła lub nie poprawiła pisma w terminie, przewodniczący zarządza pozostawienie pisma bez rozpoznania. W niniejszej sprawie W. K. w piśmie z dnia 20 października 2008 r. wniósł o wyłączenie "Sądu - Sędziów Warszawy i przekazanie akt poza Warszawę". Wobec tak sprecyzowanego żądania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie – zarządzeniem z dnia 27 października 2008 r. – wezwał skarżącego do uzupełnienia braków pisma zawierającego wniosek o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie poprzez wskazanie sędziów, których przedmiotowy wniosek dotyczy, podanie przyczyny uzasadniających wyłączenie oraz powołanie okoliczności lub dowodów uprawdopodabniających istnienie przyczyn wyłączenia w odniesieniu do każdego z sędziów. W odpowiedzi na to zarządzenie skarżący wskazał, iż wnosi o "wyłączenie ze sprawy wszystkich bez wyjątku sędziów Warszawy, Skierniewic, Łodzi, Gdańska i przekazanie akt do innego Sądu." Należy stwierdzić, iż taka odpowiedź skarżącego na zarządzenie nie stanowi wykonania tego zarządzenia. Skarżący nie wskazał imiennie sędziów, których dotyczy wniosek, ani też nie podał żadnych okoliczności uzasadniających wyłączenie. W takiej sytuacji, skoro skarżący nie zastosował się do powyższego zarządzenia, to pozostawienie - przez Sąd I instancji – wniosku o wyłączenie sędziów bez rozpoznania należy uznać za zasadne. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, iż w niniejszym postępowaniu zażaleniowym przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostaje wyłącznie kwestia zgodności z prawem zarządzenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2008 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów. W niniejszym postępowaniu zażaleniowym poza zakresem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostają pozostałe kwestie podnoszone przez skarżącego w zażaleniu. Niezależnie od powyższego zważyć należy, iż postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2008 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie z urzędu radcy prawnego. Natomiast w piśmie z dnia 16 grudnia 2008 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Warszawie poinformowała o wyznaczeniu radcy prawnego J. T. pełnomocnikiem z urzędu dla W. K. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.