I FZ 473/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Juliusz Antosik po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia V. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 230/08 zawieszające postępowanie sądowe w sprawie ze skargi V. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 7 maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za marzec 2007 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 6 października 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 230/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie w sprawie ze skargi V. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 7 maja 2008 r. w przedmiocie określenia różnicy podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za marzec 2007 roku. Podając motywy swojego rozstrzygnięcia, Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z 31 lipca 2007 r., wydanym w sprawie o sygn. akt I FSK 1062/06, Naczelny Sąd Administracyjny skierował do Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich (dalej: "ETS") pytanie prejudycjalne, na podstawie art. 234 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską, dotyczące kwestii zgodności prawa wspólnotowego z polskimi regulacjami dotyczącymi dodatkowego zobowiązania podatkowego. Mając na uwadze treść art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), Sąd I instancji uznał, że w sytuacji, gdy w innej sprawie, ale dotyczącej tego samego problemu prawnego co w sprawie niniejszej, Naczelny Sąd Administracyjny wystąpił już ze stosownym pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich, to zasadne jest zawieszenie postępowania sądowego. Sąd wskazał jednocześnie, że wprawdzie w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ustawodawca nie wymienił wprost ETS, jednakże, zdaniem Sądu I instancji, nie przesądza to o braku możliwości zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego w związku z postawionym przez NSA w innej sprawie pytaniem prejudycjalnym, jeżeli problem prawny w obu sprawach jest identyczny. W ocenie Sądu I instancji w przedmiotowej sprawie taka przesłanka zaistniała, ponieważ wykładnia przepisów prawa wspólnotowego dokonana przez ETS, na użytek sprawy o sygn. akt I FSK 1062/06, będzie miała istotne znaczenie także dla wyniku niniejszego postępowania, z uwagi na tożsamy problem prawny występujący w obu tych sprawach. Na to postanowienie strona skarżąca wniosła zażalenie. W uzasadnieniu zażalenia wskazała, że zagadnienie prawne, istniejące w sprawie, w której NSA sformułował wniosek prejudycjalny do ETS i występujące w niniejszej sprawie nie są tożsame. Strona skarżąca zamierza wyeliminować zaskarżoną decyzję z obrotu prawnego, głównie poprzez zarzuty , które nie mają związku z zagadnieniem sformułowanym w pytaniu NSA w sprawie I FSK 1062/06. Ponadto, zdaniem strony skarżącej, w niniejszej sprawie występuje zasadniczo inny problem prawny, kwestia dodatkowego zobowiązania podatkowego ma znaczenie wtórne. Dalej wskazano, że strona skarżąca nie sformułowała nawet w skardze zarzutu naruszenia art. 109 ust. 5 i 6 ustawy VAT, traktując rozstrzygnięcie organów w zakresie dodatkowego zobowiązania podatkowego jako konsekwencję błędnej wykładni i nieprawidłowego zastosowania innych przepisów prawa materialnego oraz wad tkwiących w samym postępowaniu podatkowym. Ponadto podniesiono, że zawieszenie postępowania sądowego nie było zasadne również z przyczyn ekonomiki procesowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 125 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Regulacja powyższego przepisu dotyczy kwestii prejudycjalnej, czyli sytuacji, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, będzie miało wpływ na wynik innego postępowania. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia musi być istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. Jednakże zawieszenie postępowania powinno być uzasadnione również ze względów celowości, sprawiedliwości, jak również ekonomiki procesowej. (patrz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Zakamycze 2005, s. 301-303). W sprawach sądowoadministracyjnych, zwłaszcza w tych, które dotyczą szeroko rozumianego prawa daninowego, zjawiskiem wysoce niepożądanym i utrudniającym praworządne działanie administracji jest odmienne stanowisko sądu, co do wykładni i stosowania prawa w sprawach o analogicznym lub zbliżonym stanie prawnym i faktycznym (ibidem, s. 302-303). Należy podkreślić, że przepis ten daje możliwość zawieszenia postępowania sądowego, jeśli sąd poweźmie wątpliwość co do tego, czy w sprawie powstaje kwestia prejudycjalna. Skoro zaś Sąd I instancji zaznaczył, że taką wątpliwość miał, to mógł albo zadać samodzielnie nowe pytanie prawne, w myśl art. 234 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską, albo zawiesić postępowanie w oparciu o art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Oceniając zaskarżone postanowienie poprzez pryzmat zasad celowości, sprawiedliwości, czy wreszcie ekonomiki procesowej nie można uznać, że zostało ono wydane z naruszeniem którejś z tych zasad. Niewątpliwie, kwestia związana z dodatkowym zobowiązaniem podatkowym nie stanowiła, jak słusznie zwróciła uwagę pełnomocnik strony skarżącej, zarzutu sformułowanego we wniesionej skardze. Niemniej jednak ustalenie dodatkowego zobowiązania podatkowego stanowiło element zaskarżonej decyzji. Bez względu zatem, czy strona podniosła zarzut w tym zakresie, w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd I instancji musi mieć na uwadze również inne zagadnienie związane ze sprawą, choćby nie były one objęte zarzutami i wnioskami skargi. Nie można również zapominać, że Sąd I instancji może przecież zająć stanowisko w zakresie dodatkowego zobowiązania podatkowego niezależnie od tego czy podzieli zasadność pozostałych zarzutów. Ocenienie zaś na tym etapie zasadności oraz skuteczności postawionych w skardze zarzutów byłoby przedwczesne i stanowiłoby swoisty "przedsąd". Nie można zgodzić się również ze stanowiskiem strony, że zawieszenie postępowania naruszało zasady ekonomiki procesowej. Po pierwsze, Sąd I instancji, zawieszając postępowanie, odstąpił od występowania do Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich z pytaniem prejudycjalnym dotyczącym wykładni przepisów prawa wspólnotowego na tle przepisów krajowych regulujących instytucję dodatkowego zobowiązania podatkowego. Po drugie zaś, mając na uwadze okres między wpłynięciem skargi, zawieszeniem postępowania a wydaniem wyroku przez ETS trudno uznać, że zawieszenie postępowanie w sposób nadmierny przeciągnęło prowadzone przed sądem administracyjnym postępowanie. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.