I OW 83/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge - Lissowska Sędziowie NSA Jerzy Bujko del. WSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz (spr.) Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 8 października 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w Z. a Prezydentem Miasta Z. w przedmiocie wskazania organu właściwego do przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego oraz uprawnionego do wydania orzeczenia stwierdzającego przejęcie pojazdu-motocykl WSK bez numerów rejestracyjnych postanawia: wskazać Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. jako organ właściwy w sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. pismem z dnia 7 lipca 2008 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość rzeczową, zaistniałego między nim a Miastem Z. w sprawie przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego oraz uprawnień do wydania orzeczenia stwierdzającego przejęcie motocykla WSK - bez numerów rejestracyjnych. Jak wynika z wniosku motocykl został usunięty z drogi dyspozycją funkcjonariusza Policji w dniu [...] w Z.. W piśmie z dnia [...] [...] R. M. R. W. spółka cywilna poinformowali Urząd Skarbowy, że upłynął okres [...] miesięcy parkowania motocykla, usuniętego z drogi w trybie art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) - zwanej dalej również ustawą. Zdaniem wnioskodawcy biorąc pod uwagę fakt, że nie został dochowany tryb powiadomienia organu gminy lub właściwego miejscowo urzędu skargowego, o którym mowa w § 7 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawa Wewnętrznych z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 134, poz. 1133), należy domniemywać, iż motocykl nie został usunięty w trybie art. 130a ustawy. Na wniosek w/w spółki cywilnej, w dniu [...] pojazd został odebrany i odholowany na parking strzeżony przy ul. [...] w Z.. Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. zwrócił się do Komendanta Miejskiego Policji o wypowiedź w sprawie usuniętego z drogi motocykla. W odpowiedzi Komenda Miejska poinformowała, że podmiot wydający dyspozycję usunięcia pojazdu z drogi powiadamia o tym fakcie organ gminy na podstawie § 5 ust. 1 pkt 3 powyższego rozporządzenia. W tych okolicznościach wnioskodawca zwrócił się do Urzędu Miasta Z. z prośbą o przejęcie pojazdu z parkingu strzeżonego przy ul. [...]. Urząd Miasta odpowiedział, że miasto nie ma podstaw do przejęcia motocykla. W kolejnym piśmie z dnia [...] Komendant Miejski Policji poinformował, że Policja jako podstawę wydania decyzji o odholowaniu motocykla przyjęła art. 50a ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Uwzględniając okoliczności sprawy m.in. brak tablic rejestracyjnych pojazdu oraz stanowisko Policji, wnioskodawca uznał, że usunięcie motocykla nastąpiło w trybie art. 50a ust. 1 ustawy. Naczelnik Urzędu Skarbowego podkreślił, że ani on ani organy gminy ani też jednostki prowadzące parkingi depozytowe nie decydują, w jakim trybie następuje usunięcie pojazdu z drogi. Kwalifikacji czynności w tym zakresie może dokonać jedynie Policja lub straż gminna, co też determinuje wskazanie organu właściwego do przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego. Tryb oraz jednostki i warunki ich współdziałania w zakresie usuwania pojazdów, których stan techniczny wskazuje, że nie są używane lub pozostawionych bez tablic rejestracyjnych reguluje w/w rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. Zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu powiadamia o tym niezwłocznie właściwy organy gminy, jeżeli pojazd usunięto z drogi w trybie art. 50a ust. 1 ustawy. Brak takiego powiadomienia w stosunku do Urzędu Miasta w Z. nie może obciążać Naczelnika Urzędu Skarbowego. Jak stanowi § 8 ust. 2 rozporządzenia o przejęciu pojazdu na własności gminy orzeka rada gminy. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio, gdy został ustalony właściciel pojazdu. Z tej regulacji wynika, że rada gminy może orzec o przejęciu pojazdu na własność gminy również w przypadku, gdy właściciel pojazdu nie został ustalony. W niniejszej sprawie Policja nie ustaliła właściciela pojazdu i na żadnym etapie postępowania nie przekazała akt sprawy do Urzędu Skarbowego w Z.. Zgodnie z art. 130a ust. 1 i 2 ustawy organ likwidacyjny dla pojazdów usuniętych wydaje orzeczenie o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, a w myśl § 8 ust. 1 cytowanego rozporządzenia, zobligowany jest do powiadomienia właściciela pojazdu o wszczęciu postępowania w sprawie przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. pozbawiony jest możliwości wydania orzeczenia; nie ustalono bowiem właściciela motocykla. Mając na uwadze przedstawione okoliczności sprawy Naczelnik wniósł o wyznaczenie jako organu właściwego Urząd Miasta w Z.. Prezydent Miasta Z., w odpowiedzi na wniosek Naczelnika Urzędu Skarbowego, wniósł o odrzucenie wniosku, ewentualne jego oddalenie lub o wskazanie Naczelnika Urzędu Skarbowego, jako organu właściwego, ewentualnie o umorzenie postępowania. Prezydent podniósł, że w dniu [...] M. S. kierował motocyklem marki WSK i nie dostosował prędkości jazdy do istniejących warunków, powodując kolizję najeżdżając na studnię wodociągową przy ul. [...] w Z. Kierujący był w stanie nietrzeźwym. M. S. jako sprawca kolizji został ukarany dwoma prawomocnymi wyrokami Sądu Rejonowego w Z. Zgodnie z oświadczeniem wymienionego motocykl nie stanowi jego własności, kierowała nim nie znana mu osoba. W ocenie Prezydenta Miasta motocykl ma właściciela i jest nim M. S., co znajduje potwierdzenie w piśmie Komendy Miejskiej Policji z dnia [...]. Jego zdaniem organem właściwym do przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego oraz wydania orzeczenia stwierdzającego przejęcie motocykla jest Skarb Państwa Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. Zaznaczył, że stan motocykla nie pozwala by kwalifikować go jako pojazd. Jest to istotne, gdyż stosowanie do art. 2 pkt 31 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, pojazdem jest środek transportu przeznaczony do poruszania się po drodze oraz maszyna lub urządzenie do tego przystosowane. Z kolei art. 2 pkt 45 ustawy stanowi, że motocykl to pojazd samochodowy jednośladowy lub z bocznym wózkiem - wielośladowy. Powołując się na definicję pojazdu samochodowego Prezydent stwierdził, że dokumentacja fotograficzna przedmiotowego motocykla nie pozwala na uznanie go za pojazd samochodowy ani też motocykl w rozumieniu przepisów. Z tego względu należy postępowanie umorzyć jako bezprzedmiotowe. Prezydent Miasta twierdził, że nie ma podstawy do zastosowania art. 50 a ustawy, ale jako podstawę prawną rozstrzygnięcia należy przyjąć art. 130a ust. 10 ustawy. Ponadto do tej pory w sprawie nie uczestniczyło czynnie Miasto Z. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 22 § 2 k.p.a. oraz art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. spory kompetencyjne między organami jednostek samorządu terytorialnego a organami administracji rządowej rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny. Z wnioskiem o rozpatrzenie sporu o właściwość, zgodnie z art. 22 § 3 pkt 2 k.p.a., może wystąpić m.in. organ jednostki samorządu terytorialnego lub inny organ administracji publicznej, pozostający w sporze. W niniejszej sprawie był to Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z., a więc drugi z wyżej wymienionych. W związku z tym, w myśl art. 15 § 2 p.p.s.a., NSA obowiązany jest podjąć postępowanie w sprawie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy i wydać odpowiednie postanowienie. Należy wskazać, że na mocy ostatnio powołanego przepisu w postępowaniu dotyczącym sporów kompetencyjnych stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Oznacza to, iż NSA co do zasady orzeka w tym trybie w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym (przedłożone akta - art. 133 § 1 p.p.s.a.), rozstrzygając w granicach sprawy ( art. 134 § 1 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie istotą sporu jest ustalenie, czy motocykl marki WSK został usunięty na podstawie art. 50a ust. 1 czy też art. 130a ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym. W zależności od tego, organem właściwym do podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie przepadku pojazdu jest organ samorządu terytorialnego (rada gminy), bądź organ administracji rządowej ( Naczelnik Urzędu Skarbowego). Stosownie do art. 50a ust. 1 Prawa o ruchu drogowym pojazd pozostawiony bez tablic rejestracyjnych lub pojazd, którego stan wskazuje na to, że nie jest używany, może zostać usunięty z drogi przez straż gminną lub Policję na koszt właściciela lub posiadacza. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1, nieodebrany na wezwanie gminy przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia, uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na własność gminy z mocy ustawy. Natomiast na podstawie art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. cytowanej ustawy pojazd może być usunięty z drogi na koszt właściciela, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia go w inny sposób, w przypadku gdy kierowała nim osoba a) znajdująca się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu, b) nieposiadająca przy sobie dokumentów uprawniających do kierowania lub używania pojazdu. Zdaniem NSA, stan faktyczny niniejszej sprawy wskazuje, że motocykl WSK został usunięty z drogi w trybie art. 130a ust. 2 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że w dniu [...] doszło do kolizji drogowej, której sprawcą był kierujący motocyklem M. S. Sprawca kolizji kierował motocyklem bez wymaganych uprawnień, w stanie nietrzeźwości i wykroczył przeciwko przepisom o bezpieczeństwie lub porządku ruchu na drogach publicznych. Sprawstwo oraz wina M. S. zostały potwierdzone odpowiednimi wyrokami Sądu Rejonowego w Z. Poza wątpliwością pozostaje fakt, że usunięcie motocykla WSK z drogi nastąpiło w dniu [...] po opisanej wyżej kolizji. Zatem pojazd został usunięty z drogi w trybie art. 130a ust. 2 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym, gdyż kierowała nim osoba znajdująca się w stanie nietrzeźwości, nieposiadająca przy sobie dokumentów uprawniających do kierowania tym pojazdem. W tej sytuacji brak jest podstaw uzasadniających przyjęcie, iż doszło do usunięcia z drogi motocykla w trybie art. 50a ust. 1 cytowanej ustawy jako pojazdu porzuconego. Zabezpieczenia i usunięcia pojazdu w związku z kolizją drogową nie można utożsamiać z jego porzuceniem, o którym mowa w art. 50a ust. 1 omawianej ustawy. Za powyższą oceną faktów przemawia dodatkowo pismo jednostki przechowującej pojazdy, skierowane do Urzędu Skarbowego, w którym wskazuje się na usunięcie motocykla w trybie art. 130a Prawa o ruchu drogowym. Jednocześnie należy stwierdzić, że kwalifikacji trybu usunięcia pojazdu z drogi należy dokonywać w parciu o fakty zaistniałe w momencie dokonania usunięcia, a nie w oparciu o stanowisko, wyrażane po upływie czterech lat od zdarzenia, przez funkcjonariuszy Komendy Miejskiej Policji. Ewentualne uchybienia formalne, jeżeli miały miejsce, nie mogą determinować przyjęcia trybu usunięcia pojazdu z drogi. Zatem skoro motocykl WSK został usunięty z drogi w trybie art. 130a ust. 2 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym właściwym do rozstrzygnięcia sprawy jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. /art. 130a ust. 10, § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 191, poz. 1377) /. Jednocześnie należy wskazać, że Sąd wydając rozstrzygnięcie miał na względzie wyrok Trybunały Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/06 (ogłoszony dnia 11 czerwca 2008 r. w Dz. U. Nr 100, poz. 649) uznający: 1) art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym w zakresie, w jakim dopuszcza odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu, za niezgodny z art. 46, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) art. 130a ust. 11 pkt 3 cytowanej ustawy za niezgodny z art. 64 ust. 3 Konstytucji; 3) § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 134, poz. 1133 ze zm.) za niezgodny z art. 130a ust. 11 pkt 3 powołanej wyżej ustawy oraz z art. 92 ust. 1 i art. 46 Konstytucji. W niniejszym wyroku Trybunał orzekł jednocześnie, że przepisy art. 130a ust. 1 i art. 130a ust. 11 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym tracą moc z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Określając zaś skutki wyroku Trybunał Konstytucyjny podkreślił, "że odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów ma ten skutek, że w okresie dwunastu miesięcy od ogłoszenia wyroku TK w organie promulgacyjnym (Dz. U.) przepisy te (o ile wcześniej nie zostaną uchylone bądź zmienione przez ustawodawcę), mimo że obalone w stosunku do nich zostało domniemanie konstytucyjności, winny być przestrzegane i stosowane przez wszystkich adresatów, w tym przez sądy orzekające." Wobec tego, skoro nie upłynął jeszcze okres dwunastu miesięcy od ogłoszenia powyższego wyroku TK w Dzienniku Ustaw należało zastosować przepisy wskazujące naczelnika urzędu skarbowego, jako właściwego do rozstrzygnięcia sprawy. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 15 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.