I SA/Rz 549/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz Sędziowie WSA Kazimierz Włoch WSA Małgorzata Niedobylska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Paśko po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym w dniu 9 października 2008 r. sprawy ze skargi I.S. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie , 2) określa, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego I.S. kwotę 357 (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r. (nr [...]) Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu wniosku I. S. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2008 r. (nr [...]) w przedmiocie odmowy przyznania płatności na zalesianie i zamknięcia programu zalesieniowego, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. (nr [...]) Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił przyznania płatności na zalesianie i zamknięcia programu zalesieniowego. Powyższą decyzję w dniu 18 stycznia 2008 r. w imieniu I. S. odebrał pracownik Przedsiębiorstwa "A." I. S., R. W. Spółka Jawna. Od powołanej powyżej decyzji I. S. wniósł odwołanie oraz wniosek o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania, uzasadniając go tym, iż dopiero w dniu 2 lutego 2008 r. otrzymał decyzję organu I instancji, gdyż doręczyciel pocztowy wydał błędnie przesyłkę zawierającą tą decyzję osobie nie umocowanej do odbioru prywatnej korespondencji. Organ odwoławczy podniósł, iż zgodnie ze wskazanym przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów jako adres zamieszkania i adres do korespondencji: [...], w przedmiotowym postępowaniu całość korespondencji była wysyłana na ten adres. Według wyjaśnień Poczty Polskiej zawartych w piśmie z dnia 5 marca 2008 r. korespondencję kierowaną do I. S. listonosz na jego wniosek miał pozostawiać w sekretariacie spółki "A.". Wskazano, iż całość korespondencji wysyłanej do I. S. w niniejszym postępowaniu była odbierana w siedzibie spółki "A.", gdzie strona pracuje i jest jej wspólnikiem, a jej odbiór kwitowano pieczątką firmową przedsiębiorstwa, podpisem pracownika i adnotacją "pełnomocnik". Organ odwoławczy wyjaśnił, iż zgodnie z art. 42 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz.1071 ze zm.(zwana dalej: k.p.a.), pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Pismo dla adresata, którego doręczający nie zastanie w miejscu pracy, można doręczyć osobie upoważnionej do odbioru pism. Skoro zatem siedziba spółki "A." jest miejscem pracy I. S., należy domniemywać, iż pracownik dysponujący pieczęcią firmową spółki "A." i potwierdzający odbiór korespondencji jest osobą upoważnioną do odbioru pism. Powołując się na poglądy przedstawione w orzeczeniach NSA, organ odwoławczy stwierdził, iż jeżeli pismo adresowane jest do właściciela przedsiębiorstwa, to jest prawnie skuteczne doręczenie tego pisma osobie uprawnionej do odbioru pism. Ponadto organ II instancji wyjaśnił, iż zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, przy czym o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że terminowe dokonanie czynności stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia tj. takiej której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W ocenie organu odwoławczego, strona nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu, gdyż zaskarżona decyzja została odebrana w dniu 18 stycznia 2008 r. przez pracownika spółki "A.", co należy uznać za skuteczne doręczenie decyzji stronie. Organ odwoławczy stwierdził, iż sam fakt przekazania decyzji stronie przez pracownika jego firmy po terminie do wniesienia odwołania, nie może być uznany za wystarczający powód do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, gdyż I. S. jako wspólnik spółki "A." mający prawne unormowania do zarządzania jej sprawami oraz reprezentowania, obowiązany był należycie organizować obsługę biurowo - administracyjną spółki i ponosi odpowiedzialność za sposób jej funkcjonowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższe postanowienie, I. S. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zaskarżonemu postanowieniu Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania: - art.42 § 1 k.p.a., albowiem decyzja organu I instancji nie została prawnie skutecznie doręczona, - art. 58 § 1 k.p.a., albowiem nie wystąpiły przesłanki uprawniające do pozostawienia odwołania od decyzji organu I instancji bez rozpatrzenia, - art.124 § 2 k.p.a., gdyż uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie zawiera podstawy prawnej ustalenia, że doręczenie decyzji organu I instancji było prawnie skuteczne. W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, iż z przepisu art. 42 § 1 k.p.a. wynika, że pisma doręcza się osobom fizycznym w ich miejscu zamieszkania lub miejscu pracy. Doręczenie zastępcze stanowiące wyjątek od zasady doręczenia pisma do rąk własnych adresata dotyczy tylko nieobecności adresata w mieszkaniu. Przepisy k.p.a. nie przewidują możliwości doręczenia pisma w miejscu pracy adresata innej osobie niż sam adresat. Skutecznie zatem można doręczyć pismo w miejscu pracy tylko do rąk własnych adresata, zaś w razie jego nieobecności pismo składa się na czas 7 dni w urzędzie pocztowym (art.44 k.p.a.) Skarżący podniósł, iż decyzja organu I instancji nie została doręczona jemu, lecz osobie, która nie była pełnomocnikiem Skarżącego i nie miała upoważnienia do przyjmowania korespondencji. Zdaniem Skarżącego, nawet interpretacja dopuszczająca doręczenie zastępcze w miejscu pracy wymaga zawiadomienia zgodnie z art.43 k.p.a. Skarżący podniósł, iż organ nie podjął próby doręczenia decyzji organu I instancji Skarżącemu w miejscu zamieszkania, o czym świadczy brak jakichkolwiek adnotacji na przesyłce. Osoba która odebrała pismo adresowane do Skarżącego, nie była upoważniona do odbioru korespondencji skierowanej do spółki "A." zgodnie z "pełnomocnictwem pocztowym" udzielonym przez tą spółkę od dnia 18 kwietnia 2005 r. Skarżący zarzucił również, iż organ II instancji nie podał w uzasadnieniu na jakiej podstawie prawnej ustalił, że doręczenie decyzji organu I instancji było prawnie skuteczne. W odpowiedzi na skargę, organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu. Ponadto organ odwoławczy wskazał, iż w piśmie z dnia 5 marca 2008 r. Poczta Polska wyjaśniła, że całość kierowanej do Skarżącego korespondencji listonosz miał zostawiać w sekretariacie spółki "A." co oznacza, iż dostarczanie korespondencji do siedziby tej spółki odbywało się za zgodą i aprobatą Skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269-) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz.1270) określanej dalej p.p.s.a, kontrola zaskarżonych rozstrzygnięć dokonywana jest pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami i podstawami wskazanymi w skardze. Skarga jest zasadna. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy doręczenie decyzji organu I instancji było prawnie skuteczne. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego stanowiące o zasadach doręczeń odrębnie unormowały doręczanie pism osobom fizycznym (art.42 k.p.a.), doręczenie zastępcze (art.43 k.p.a.), fikcje prawną doręczenia pisma (art.44 k.p.a.) oraz doręczenia podmiotom nie będącym osobami fizycznymi (art.45 k.p.a.). Skarżący jest osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, wspólnikiem Przedsiębiorstwa "A." I. S., R. W. Spółka Jawna. W ocenie Sądu, okoliczność ta nie sytuowała Skarżącego wśród podmiotów wymienionych w art.45 k.p.a. tj. nie dawała mu przymiotu jednostki organizacyjnej, zatem Skarżący nie był podmiotem, któremu w postępowaniu administracyjnym można było doręczyć pismo w lokalu siedziby firmy do rąk osoby upoważnionej od odbioru pism. Osoba prowadząca działalność gospodarczą nie traci bowiem statusu osoby fizycznej. Nie ma zatem podstaw do zastosowania w stosunku do takiej osoby zasad doręczeń wynikających z art. 45 k.p.a. Podkreślenia wymaga fakt, iż przedmiot decyzji nie był związany z prowadzoną przez Skarżącego działalnością gospodarczą, adresatem decyzji był Skarżący, a nie spółka. W tym zakresie Sąd podziela poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 5 czerwca 1997r., I SA/Łd 417/96, LexPolonica nr 341344 oraz w Gdańsku z dnia 17 listopada 1999 r., ISA/Gd 1114/97, lex nr 40146). Przyjęcie, że siedziba firmy stanowiła miejsce pracy Skarżącego, powoduje, iż pismo powinno być doręczone bezpośrednio adresatowi. Z art. 42 § 1 k.p.a. wynika, że doręczenie pisma osobie fizycznej w miejscu pracy może być dokonane wyłącznie adresatowi. Powołany przepis nie zawiera bowiem sformułowania, które dopuszczałoby możliwość doręczania pism w miejscu pracy także innym osobom niż adresat. (por. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 2002 r., III RN 115/02, OSNP 2004, nr 1, poz.3 oraz z dnia 1 lutego 1973 r., I CZ 72/27, OSNCP 1973 r., nr 78, poz.121). Nawet przy przyjęciu poglądu dalej idącego, iż jeżeli pismo jest adresowane do właściciela przedsiębiorstwa, to jest prawnie skuteczne doręczenie tego pisma osobie uprawnionej do odbioru pism, również wówczas doręczenie decyzji organu I instancji w niniejszej sprawie nie było prawnie skuteczne, albowiem pismo odebrała osoba, która nie legitymowała się upoważnieniem do odbioru korespondencji. Świadczy o tym przedłożone przez Skarżącego wraz ze skargą pełnomocnictwo pocztowe, z którego wynika, iż osoba do rąk której w niniejszej sprawie dokonano doręczenia, nie była uprawniona do odbioru pism. Nie można również podzielić argumentacji organów, iż o skuteczności doręczenia w niniejszej sprawie świadczy okoliczność, iż korespondencja wysyłana na adres zamieszkania Skarżącego była "przekierowywana" na adres siedziby spółki zgodnie z wolą Skarżącego. Aby bowiem można było uznać doręczenie za prawnie skuteczne, również w tej sytuacji odbiór korespondencji musiałaby potwierdzić osoba do tej czynności upoważniona. Mając na uwadze powyższe okoliczności, należy stwierdzić, iż w postępowaniu przed organem I instancji naruszono art.42 § 1 k.p.a., poprzez doręczenie pisma w miejscu pracy adresata, innej osobie niż sam adresat. Powoduje to nieskuteczność doręczenia decyzji organu I instancji w dacie przyjętej przez organy orzekające w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu o skutecznym doręczeniu decyzji można w niniejszej sprawie mówić dopiero w dacie kiedy adresat mógł zapoznać się z jej treścią, co w okolicznościach niniejszej sprawy miało miejsce w dniu przekazania mu tej decyzji przez osobę, która ją odebrała. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W przytoczonych okolicznościach żądanie przywrócenia terminu należy uznać za uzasadnione. W ocenie Sądu, okoliczności faktyczne niniejszej sprawy świadczą o braku winy Skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Skarżący uprawdopodobnił bowiem, iż przyczyna niezachowania terminu była spowodowana przeszkodą od niego niezależną. Z tych przyczyn należy stwierdzić, iż w postępowaniu naruszono również art. 58 § 1 k.p.a. Słusznie zauważa Skarżący, iż uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie zawiera podstawy prawnej ustalenia, że doręczenie decyzji organu I instancji było prawnie skuteczne. Organ stwierdził jedynie, iż pismo dla adresata, którego doręczający nie zastanie w miejscu pracy, można doręczyć osobie upoważnionej do odbioru pism, nie wskazując przepisu prawa z którego wywodzi te tezę. W ocenie Sądu w razie nieobecności adresata w miejscu pracy zastosowanie ma przepis art. 44 k.p.a. Zgodnie z § 1 art. 44 k.p.a. w przypadku doręczania pisma przez pocztę, poczta przechowuje to pismo w swojej placówce pocztowej o czym należy zawiadomić adresata poprzez pozostawienie awiza w miejscach wskazanych w § 2 powołanego przepisu. Z racji naruszenia przez organy wskazanych przepisów procesowych w stopniu istotnym dla wyniku sprawy, na podstawie art.145 § 1 pkt c p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. Na mocy art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, iż uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu od chwili uprawomocnienia się wyroku. Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. Sąd zasądził na rzecz Skarżącego tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę 357 zł., na które składają się: uiszczony od skargi wpis sądowy - 100 zł., opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa -17 zł. oraz koszty zastępstwa procesowego - 240 zł. (§ 14 ust. 2 pkt 1 lit.c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu - Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).