VII SA/Wa 722/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak (spr.), , Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Asesor WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Protokolant Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2008 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2008 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala Decyzją z dnia [...] marca 2008 r. znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa, po rozpatrzeniu wniosku J. M. o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2008 r. znak: [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2004 r., znak: [...] uchylającej w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. z dnia [...] lipca 2004 r., znak: [...] nakazującą M. W. rozbiórkę samowolnie wybudowanego przepustu na potoku bez nazwy, usytuowanego w ciągu działki [...] będącej w użytkowaniu Gminy K. i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji - utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2008 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż wyrokiem z dnia 27 października 2005 r., sygn. akt II SA/Rz 36/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę J. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2004 r. znak: [...]. Wyrok jest prawomocny. Organ wskazał także, że wnioskiem z dnia 9 stycznia 2008 r. J. M. wystąpiła do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego o stwierdzenie nieważności wymienionej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, po przeprowadzeniu postępowania nadzwyczajnego, odmówił stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia organu wojewódzkiego z dnia [...] listopada 2004 r. Z decyzją tą nie zgodziła się J. M. składając w ustawowym terminie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po ponownym przeanalizowaniu akt zgromadzonych w sprawie i zapoznaniu się z treścią wymienionego wniosku, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, właściwy organ orzekając w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji związany jest oceną prawną dokonaną już uprzednio przez sąd. W myśl bowiem art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z póżn. zm.), ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Zdaniem organu odwoławczego niewątpliwie pojęcie "organu, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia", o którym mowa w przywołanym przepisie obejmuje nie tylko organ załatwiający sprawę, lecz także organ rozpoznający wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, badanej uprzednio w postępowaniu sądowym. Oznacza to, że niezastosowanie się przez organ administracyjny w postępowaniu nieważnościowym do oceny prawnej zawartej w orzeczeniu sądu musiałoby skutkować uchyleniem takiej decyzji. Ponadto organ zauważył, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano, iż oddalenie skargi na niezgodność decyzji z prawem zamyka organowi administracyjnemu drogę do stwierdzenia nieważności decyzji, ze względu na związanie go oceną prawną zawartą w wyroku sądu. Próby zaś stwierdzenia nieważności decyzji rozpoznawanej przez sąd (oddalający skargę na niezgodność tej decyzji z prawem) są w istocie w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego niedopuszczalną ingerencją w prawomocne orzeczenie Sądu. Z uwagi na fakt, iż w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 27 października 2005 r., sygn. akt II SA/Rz 36/05, który jest prawomocny oddalił skargę J. M. na objętą wnioskiem o stwierdzenie nieważności, decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2004 r., znak: [...], Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2008 r., znak: [...], którą odmówił stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji organu wojewódzkiego. Odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ II instancji stwierdził, iż ze względu na prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 października 2005 r., sygn. akt II SA/Rz 36/05, pozostają one bez wpływu na treść zapadłego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na w/w decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2008 r. złożyła J. M. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Uzasadniając skargę Skarżąca wskazała, że rozstrzygnięcie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego jest nieprawidłowe z tego powodu, że przyjmuje się w nim błędnie, iż [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie naruszył art. 156 kpa. Zdaniem J. M. organ działający w trybie nadzoru nie odniósł się merytorycznie do argumentów zawartych w jej skargach i zawęził swoje rozstrzygnięcia, gdyż nie odniósł się do istoty sprawy, tj. braku legalności decyzji wydawanych przez podległe mu organy nadzoru budowlanego. W ocenie Skarżącej następstwem takiego działania Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego jest wydłużenie drogi administracyjnej oraz próba legalizacji samowoli budowlanej, co w konsekwencji prowadzi do tego, że zaskarżone decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa budowlanego, prawa ochrony własności i na podstawie fałszywych dowodów. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga J. M. nie jest zasadna. Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie została uwzględniona. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2008 r. oraz poprzedzająca ją decyzja tego organu z dnia [...] lutego 2008 r. nie naruszają prawa. Wymienione decyzje zostały wydane w postępowaniu nieważnościowym, które to postępowanie rządzi się swoimi prawami. Tryb stwierdzenia nieważności decyzji jest nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego, którego przesłanki zastosowania zostały enumeratywnie wymienione w art. 156 § 1 kpa. Tryb ten jest wyjątkiem od wyrażonej w art. 16 kpa ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej, a organ administracji publicznej orzekający w tym trybie, posiada jedynie uprawnienia kasacyjne tzn. rozstrzyga tylko i wyłącznie w kwestii istnienia bądź nieistnienia - w dacie wydania kontrolowanej w trybie stwierdzenia nieważności decyzji - przesłanek z art. 156 § 1 kpa, nie rozstrzyga zaś o istocie sprawy będącej przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie zwykłym. Aby stwierdzić nieważność badanej decyzji należy bezspornie ustalić zaistnienie jednej z przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Sąd podziela zdanie organów obu instancji orzekających w trybie nadzoru, iż badanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2007 r. znak: [...] nie można postawić zarzutu wypełnienia którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa. Sąd podziela także przekonanie wymienionych organów, iż organy te orzekając w przedmiotowej sprawie związane były oceną prawną wyrażoną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 października 2005 r. sygn. akt II SA/Rz 36/05. Wymienionym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, oddalił skargę J. M. na badaną w postępowaniu nieważnościowym decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2004 r., co oznacza, iż decyzja ta była prawidłowa, wydana została zgodnie z prawem i nie zawierała cech, które mogłyby uzasadniać stwierdzenie jej nieważności. Wskazać trzeba, iż gdyby decyzja organu wojewódzkiego kontrolowana w trybie nadzoru obarczona była wadami określonymi w art. 156 § 1 kpa - na co wskazuje Skarżąca - to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie dokonując jej kontroli w sprawie sygn. akt II SA/Rz 36/05 z całą pewnością orzekłby o jej nieważności. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.) ocena prawna i ewentualne wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Trafnie zauważa Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że pojęcie "organu, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia", o którym mowa w przywołanym przepisie obejmuje nie tylko organ załatwiający sprawę, lecz także organ rozpoznający wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, badanej uprzednio w postępowaniu sądowym. Trafnie również zauważa organ, że związanie oceną prawną wyrażoną w wyroku sądu oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie np. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Podkreślić należy, iż związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu art. 153 w/w ustawy, oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem - lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (zob. szerzej na ten temat J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004, s 219 i n.). Wskazać trzeba, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano, iż oddalenie skargi na niezgodność decyzji z prawem zamyka organowi administracyjnemu drogę do stwierdzenia nieważności decyzji, ze względu na związanie go oceną prawną zawartą w wyroku sądu. Próby zaś stwierdzenia nieważności decyzji kontrolowanej już przez sąd - oddalający skargę na niezgodność tej decyzji z prawem - są zaś w istocie, w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego niedopuszczalną ingerencją w prawomocne orzeczenie sądu (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 listopada 2004 r., sygn. akt: IV SA 1849/03, LEX nr 164517). Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, zarówno organ I instancji jak i organ II instancji rozstrzygające w trybie nadzoru trafnie podniosły, że w związku z kontrolą jakiej dokonał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie tj. kontrolą zgodności z prawem - decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2004 r., będąca przedmiotem postępowania nieważnościowego, nie może być ponownie badana, ani przez organ administracji publicznej, ani też przez sąd administracyjny. Oddalenie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na niezgodność decyzji z prawem zamyka bowiem organowi administracyjnemu drogę do stwierdzenia nieważności decyzji, ze względu na związanie oceną prawną zawartą w wyroku z dnia 27 października 2005 r. (sygn. akt II SA/Rz 36/05) w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego. Mając powyższe na względzie stwierdzić więc trzeba, iż w przedmiotowej sprawie zarówno organ I instancji jak i organ II instancji działający w nadzwyczajnym trybie zasadnie odmówił stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2004 r. Decyzjom tych organów tj. decyzji z dnia [...] marca 2008 r., oraz decyzji z dnia [...] lutego 2008 r. nie można więc postawić zarzutu naruszenia prawa. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) skargę jako bezzasadną należało oddalić.