II OSK 314/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Hauser Sędziowie: Sędzia NSA del. Zofia Flasińska Sędzia NSA Leszek Leszczyński /spr./ Protokolant: Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 października 2008 r. sygn. akt IV SA/Wr 329/08 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 9 października 2008 r. (sygn. akt IV SA/Wr 329/08) po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2008 r. (nr [...]) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich, oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.). Sąd wskazał w wyroku, iż Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie, decyzją z dnia [...] maja 2008 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2008 r. Nr [...] w sprawie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Kierownika Urzędu z dnia [...] września 2004 r. Nr [...], na mocy której przyznano M. B. uprawniania kombatanckie za pobyt przez okres 5 miesięczny - od września 1943 r. do [...] stycznia 1944 r. w hitlerowskim więzieniu. Organ wskazał, że M. B. wnioskiem z dnia [...] lipca 2007 r. żąda wznowienia postępowania w oparciu o okoliczności dotyczące jego osadzenia w obozie nie w okresie 5-ciu lecz 35-ciu miesięcy od września 1943 r.. W ocenie wnioskodawcy podstawę wznowienia mają stanowić następujące dokumenty: - pismo Archiwum Powiatowego D. z dnia [...] maja 2000 r., - tłumaczenie z języka czeskiego z dnia [...] grudnia 2004 r., - pismo z Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie z dnia [...] września 2001 r., - zaświadczenie z Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie z dnia [...] czerwca 2002 r., - kserokopia karty pracy bez daty. Zdaniem organu, w przypadku żądania wznowienia postępowania jednomiesięczny termin, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a., należy liczyć od powyższych dat. Stwierdzono następnie, że termin ten upłynął w dniu 10 stycznia 2005 r., a strona wniosek o wznowienie postępowania złożyła po jego upływie. Organ stwierdził dalej, że opisanymi powyżej dokumentami strona dysponowała już w 2004 r. Ze względu na powyższe, z uwagi na uchybienie terminowi, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. zasadne stało się wydanie decyzji o odmowie wznowienia postępowania. Nie zgadzając się z powyższą decyzją M. B. wniósł na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w dniu 9 października 2008 r., sygn. akt IV SA/Wr 329/08 oddalił powyższą skargę i wskazał, że pismem z dnia [...] lipca 2007 r. skarżący wniósł o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2004 r., podjętej na podstawie art. 21 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 2002 Nr 42, poz. 371). Skarżący jako podstawę prawną swojego wniosku powołał art. 145 § 1 pkt 5 kodeksu postępowania administracyjnego oraz wskazał na dokumenty, które w jego ocenie uzasadniały wniosek (żądanie), bowiem potwierdzały jego pobyt w obozie hitlerowskim przez okres 35 miesięcy, a nie 5 miesięcy i w tym zakresie winna nastąpić zmiana wydanej decyzji. WSA wskazał, że z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wynika, iż wznowienie postępowania na wskazanej w nim podstawie zależy od zaistnienia trzech przesłanek, po pierwsze: ujawnienia okoliczności faktycznych lub dowodów które są nowe, istotne dla sprawy, po drugie: które istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej, po trzecie: nie były znane organowi, który wydał decyzję. Merytoryczne rozpoznanie wniosku, czyli ocena spełnienia opisanych wyżej przesłanek może nastąpić o ile strona złoży podanie o wznowienie postępowania skutecznie, tj. o ile zachowa tryb i termin do złożenia podania wskazany w powołanej ustawie. Sąd I instancji zgodził się z organem, że skarżący nie zachował przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Wskazano, że zaświadczenia i pisma dołączone do podania będące podstawą wniosku o wznowienie postępowania są adresowane do skarżącego i noszą datę roku ich sporządzenia 2000, 2001, 2002. Tłumaczenie pisma Archiwum Powiatowego z dnia [...] maja 2000 r. - dokonano [...] grudnia 2004 r. Kserokopię Karty pracy dołączonej bez strony wskazującej, jakiej osoby dotyczy, skarżący posiadał przed [...] maja 2004 r. Jak podano, z pisma Archiwum Powiatowego z [...] maja 2004 r. wynika, że skarżący dołączył do pisma kierowanego do powyższego Archiwum opisaną kartę pracy. Daty złożonych do podania o wznowienie postępowania dokumentów i fakt, że są adresowane do skarżącego wskazują jednoznacznie, że są one w jego posiadaniu od wielu lat. Sąd podał dalej, że organ I i II instancji odmowę wznowienia postępowania uzasadnił uchybieniem terminu do wniesienia podania wskazując uchybienie 1 miesięcznego terminu. Ani w odwołaniu, ani też w skardze wnioskodawca nie podważa powyższych twierdzeń a powołuje się jedynie na brak świadomość obowiązywania terminu. WSA podniósł również, że z art. 148 k.p.a. wynika, iż zachowanie terminu miesięcznego musi być udowodnione przez stronę. Stwierdzono, że organ trafnie wskazał, że uchybienie terminu do wniesienia podania o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest podstawą do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania. Skarżący nie zwrócił się przy tym z prośbą o przywrócenie terminu. W skardze kasacyjnej M. B., działający za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika, zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przez organ I i II instancji w toku postępowania administracyjnego przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 145 § 1 pkt 5 w zw. z art. 148 k.p.a.. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania. Skarżący kasacyjnie podniósł, iż ocena przesłanek i wymagań formalnych wniosku z dnia [...] lutego 2007 r. o wznowienie postępowania nie została dokonana pod kątem oceny ujawnienia się w sprawie nowych, istotnych dla sprawy dowodów, istniejących w dniu wydania decyzji ostatecznej i nie znanych organowi, który wydał decyzję. Z dołączonych dokumentów stanowiących jednocześnie podstawę żądania wznowienia postępowania wynika, że w rzeczywistości skarżący przebywał w hitlerowskim więzieniu przez okres 40 miesięcy, a nie 5 miesięcy, które to ustalenie znalazło swój wyraz w ostatecznym rozstrzygnięciu Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Podał następnie, że nie kwestionuje faktu, iż jego wniosek o wznowienie postępowania był spóźniony a wskazuje jedynie na brak świadomości obowiązywania terminu z art. 149 k.p.a. Podaje w opisie sytuacji faktycznej, że o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia dowiedział się w dniu 13 lutego 2007 r. Jego zdaniem, organ błędnie zinterpretował art. 148 k.p.a. a fakt ten nie pozwala na przyjęcie, że nie został zachowany termin do wniesienia przedmiotowego wniosku. Sprawa nie została rozpatrzona co do istoty, pomimo wystąpienia jednej z przesłanek z art. 145 § 1 k.p.a.. Stwierdzono, że zaskarżony wyrok jest wadliwy a okoliczność ta ma swoje źródło w pominięciu istotnych fragmentów materiału dowodowego i pozostawieniu ich poza podstawą orzeczenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Stosownie do unormowania art. 174 p.p.s.a. skarga kasacyjna może być oparta na zarzucie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie albo naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, gdyż zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w sprawie niniejszej nie występuje. Skarga kasacyjna podnosi zarzut naruszenia przepisów postępowania. Warunkiem skuteczności tego zarzutu na gruncie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest wykazanie w skardze kasacyjnej, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie Sądu I instancji. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej brak jest argumentacji, efektem której byłoby uznanie, że możliwość takiego wpływu została wykazana. Już to przesądza o braku skuteczności tego zarzutu kasacyjnego. Postępowanie, przedmiotem którego jest wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania administracyjnego lub decyzji o odmowie wznowienia tego postępowania obejmuje badanie przez organ, do którego wnoszony jest wniosek, w istocie trzech zasadniczych kwestii, będących przesłankami formalnymi: 1), czy wniosek pochodzi od strony postępowania, 2), czy powołano się w nim na jedną z podstaw wznowienia wyczerpująco wymienionych w przepisach art. 145 § 1 k.p.a. i art. 145a k.p.a. oraz 3), czy dochowano terminu do zgłoszenia wniosku z art. 148 k.p.a.. Wszystkie trzy przesłanki winny być przy tym spełnione łącznie, a niespełnienie którejkolwiek z nich powoduje, że odmowa wznowienia postępowania administracyjnego jest zasadna. W postępowaniu kontrolowanym przez Sąd I instancji przedmiotem oceny była kwestia zachowania 1-miesięcznego terminu. Należy zauważyć w związku z tym, że adresowane do skarżącego dokumenty, których daty wytworzenia obejmują m.in. lata między 2000 a 2002 r., (jedynie jeden z dokumentów pochodzi z 2004 r.), znajdują się w materiałach decyzji z dnia [...] września 2004 r. Zachodzi zatem usprawiedliwiona podstawa do przyjęcia, że były one w tym czasie znane skarżącemu, na co wskazywał Sąd I instancji. Skarżący nie wykazuje przy tym, że de facto było inaczej, tzn. że nie były one znane mu w tamtym czasie, mimo iż podnosi, że dowiedział się o nich dopiero w 2007 r. A jest to istotne o tyle, że to strona musi wykazać (udowodnić), w jakiej dacie dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia. Wskazywał na to Sąd I instancji i stanowisku temu nie można odmówić trafności. W istocie nie kwestionuje tego stanowiska także skarżący kasacyjnie, wskazując, niezależnie od podnoszenia nietrafności oceny Sądu odnośnie do samych dokumentów, mających świadczyć o zasadności wznowienia postępowania oraz zmiany decyzji z dnia [...] września 2004 r., że nie miał świadomości konieczności zachowania terminu. W związku z powyższym i w świetle wskazanej wyżej argumentacji skargę kasacyjną należało na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalić. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił także, na podstawie art. 156 § 3 p.p.s.a o sprostowaniu z urzędu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, stwierdzając, iż jako oczywistą omyłkę należy potraktować wpisanie w komparycji zaskarżonego wyroku daty i numeru decyzji pierwszoinstancyjnej Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (z dnia [...] kwietnia 2008 r. Nr [...]) zamiast numeru i daty decyzji tego organu, podjętej w toku ponownego rozpoznania sprawy, zaskarżonej do Sądu I instancji (z dnia [...] maja 2008 r., Nr [...]). W uzasadnieniu wyroku bowiem powyższe decyzje administracyjne opatrzone są właściwymi numerami i datami, z poprawną ich identyfikacją oraz rolami procesowymi w postępowaniu administracyjnym. W związku z powyższym Sąd postanowił wpisać w wersie 4 od dołu komparycji właściwe dane zaskarżonej decyzji ("z dnia [...] maja 2008 r., Nr [...]"). Sąd zarządził także przekazanie z urzędu odpisu protokołu rozprawy przed NSA Wojewódzkiemu Sadowi Administracyjnemu we Wrocławiu.