I SA/Wa 850/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie Sędzia WSA Daniela Kozłowska Asesor WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2008 r. sprawy ze skargi E. C. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta W.z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza na rzecz skarżącej E C. od Wojewody [...] kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia E. C., utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] zawieszające postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W., zajętą pod drogę – część ulicy [...], stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] zawiesił postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W., zajętą pod drogę – część ulicy [...], równocześnie wyznaczając wnioskodawcom dwumiesięczny termin do wystąpienia do sądu powszechnego o wydanie orzeczenia stwierdzającego, kto był właścicielem powyższej nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła E. C. zarzucając naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. polegające na przyjęciu, że rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną zależy od rozstrzygnięcia sądu powszechnego, podczas gdy z dowodów zgromadzonych w toku postępowania wynika, że wnioskodawcom przysługiwało prawo własności do tej nieruchomości. Wojewoda [...], w wyniku rozpatrzenia zażalenia, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Wojewoda [...] wskazał, że - znajdująca się w aktach sprawy - umowa darowizny z dnia 31 października 1931 r., wpisana za nr [...], zawarta w formie aktu notarialnego, mocą której obdarowana została spadkodawczyni wnioskodawców - Z C., nie świadczy o przeniesieniu prawa własności nieruchomości. Przeniesienie prawa własności nieruchomości dochodziło bowiem do skutku na podstawie samej umowy miedzy właścicielem a nabywcą dopiero po wejściu w życie prawa rzeczowego z 1946 r. Przed wejściem w życie prawa rzeczowego umowa winna być intabulowana, była bowiem tylko tzw. deklaracją hipoteczną, czyli oświadczeniem stron w celu ujawnienia w księdze wieczystej rzeczywistego stanu prawnego. Prawo własności mogło być wykazane aktem notarialnym lub prawomocnym orzeczeniem sądowym, jeżeli stanowił podstawę do wpisu. Wojewoda [...] stwierdził, że w aktach sprawy brak jest odpisu z księgi wieczystej odpowiadającego rzeczywistemu stanowi prawnemu nieruchomości. A zatem – w jego ocenie - w sprawie zaistniała konieczność rozstrzygnięcia na drodze cywilnej, kto był właścicielem gruntu na dzień 31 grudnia 1998 r., co stanowi zagadnienie wstępne. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Wojewody [...] wniosła E. C. W skardze zarzuciła naruszenie art. 107 § 3 w związku z art. 140 k.p.a. przez brak wskazania przepisu prawnego, z którego wynikałoby, iż zawarcie umowy sprzedaży nieruchomości przy ul. [...] w W. z dnia 31 października 1931 r. nie świadczy o przeniesieniu prawa własności tej nieruchomości oraz naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przez uznanie, że w sprawie występuje zagadnienie wstępne. W uzasadnieniu skargi wskazano, że zgodnie z obowiązującymi wówczas na terenie W. przepisami Kodeksu Napoleona, do skutecznego przeniesienia własności nie był niezbędny wpis w księdze hipotecznej. A zatem, jak podniosła skarżąca, jej poprzednicy prawni nabyli prawo własności przedmiotowej nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy taki zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie będąc związany granicami skargi, sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Ustalenie i wypłata odszkodowania za nieruchomość, która – na zasadzie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) – stała się własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, wymaga uprzedniego wydania decyzji deklaratoryjnej wojewody, która ostatecznie stanowi dowód nabycia własności przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego. W decyzji tej niezbędne jest wskazanie właściciela nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. Ustalenie to jest bowiem niezbędne do wydania decyzji stwierdzającej nabycie przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Skoro więc w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ustala się na dzień 31 grudnia 1998 r. właściciela nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, ustaleń takich nie prowadzi się ponownie na etapie postępowania o ustalenie odszkodowania za tę nieruchomość. Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że Wojewoda [...] w decyzji z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] , wydanej w wyniku postępowania prowadzonego na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną, uznał, że nieruchomość zajęta pod drogę – część ulicy [...]w W. stanowiąca działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie ewidencyjnym [...] stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. współwłasność osób fizycznych. Rozstrzygnięcie swe organ wydał w oparciu o zaświadczenie Sądu Rejonowego dla W. X Wydziału Ksiąg Wieczystych z dnia 14 kwietnia 2004 r. z księgi hipotecznej "[...]" oraz dokumenty wskazujące na następstwo prawne wnioskodawców po Z. C.: postanowienie Sądu Rejonowego dla W. Wydział I Cywilny z 1 lipca 1993 r. sygn. akt I Ns 681/93, postanowienia Sądu Rejonowego dla W. Wydział I Cywilny z dnia 10 grudnia 1998 r. sygn. akt I Ns 1635/98 oraz wypisu z rejestru gruntów nieruchomości. Te same dokumenty zostały ponownie ocenione przez organ w toku postępowania w sprawie o ustalenie odszkodowania za grunt, tyle że organ doszedł do odmiennych wniosków – sprzecznych z wyrażonymi w decyzji dnia 23 lutego 2005 r. Tym samym Wojewoda [...] naruszył art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną. Uznanie zaś przez Wojewodę [...], że ustalenie właściciela przedmiotowej nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. jest zagadnieniem wstępnym w sprawie o ustalenie odszkodowania za grunt zajęty pod drogę – część ulicy [...] i zawieszenie tego postępowania w sytuacji, gdy w innym postępowaniu ten sam organ decyzją deklaratoryjną potwierdził, kto był właścicielem przedmiotowej nieruchomości, stanowi naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Biorąc powyższe naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 wymienionej ustawy.