I OSK 381/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janina Antosiewicz Sędziowie: sędzia NSA Joanna Banasiewicz sędzia del. WSA Marian Wolanin (spr.) Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 lutego 2009 r. sygn. akt II SA/Sz 517/08 w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 4 lutego 2009 r. sygn. akt II SA/Sz 517/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. W dniu [...] lutego 2008 r. M. C. złożył wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego i decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Szczecina orzeczono o przyznaniu dodatku mieszkaniowego na okres 6 miesięcy, tj. od dnia [...] marca 2008 r. do dnia [...] sierpnia 2008 r., w kwocie 191,05 zł miesięcznie. W odwołaniu od tej decyzji M. C. zakwestionował przyjętą przez organ orzekający wysokość miesięcznych wydatków wnioskodawcy na lokal w kwocie 335,71 zł wskazując, iż w potwierdzonym i przyjętym wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego kwota ta wynosiła 385,35 zł. W dodatkowym piśmie z dnia [...] kwietnia 2008 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie, odwołujący wyjaśnił, że wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego złożył w dniu [...] lutego 2008 r. ze względu na konieczność wyjazdu, a Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie "skorygował samodzielnie czynsz". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w uzasadnieniu stwierdzając, że kwota dodatku mieszkaniowego została wyliczona prawidłowo. Do wyliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się bowiem wydatki za ostatni miesiąc, to jest za miesiąc, w którym składany jest wniosek. Prawidłowo zatem organ I instancji, działając na podstawie art. 7 i art. 77 §1 kpa, uzupełnił materiał dowodowy i ustalił wydatki z miesiąca, w którym złożony został wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie M. C. stwierdził, że to nie strona składająca wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego określa wydatki. Jego zdaniem, wydatki na lokal zostały ustalone błędnie. Skarżący wskazał, że zasadą jest stosowanie rozwiązań korzystniejszych w ramach prawa. Stwierdził również, że gdyby organ I instancji zwlekał z wydaniem decyzji w jego sprawie, to doprowadziłoby to do dalszego "uszczuplania" dodatku mieszkaniowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie wniosło o jej oddalenie wskazując, że M. C. wypełnił wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego w styczniu 2008 r. Dane w nim zawarte, w tym kwotę wydatków na mieszkanie, potwierdził zarządca domu. Wniosek został jednak złożony w lutym 2008 r., dlatego należało zdaniem organu przyjąć wymiar czynszu z miesiąca lutego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 4 lutego 2009 r. sygn. akt II SA/Sz 517/08 oddalił skargę wskazując, że dodatek mieszkaniowy, zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych z dnia 21 czerwca 2001 r. (Dz.U. Nr 71, poz. 734, ze zm.) przysługuje osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku. Wysokość tego dodatku, zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych stanowi różnicę między wydatkami, o których mowa w ust. 3-6, przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego, a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości 12% dochodów gospodarstwa domowego w gospodarstwie dwuosobowym (jak w przypadku skarżącego). Zgodnie natomiast z art. 6 ust. 10 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, jego wysokość łącznie z ryczałtem na zakup opału, nie może przekraczać 70 % wydatków przypadających na normatywną powierzchnię zajmowanego lokalu mieszkalnego lub 70 % faktycznych wydatków ponoszonych za lokal mieszkalny, jeżeli powierzchnia tego lokalu jest mniejsza lub równa normatywnej powierzchni. Wyliczenia zawarte w załączniku do decyzji organu I instancji pozwalają na stwierdzenie, że kwota dodatku mieszkaniowego została, przy przyjęciu kwot wskazanych w załączniku, ustalona w sposób prawidłowy i zgodnie ze wskazanymi wyżej przepisami w kwocie 191,05 zł miesięcznie. Sąd wskazał, że choć skarżący wypełniał wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego w miesiącu styczniu to złożył go dopiero w dniu [...] lutego 2008 r. Zgodnie zaś z pouczeniem zawartym we wzorze wniosku (stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 156, poz. 1817 ze zm.), w przypadku określania łącznej kwoty wydatków za ostatni miesiąc dotyczy to miesiąca, w którym składany jest wniosek. Skoro zatem wniosek został złożony przez skarżącego w dniu [...] lutego 2008 r. organ zasadnie przyjął kwotę obowiązującą od miesiąca lutego. W rozpoznawanej sprawie organ nie był uprawniony do uwzględnienia kwoty poświadczonej przez zarządcę domu, gdyż kwota ta, co wynika z wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, była kwotą obowiązującą w styczniu. Fakt złożenia wniosku przez skarżącego w lutym powodował po stronie organu konieczność przyjęcia kwoty, która obowiązywała już w tym miesiącu. Decydujące znaczenie przy przyznaniu kwot dodatku mieszkaniowego ma bowiem, oprócz spełniania warunków określonych w art. 2 - 6 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, termin złożenia wniosku. Skoro zatem skarżący złożył go w dniu [...] lutego 2008 r. to nie może kwestionować wyliczenia kwoty dodatku mieszkaniowego obliczanego według danych obowiązujących już w miesiącu złożenia wniosku. Odnosząc się do twierdzenia skarżącego, iż zwlekanie przez organ I instancji z wydaniem decyzji spowodowałoby dalsze zmniejszenie kwoty dodatku mieszkaniowego, Sąd uznał, że nie jest ono zasadne, bowiem przyjęcie przez organ I instancji kwoty za miesiąc luty nie wynikało z rozpatrywania sprawy w tym miesiącu, ale z samego faktu złożenia wniosku przez skarżącego w dniu [...] lutego 2008 r. W ustawie o dodatkach mieszkaniowych terminy załatwiania spraw zostały sprecyzowane w art. 7 ust.7, który stanowi, że decyzja w sprawie dodatku mieszkaniowego powinna być wydana w ciągu miesiąca od dnia złożenia wniosku, i w rozpatrywanej sprawie decyzja została wydana z zachowaniem tego terminu. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 lutego 2009 r. sygn. akt II SA/Sz 517/08 złożył M. C. zarzucając naruszenie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych poprzez błędną wykładnię i uznanie, że skoro skarżący wypełniał wniosek o przyznawanie dodatku mieszkaniowego w miesiącu styczniu 2008 r., a złożył go w dniu [...] lutego 2008 r., to organ zasadnie przyjął kwotę obowiązującą od miesiąca lutego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż przy wydawaniu decyzji przyznającej dodatek mieszkaniowy niewłaściwe jest pominięcie wysokości wydatków ponoszonych przez skarżącego w styczniu 2008 r., gdy złożenie wniosku nastąpiło w dniu [...] lutego 2008 r., ponieważ w tym dniu skarżący nie mógł wiedzieć o zmianie wysokości opłat za luty 2008 r. w stosunku do stycznia 2008 r., gdyż Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w Szczecinie z opóźnieniem ustala i podaje do wiadomości mieszkańców zmiany w wysokości opłat za dany miesiąc. Wskazano również, że Sąd błędnie uznał, iż organ miał prawo do samowolnej weryfikacji wniosku, bez żadnego zawiadomienia wnioskodawcy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - dalej ppsa, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutu zgłoszonego w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał ten zarzut za niezasadny. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734, ze zm.) - wskazanym w skardze kasacyjnej, jako naruszony zaskarżonym wyrokiem - dodatek mieszkaniowy przyznaje, na wniosek osoby uprawnionej do dodatku mieszkaniowego, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji administracyjnej. Do wniosku dołącza się deklarację o dochodach gospodarstwa domowego za okres 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających dzień złożenia wniosku oraz inne niezbędne dokumenty. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, iż skarżący upatruje naruszenia powołanego przepisu w stwierdzeniu przez Sąd pierwszej instancji, iż kwota wydatków na mieszkanie przyjmowana do ustalenia wysokości dodatku mieszkaniowego powinna odpowiadać wysokości obowiązującej w miesiącu, w którym składany jest wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego. W ocenie skarżącego kasacyjnie, powinna to być bowiem kwota z miesiąca sporządzenia wniosku, poprzedzającego miesiąc, w którym nastąpiło jego złożenie, którą to kwotę - przyjętą za miesiąc styczeń 2008 r. - skarżący wskazał w swoim wniosku. Przyznanie dodatku mieszkaniowego następuje po złożeniu stosownego w tym względzie wniosku i stwierdzeniu przez organ orzekający spełnienia przez wnioskodawcę ustawowych przesłanek do otrzymania takiego dodatku. Urzędowy wzór wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego określiła Rada Ministrów w załączniku nr 1 do rozporządzenia z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz.U. Nr 156, poz. 1817, ze zm.). Według tego wzoru, we wniosku należy wskazać łączną kwotę wydatków na mieszkanie za ostatni miesiąc, którym to miesiącem - jak wskazano w omówieniu do wzoru wniosku - jest miesiąc, w którym składany jest wniosek. W zaskarżonym wyroku prawidłowo zatem przyjęto, iż kwotę wydatków na mieszkanie wykazuje się za miesiąc, w którym składany jest wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Skoro zaś wnioskodawca wskazał w swoim wniosku kwotę tych wydatków za miesiąc styczeń 2008 r., wniosek zaś złożył w dniu 1 lutego 2008 r., to prawidłowo Sąd pierwszej instancji ocenił zaskarżone decyzje organów administracji, jako wydane bez naruszenia prawa. Organy te zobowiązane bowiem były - z mocy art. 7 i art. 77 §1 kpa w związku z powołanym rozporządzeniem z dnia 28 grudnia 2001 r. - do ustalenia istotnej dla sprawy okoliczności faktycznej dotyczącej kwoty wydatków na mieszkanie koniecznych do poniesienia przez wnioskodawcę w miesiącu lutym 2008 r., jako w miesiącu, w którym złożony został wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Organy orzekające w sprawie nie były bowiem związane wskazaną przez wnioskodawcę kwotą tych wydatków za miesiąc styczeń 2008 r., skoro prawnym warunkiem skuteczności rozpatrzenia wniosku było ustalenie kwoty wydatków na mieszkanie ponoszonych za miesiąc, w którym złożono ten wniosek. Nie można zatem ustawowego obowiązku organu wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy dla jej rzetelnego rozpatrzenia, traktować - jak wskazał to skarżący kasacyjnie - jako samowolnej weryfikacji wniosku skarżącego. Jakkolwiek bowiem postępowanie o przyznanie dodatku mieszkaniowego wszczynane jest na wniosek o treści ustalonej przepisami obwiązującego prawa, i w takim przypadku wypełnienie wniosku w sposób niezgodny z tymi przepisami powinno skutkować wezwaniem wnioskodawcy przez organ orzekający do uzupełnienia wniosku w wyznaczonym terminie, o tyle ustalenie przez organ orzekający we własnym zakresie nieprawidłowo określonej we wniosku okoliczności mającej charakter informacji potwierdzanej przez zarządcę domu, spełnia ustawowy wymóg działania organu w sposób wynikający z art. 7 i art. 8 kpa, wskutek czego oddalenie skargi przez Sąd pierwszej instancji nie narusza prawa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji. Do przyznania kosztów zastępstwa procesowego w ramach prawa pomocy udzielonej z urzędu właściwy jest Sąd pierwszej instancji.