I FSK 1556/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Maria Dożynkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. Sp. z o. o. w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 1221/08 w sprawie ze skargi A. Sp. z o. o. w G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia 28 lutego 2008 r. nr ... w przedmiocie odmowy stwierdzenia istnienia nadpłaty w podatku akcyzowym postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z 19 czerwca 2008 r., sygn. III SA/Wa 1221/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. Sp. z o.o. w G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z 28 lutego 2008 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia istnienia nadpłaty w podatku akcyzowym. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że zaskarżoną decyzję doręczono spółce 7 marca 2008 r., co bezsprzecznie wynika z dokumentu zwrotnego potwierdzenia odbioru. Doręczając decyzję, Dyrektor Izby Celnej prawidłowo pouczył stronę o terminie i sposobie zaskarżenia decyzji do Sądu. Termin na wniesienie skargi, obliczony zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), upływał w niedzielę 6 kwietnia 2008 r., a zatem stosownie do art. 83 § 2 p.p.s.a. za ostatni dzień terminu należało uznać dzień następny po dniu wolnym, tj. poniedziałek 7 kwietnia 2008 r. Tymczasem, jak wynikało z prezentaty widniejącej na pierwszej stronie skargi doręczonej do Izby Celnej w W., skargę strona złożyła osobiście 9 kwietnia 2008 r. WSA uznał, że skarga została wniesiona po terminie, w związku z czym odrzucił ją na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 p.p.s.a. Spółka zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W skardze kasacyjnej zarzucono na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie art. 53 § 1 w związku z art. 83 § 3 p.p.s.a. przez uznanie, że skarga została złożona po upływie ustawowego terminu. W uzasadnieniu do tak skonstruowanego zarzutu autor skargi kasacyjnej podniósł, że prezentata wskazująca na osobiste złożenie skargi nie odzwierciedla rzeczywistego stanu faktycznego, bowiem pełnomocnik skarżącej wniósł skargę w terminie za pośrednictwem Poczty Polskiej, na dowód czego do skargi kasacyjnej załączył kserokopię strony książki nadawczej z 4 kwietnia 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zawiera uzasadnione podstawy. Na wstępie należy zaznaczyć, że konstrukcja przytoczonych podstaw skargi kasacyjnej może budzić wątpliwości, jednakże w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ich istota, przybliżona w uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej, sprowadza się do zanegowania poglądu wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny o wniesieniu środka odwoławczego z naruszeniem 30-dniowego terminu. W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do ustalenia prawidłowych okoliczności faktycznych. Ustalenie bowiem, czy strona dokonała określonej czynności w ustawowym terminie, należy do sfery faktu, a nie prawa. Jest to przy tym zagadnienie szczególnie newralgiczne, gdyż wszelkie błędy popełnione w tym zakresie mogą wywołać dla stron daleko idące konsekwencje prawne, prowadzące w istocie rzeczy do pozbawienia jej prawa do sądu. W tym zakresie nie mogą istnieć jakiekolwiek niewyjaśnione wątpliwości. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu za bezsporne przyjął wniesienie przez spółkę skargi bezpośrednio (osobiście) do Dyrektora Izby Celnej 9 kwietnia 2008 r., a więc po upływie 30-dniowego terminu. Swój wniosek WSA oparł na prezentacie widniejącej na pierwszej stronie skargi (k. 2). W kontekście informacji, jakimi dysponował Sąd pierwszej instancji zaskarżone rozstrzygnięcie należałoby uznać za prawidłowe. Jednak wnioski, na których WSA oparł swoje rozstrzygnięcie, zostały podważone przez skarżącą poprzez dołączoną do skargi kasacyjnej kserokopię książki nadawczej, z której wynika, że strona 4 kwietnia 2008 r., a więc przed upływem ustawowego terminu, za pośrednictwem Poczty Polskiej wysłała na adres Dyrektora Izby Celnej pismo o nr nadawczym ... . Pismo to, aczkolwiek uzyskane już po podjęciu skarżonego postanowienia, uwidacznia, że ustalenia przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji, nie były tak oczywiste, jak widział je tenże Sąd. Potrzeba przeprowadzenia czynności wyjaśniających w kwestii ustalenia daty i sposobu wniesienia przez spółkę skargi zyskuje dodatkowe wsparcie w fakcie, że z jednej strony prezentata z datą 9 kwietnia 2008 r. "złożono osobiście" nie jest podpisana ani przez osobę składającą, ani przez osobę, która złożyła podpis na prezentacie z tej samej daty "przydzielam do załatwienia", z drugiej zaś strony podanie przez wnoszącego skargę kasacyjną numeru nadawczego przesyłki z 4 kwietnia 2008 r. nie przesądza, że przedmiotem tej przesyłki była skarga w niniejszej sprawie. Mimo pojawiających się wątpliwości, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego strona skarżąca zdołała skutecznie podważyć okoliczność faktyczną stanowiącą podstawę zastosowania w sprawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Ujawniona za pomocą kserokopii książki nadawczej data wniesienia skargi przynajmniej uprawdopodabnia tezę, że rzeczywiście pełnomocnik skarżącej zdołał w ustawowym terminie wnieść skargę do sądu. Podkreślić przy tym należy, że okoliczność ta z pewnością ma istotny wpływ na wynik sprawy. Gdyby Sąd pierwszej instancji nie przyjął, że wniesienie skargi nastąpiło po upływie terminu, to nie mógłby z tego powodu skargi odrzucić. Oznacza to, że pogląd Sądu pierwszej instancji o przekroczeniu terminu przez pełnomocnika strony do wniesienia skargi był co najmniej przedwczesny. Wobec rozbieżności co do daty i sposobu wniesienia przez stronę skargi konieczne jest podjęcie działań dla jednoznacznego wyjaśnienia tej kwestii z uwzględnieniem przedstawionych przez stronę dowodów. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny winien wziąć pod uwagę załączony do akt sprawy dokument wskazujący na datę nadania skargi przez skarżącą. W związku z powyższym należy uznać, iż słuszne są zarzuty skargi kasacyjnej, a wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Równocześnie wyjaśnić należy, że w sentencji nie zawarto sformułowania wykorzystywanego przez wskazaną wyżej regulację o "przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania", bowiem w sytuacji, gdy została ona zakończona z przyczyn formalnych do jej rozpoznania jeszcze nie doszło. Zatem nie można było nakazać merytorycznego rozpatrzenia sprawy ponownie. W razie uwzględnienia skargi kasacyjnej i uchylenia postanowienia sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skargi przepis art. 203 p.p.s.a. dotyczący zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego nie ma zastosowania niezależnie od zgłoszonego przez wnoszącego skargę kasacyjną wniosku o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Strona wnosząca skargę kasacyjną ma w takiej sytuacji możliwość odzyskania kosztów postępowania kasacyjnego po uwzględnieniu skargi w wyniku ponownego rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, jako że koszty te należy zaliczyć do kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw od organu na podstawie art. 200 p.p.s.a. (vide postanowienie NSA z 30 września 2005 r., II OSK 702/05, ONSAiWSA 2006, nr 1, poz. 16.). Powyższy pogląd znalazł aprobatę również w literaturze przedmiotu – S. Babiarz; B. Dauter; M. Niezgódka-Medek, "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", LexisNexis, Warszawa 2007, wyd. I. Naczelny Sąd Administracyjny powyższy pogląd podziela na gruncie niniejszej sprawy, a skoro w niniejszym postępowaniu kasacyjnym Sąd nie miał na celu wydania orzeczenia odnoszącego się do merytorycznego rozstrzygnięcia (zakończenia sporu), to z tego względu brak było podstaw do zwrotu kosztów sądowych.