II GSK 361/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała (spr.) Sędziowie Rafał Batorowicz NSA Zofia Borowicz Protokolant Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej H. R. - Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe "H." od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 14 października 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 1460/08 w sprawie ze skargi H. R. - Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe "H." na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania poświadczenia dotyczącego wyposażenia i warunków lokalowych stacji kontroli pojazdów oddala skargę kasacyjną Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 14 października 2008 r., VI SA/Wa 1460/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę H. R. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2008 r., którą to decyzją utrzymano w mocy decyzję Dyrektora Transportowego Dozoru Technicznego z dnia [...] marca 2008 r. w przedmiocie odmowy wydania poświadczenia do wykonywania przez stację kontroli pojazdów badań rodzaju A. W uzasadnieniu decyzji podano, że urządzenie techniczne do badania hamulców, w jakie wyposażona jest prowadzona przez skarżącego stacja, nie posiada atestu ani certyfikatu potwierdzającego spełnienie warunków technicznych do badania motocykli i tym samym nie spełnia wymagań przepisów prawa. Jeżeli zaś chodzi o urządzenie rolkowe do badania hamulców, w jakie wyposażona jest stacja, to nie posiada ono cech odpowiednich do badania motocykli jednośladowych. Według właściciela atestu a zarazem dystrybutora tych urządzeń w celu wykonywania badań motocykli jednośladowych urządzenie to powinno przejść modyfikację. Modyfikacja polegałaby na zastosowaniu nakładki prowadzącej koło motocykla na rolkach oraz nakładki symulującej obecność koła na zestawie rolek przeciwległych. Po dokonaniu modernizacji urządzenie powinno uzyskać stosowny dokument potwierdzający, że spełnia ono wymagania odpowiednie dla urządzeń do badania motocykli. Organ nie podzielił zarzutu, że urządzenie rolkowe do kontroli działania hamulców nie zezwala na przeprowadzanie badań hamulców motocykli. Uznał za błędny wniosek strony, że na podstawie zapisu 1.1.1. lit. a/ załącznika nr 3 do rozporządzenia MTiB z dnia 10 lutego 2006 r. w sprawie szczegółowych wymagań (...), urządzenie rolkowe nie ma zastosowania do kontroli hamulców motocykli. Według zapisu 1.1.1. załącznika nr 3, lit. e/ urządzenie rolkowe powinno zapewniać w zależności od przeznaczenia także kontrolę hamulców m.in. motocykli. Badanie skuteczności działania hamulców motocykli na stanowisku rolkowym zapewnia bezpieczeństwo osobie kierującej badanym pojazdem. Potwierdzeniem tego jest certyfikat wydany przez jednostkę upoważnioną, który gwarantuje m.in. bezpieczeństwo urządzenia. Natomiast przepis § 1 ust. 5 rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 r. dopuszcza badanie skuteczności hamowania poprzez pomiar opóźnienia hamowania, w przypadku pojazdów, których cechy uniemożliwiają przeprowadzenie badania na urządzeniu płytowym lub rolkowym. Przykładem konieczności użycia opóźnieniomierza jest badanie skuteczności hamowania w takich pojazdach, jak motocykl trójkołowy, pojazd z napędem na obie osie bez możliwości rozłączenia napędu na jedną oś, ciężki ciągnik rolniczy posiadający koła napędowe o dużych średnicach. Przedstawiony przepis jako wyjątek od ogólnej zasady może, ze względu na bezpieczeństwo ruchu, być stosowany tylko w przypadkach, kiedy odmienne cechy pojazdu lub specjalna konstrukcja uniemożliwiają wykonanie badania w sposób typowy. Przepis ten nie może stanowić podstawy do zwolnienia stacji kontroli pojazdów z posiadania odpowiedniego wyposażenia do badania pojazdów o typowych cechach. Zgodnie z § 14 ust. 1 rozporządzenia MTiB z dnia 10 lutego 2006 r. w sprawie szczegółowych wymagań, stacja kontroli pojazdów powinna posiadać wyposażenie kontrolno-pomiarowe odpowiednie do badanych przez stację pojazdów. Każda stacja kontroli pojazdów powinna być wyposażona między innymi w stanowisko rolkowe lub płytowe do kontroli hamulców oraz opóźnieniomierz. Organy Transportowego Dozoru Technicznego dokonują sprawdzenia i wypowiadają się w zakresie zgodności wyposażenia i warunków lokalowych stacji kontroli pojazdów z wymaganiami określonymi przepisami prawa, nie badają cech urządzenia. Dokonują jego identyfikacji oraz sprawdzenia, czy posiada dokument potwierdzający spełnienie wymagań załącznika nr 3. Regułą w badaniu skuteczności hamulców jest badanie na urządzeniu stanowiskowym. W przedmiotowej sprawie, gdy omawiana stacja jest stacją o zakresie badań obejmujących motocykle (litera "A" w oznaczeniu stacji), urządzenia te muszą być przystosowane do badania motocykli, co powinno być potwierdzone stosownym dokumentem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalając skargę podzielił stanowisko organu, że zasadą jest przeprowadzanie badania skuteczności hamulców na stanowisku rolkowym lub płytowym, natomiast wyjątkiem - przeprowadzanie badania tylko opóźnieniomierzem. Wbrew twierdzeniu skarżącego, wyjątek określony w ust. 5 znajdzie zastosowanie dopiero w sytuacji, gdy cechy konstrukcyjne badanego pojazdu uniemożliwiają przeprowadzenie badania na stanowisku rolkowym. Stanowisko kontrolne w stacji kontroli pojazdów A nie jest zatem wyłączone od ogólnej zasady określonej w § 1 ust. 4 załącznika nr 2 rozporządzenia z 16 grudnia 2003 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych. Zgodnie z załącznikiem nr 2 lp. 2 a/, b/ i c/ rozporządzenia MBiT z dnia 10 lutego 2006 r. w sprawie szczegółowych wymagań - urządzeniami do badania skuteczności działania hamulców są: urządzenia rolkowe, urządzenia płytowe (najazdowe) i opóźnieniomierze. Cechy konstrukcyjne motocykla jednośladowego nie uzasadniają odstępstwa od ogólnej zasady przewidzianej w § 14 ust. 1 i 13 rozporządzenia. Stacja kontroli pojazdów A w wyposażeniu do kontroli działania hamulców motocykli i motorowerów musi mieć zarówno urządzenie rolkowe lub płytowe (najazdowe), jak i opóźnieniomierz. Wymóg ten znajduje również potwierdzenie w ust. 1.1.1. e załącznika nr 3 cyt. rozporządzenia, który stanowi, że urządzenie rolkowe do kontroli działania hamulców dla motocykli powinno zapewniać, w zależności od przeznaczenia, kontrolę działania hamulców pojazdów o następujących parametrach i wymienia motocykle: nacisk koła - co najmniej 5 kN, średnica obręczy kół - co najmniej od 10" do 16". Przepis ten określa także, z jakich urządzenie rolkowe do kontroli działania hamulców powinno składać się zespołów i oczywistym jest, że odnośnie pojazdów jednośladowych nie dotyczy motocykli tylko jeden - z czterech - zespołów określonych w ust. 1.1.1. a (co do dwóch niezależnie funkcjonujących zestawów rolek napędowych do pomiaru siły hamowania). Z przepisu ust. 1.1.1.e załącznika nr 3 jednoznacznie wynika, że motocykle wymienione są obok pojazdów o dmc do 3,5 t i pojazdów pow. 3,5 t. Nie są natomiast wymienione jako wyjątek od ogólnej zasady. W ocenie Sądu I instancji z zaskarżonej decyzji nie wynika obowiązek przerabiania posiadanego dla potrzeb badania pojazdów samochodowych urządzenia. Organ poczynił jedynie ustalenie, że posiadane przez stronę urządzenie rolkowe do badania hamulców pojazdów samochodowych (z racji posiadania stacji kontroli pojazdów rodzaju B) można tak zmodyfikować, że możliwe byłoby na tym urządzeniu badanie także hamulców motocykli. Nie oznacza to, w świetle uzasadnienia decyzji, że strona ma obowiązek dokonania takiej modyfikacji. Może bowiem nabyć urządzenie rolkowe lub płytowe (najazdowe) wyłącznie służące do badania hamulców motocykli. W skardze kasacyjnej H. R. zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W. oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, w rozumieniu art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a to: art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), § 14 ust. 1 i § 19 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 10 lutego 2006 r. w sprawie szczegółowych wymagań w stosunku do stacji przeprowadzających badania techniczne pojazdów (Dz. U. Nr 40, poz. 275 ze zm.) oraz § 1 ust. 4 i 5 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach (Dz. U. Nr 227, poz. 2250 ze zm.); 2) przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a to: art. 141 § 4 poprzez niezawarcie w wyroku odniesienia do zarzutu naruszenia § 19 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 10 lutego 2006 r. w sprawie szczegółowych wymagań w stosunku do stacji przeprowadzających badania techniczne pojazdów (Dz. U. Nr 40, poz. 275 ze zm.) Uzasadniając swoje stanowisko, autor skargi kasacyjnej nie zgodził się ze stanowiskiem, że stacja kontroli pojazdów skarżącego nie posiada atestu ani certyfikatu potwierdzającego spełnienie warunków technicznych wymaganych dla badania hamulców motocykli (pojazdy rodzaju A) i tym samym nie spełnia wymagań § 14 ust 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 10 lutego 2006 r. w sprawie szczegółowych wymagań w stosunku do stacji przeprowadzających badania techniczne pojazdów. Przede wszystkim w jego ocenie ustawodawca w § 14 cytowanego wyżej rozporządzenia nie określa w jakiego rodzaju urządzenie rolkowe lub płytowe (najazdowe) do kontroli działania hamulców ma być wyposażona stacja kontroli pojazdów wykonująca badanie techniczne pojazdów rodzaju B (pojazdy samochodowe o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t, z wyłączeniem motocykli i motorowerów) i rodzaju A (motocykle i motorowery), czy ma być to urządzenie do kontroli działania hamulców pojazdów samochodowych, czy także motocykli. Kasator wskazał, iż sposób "kontroli działania hamulców" określają przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach, a w szczególności § 1 załącznika nr 2 do tegoż rozporządzenia. Według ust. 4 tego przepisu "badania skuteczności i równomierności hamowania, z zastrzeżeniem ust. 5, dokonuje się przez pomiar siły hamowania na urządzeniu rolkowym lub płytowym do kontroli hamulców (...)". Zgodnie zaś z ust. 5 "dopuszcza się badanie skuteczności hamowania przez pomiar opóźnienia hamowania - w odniesieniu do pojazdów, których cechy uniemożliwiają przeprowadzenie badania zgodnie z ust. 4". W ocenie skarżącego ustawodawca rozróżnia dwa rodzaje badań hamulców w pojazdach. Ust. 4 odnosi się do badania jednocześnie skuteczności i równomierności hamowania w trakcie jednej czynności i takie badanie ma odbywać się na urządzeniu rolkowym lub płytowym (najazdowym). Ust. 5 zaś przewiduje badanie tylko skuteczności hamowania przez pomiar opóźnienia za pomocą odpowiedniego opóźnieniomierza. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, wystarczające jest posiadanie przez podstawową stację kontroli pojazdów urządzenia rolkowego lub płytowego do badania hamulców pojazdów samochodowych poprzez badanie skuteczności i równomierności hamowania oraz opóźnieniomierza do badania skuteczności hamowania hamulców motocykli jednośladowych i innych pojazdów, których cechy umożliwiają przeprowadzenie badania także na równomierność na urządzeniu rolkowym czy płytowym. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Infrastruktury wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej jako niezasadnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim nie można podzielić zarzutów skargi kasacyjnej, iż Sąd I instancji dokonał wadliwej wykładni art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (jedn. tekst Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 10 lutego 2006 r. w sprawie szczególnych wymagań w stosunku do stacji przeprowadzających badania techniczne pojazdów (Dz. U. Nr 40, poz. 275). Zgodnie z art. 83 ust. 4 Prawa o ruchu drogowym poświadczenie, o którym mowa w ust. 3 pkt 5, wydaje za opłatą, w drodze decyzji, Dyrektor Transportowego Dozoru Technicznego, po dokonaniu sprawdzenia stacji kontroli pojazdów. Poświadczenie zachowuje ważność do czasu zmiany stanu faktycznego, dla którego zostało wydane, nie dłużej niż 5 lat od daty jego wydania. Pomijając już, iż ten ostatni przepis nie jest przepisem prawa materialnego - jak twierdzi kasator - to stwierdzić należy, iż Sąd I instancji w żaden sposób tego przepisu nie mógł naruszyć, skoro w sprawie było bezsporne, iż w I instancji decyzję o odmowie wydania poświadczenia do wykonywania badań rodzaju A wydał Dyrektor Transportowego Dozoru Technicznego po dokonaniu sprawdzenia stacji kontroli pojazdów. Nie można też podzielić zarzutu, iż z treści § 14 ust. 1 rozporządzenia MTiB z dnia 10 lutego 2006 r. w sprawie szczegółowych wymagań (...) nie wynika w jakiego rodzaju urządzenie rolkowe lub płytowe (najazdowe) do kontroli działania hamulców ma być wyposażona stacja kontroli pojazdów wykonująca badania techniczne rodzaju B (pojazdy samochodowe o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t, z wyłączeniem motocykli i motorowerów) i rodzaju A (motocykle i motorowery), czy ma być to urządzenie do kontroli działania hamulców pojazdów samochodowych, czy także motocykli. W § 14 ust. 1 omawianego rozporządzenia nie ma bowiem mowy o odrębnych wymaganiach w stosunku do pojazdów samochodowych oraz do motocykli, lecz "o badanych pojazdach". Nie budzi zaś wątpliwości, iż zarówno pojazdy samochodowe, jak i motocykle mieszczą się w zbiorowym pojęciu "pojazdy". Zauważyć przy tym należy, że wymogi co do wyposażenia kontrolno-pomiarowego stanowiska kontrolnego przewidziane w tym przepisie są wymaganiami "minimalnymi", skoro ustawodawca użył w tym przepisie zwrotu "co najmniej następujące urządzenia i przyrządy". Te urządzenia i przyrządy mają być "odpowiednie do badanych pojazdów", a więc przystosowane do badania zarówno pojazdów samochodowych, jak i motocykli. W żadnym jednak razie z treści tego przepisu nie można wyciągnąć wniosku, iż wymóg o jakim mowa w § 14 ust. 1 pkt 1 tegoż rozporządzenia [urządzenia rolkowego lub urządzenia płytowego (najazdowego) do kontroli działania hamulców] dotyczy wyłącznie badanych pojazdów samochodowych. Za takim rozumieniem powyższego przepisu przemawia również treść § 1 ust. 4 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach (Dz. U. Nr 227, poz. 2250 ze zm.), zgodnie z którym badania skuteczności i równomierności hamowania z zastrzeżeniem ust. 5 dokonuje się przez pomiar sił hamowania na urządzeniu rolkowym lub płytowym do kontroli hamulców. Wbrew zarzutom zawartym w skardze kasacyjnej, w sprawie nie mógł mieć zastosowania § 1 ust. 5 omawianego załącznika nr 2 do rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 r., gdyż w przepisie tym dopuszczono badanie skuteczności hamowania przez pomiar opóźnienia hamowania tylko w odniesieniu do pojazdów, których cechy uniemożliwiają przeprowadzenie badania zgodnie z ust. 4. Jak zaś wynika z ustaleń organu - które Sąd I instancji trafnie uznał za niewadliwe - motocykle nie należą do pojazdów, których cechy uniemożliwiają badanie pomiaru sił hamowania na urządzeniu rolkowym lub płytowym. Skarżący sam zresztą przyznał, iż możliwe jest badanie skuteczności hamulców motocykli na stanowisku rolkowym lub płytowym, a zatem cechy konstrukcyjne motocykli nie uniemożliwiają przeprowadzenia badania na takich urządzeniach. W tej sytuacji okoliczność, iż skarżący uważał, że do badania skuteczności hamowanie motocykli wystarczające jest urządzenie zwane opóźnieniomierzem, jest bez znaczenia dla sprawy, gdyż zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 i 13 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 10 lutego 2006 r. stanowisko kontrolne powinno być wyposażone zarówno w urządzenie rolkowe lub płytowe (najazdowe) do kontroli działania hamulców (pkt 1), jak i opóźnieniomierz do kontroli działania hamulców (pkt 13). Należy podzielić zarzut skargi kasacyjnej, iż Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku nie ustosunkował się do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia § 19 omawianego rozporządzenia z dnia 10 lutego 2006 r., przez co naruszył również art. 141 § 4 p.p.s.a. Uchybienie Sądu w tym zakresie nie miało jednak wpływu na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt c), gdyż okoliczność, iż w okresie przejściowym na podstawie § 19 omawianego rozporządzenia można było wykorzystywać do badań technicznych pojazdów dotychczasowe urządzenia znajdujące się na wyposażeniu stacji kontroli pojazdów nie oznacza, iż stacja posiadała wymagane wyposażenie kontrolno-pomiarowe stanowiska kontrolnego, o jakim mowa w § 14 ust. 1 rozporządzenia, a tej właśnie kwestii dotyczyła decyzja organu o odmowie wydania poświadczenia. Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a.