II OZ 792/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Hauser po rozpoznaniu w dniu 29 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Ł. i J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 7 lipca 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 617/08 odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 617/08 w sprawie ze skargi Ł. i J. W. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] lipca 2008 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy ogrodzenia wewnątrz już istniejącego ogrodzenia postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej jako: WSA) postanowieniem z dnia 7 lipca 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 617/08 odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 617/08 w sprawie ze skargi Ł. i J. W. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] lipca 2008 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy ogrodzenia wewnątrz już istniejącego ogrodzenia. W uzasadnieniu WSA wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 15 stycznia 2009 r. oddalił skargę Ł. i J. W. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie. W dniu 15 stycznia 2009 r. (po ogłoszeniu wyroku) skarżący złożyli w biurze podawczym Sądu wniosek o doręczenie im wyroku wraz z uzasadnieniem. Następnie w piśmie opatrzonym datą 21 stycznia 2009 r. skarżący napisali: "W związku z otrzymanym wezwaniem do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł wycofujemy swój wniosek o sporządzenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem z przyczyn finansowych". Z powodu cofnięcia rzeczonego wniosku, WSA nie doręczył skarżącym odpisu wyroku z uzasadnieniem. W piśmie z dnia 11 marca 2009 r. skarżący Ł. i J. W. wnieśli o doręczenie im odpisu wyroku z uzasadnieniem w celu złożenia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 15 stycznia, ponieważ wniosek został złożony po upływie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku. Wskazane postanowienie doręczono Ł. i J. W. w dniu 8 kwietnia 2009 r., a w dniu 10 kwietnia 2009 r. na to postanowienie skarżący wnieśli zażalenie. W ww. zażaleniu (in fine) zamieszczony został wniosek o przywrócenie skarżącym terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Uzasadniając swój wniosek skarżący wskazali, że od 20 stycznia 2009 r. J. W. był poddany badaniom lekarskim i diagnostycznym, które w konsekwencji stwierdziły chorobę nowotworową i ze względu na stan zdrowia oraz stres z tym związany skarżący nie mógł dotrzymać terminu wyznaczonego przez Sąd, a po drugie skarżący wskazali, iż nie mieli środków finansowych na pokrycie kosztów uzasadnienia wyroku, ponieważ w tym czasie mieli duże wydatki na wizyty lekarskie, badania diagnostyczne i leki. Odrzucając powyższy wniosek skarżących WSA wskazał, że jest on niedopuszczalny, bowiem skoro w piśmie z dnia 21 stycznia 2009 r. skarżący cofnęli swój pierwszy wniosek (z dnia 15 stycznia 2009 r.) to zgodnie z zasadą rozporządzalności, cofnięcie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku było dla Sądu wiążące i jednocześnie oznaczało, że skarżący zrezygnowali z postępowania odwoławczego. Dla uzasadnienia swojego stanowiska WSA podkreślił, że choć przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej jako: ppsa) nie dają odpowiedzi na pytanie, czy po skutecznym cofnięciu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i po upływie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku, strona może złożyć ponownie taki wniosek i wnosić o przywrócenie terminu do jego wniesienia, to na gruncie ppsa aktualny i mający odpowiednie zastosowania w rozpatrywanej sprawie jest pogląd utrwalony w postępowaniu cywilnym, z którego wynika, że odwołanie oświadczeń procesowych stron o cofnięciu pozwu, wniesionych środków odwoławczych i podobnych czynności procesowych dopuszczalne jest w odpowiednim czasie i tylko z ważnych przyczyn, np. z powodu błędu, podstępu, przymusu (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 30 września 1960 r., 3 CR 1380/58, OSPiKA z 1961 r., poz. 314 z aprobującą glosą W. Siedleckiego, oraz wyrok tego Sądu z dnia 24 września 1984 r., II CZ 103/84, niepublikowany). Skoro więc Ł. i J. W., po pierwsze nie złożyli oświadczenia w przedmiocie odwołania cofnięcia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a po drugie z pism przezeń składanych nie wynika, aby oświadczenie o cofnięciu wniosku złożyli pod wpływem błędu, przymusu lub innej ważnej przyczyny, to Sąd I instancji przyjął, że w takiej sytuacji ponowny wniosek z dnia 11 marca 2009 r. o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 15 stycznia 2009 r. był niedopuszczalny i tym samym wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia jest również niedopuszczalny. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżących z urzędu zarzucił temu orzeczeniu naruszenie przepisu art. 88 ppsa poprzez uznanie, że osobisty wniosek skarżących o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia jest niedopuszczalny i w konsekwencji odrzucenie tego wniosku. Mając na uwadze powyższe, pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości poprzez przywrócenie skarżącym terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, lub uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I Instancji. W uzasadnieniu wskazano, że niedopuszczalność wniosku zachodzi w następujących przypadkach: a) gdy uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2); b) gdy w ogóle nie było uchybienia terminu; c) jeżeli wniosek dotyczy terminu, który nie podlega przywróceniu, np. instrukcyjnego terminu sądowego lub terminu materialnoprawnego; d) jeżeli ze względu na stan sprawy przywrócenie terminu stało się nieaktualne, np. wniesiono o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji już po wydaniu wyroku przez Sąd I instancji. Skoro żadna z ww. sytuacji nie występowała w przedmiotowej sprawie to wniosek skarżących o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku był dopuszczalny. Strona skarżąca dodała, że podała przyczyny uchybienia terminowi, a poza tym WSA nie zakwestionował zaskarżonym postanowieniem zachowania przez skarżących terminu do złożenia wniosku o przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a więc uznał, że przedmiotowy wniosek nie był spóźniony. Zdaniem strony skarżącej, skoro wniosek o przywrócenie terminu został złożony w czasie przewidzianym ustawą a brak jest w sprawie okoliczności, która mogłaby stanowić o niedopuszczalności jego złożenia, wnioski i zarzuty podniesione w niniejszym zażaleniu są zasadne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z art. 88 ppsa tylko spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu może zostać odrzucony przez Sąd. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego WSA trafnie nie zakwestionował w zaskarżonym postanowieniu zachowania przez skarżących terminu do złożenia wniosku o przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, tym samym słusznie uznając, że przedmiotowy wniosek nie był spóźniony. Należało więc rozważyć czy można mówić o niedopuszczalności analizowanego wniosku. Nie ulega wątpliwości, że wniosek jest niedopuszczalny, tylko wtedy, gdy brak jest ustawowych warunków jego dopuszczalności, a więc np. "jeżeli został złożony po upływie roku od uchybionego terminu, a nie dotyczy przypadku wyjątkowego (art. 87 § 5 ppsa), jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 ppsa), jeżeli czynność strony była dokonana w terminie (art. 86 § 1 ppsa), jeżeli wniosek nie dotyczy terminu procesowego, lecz np. terminu prawa materialnego lub terminu instrukcyjnego (art. 278 ppsa lub art. 141 § 1 ppsa) (B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Kraków 2006 r., komentarz do art. 88 ppsa, uw. 3). Biorąc powyższe pod uwagę, skoro - jak trafnie podkreśla strona skarżąca - brak jest w sprawie okoliczności, która mogłaby stanowić o niedopuszczalności złożenia wniosku o przywrócenie terminu, Sąd I instancji nie miał żadnej podstawy do odrzucenia wniosku skarżących. Obowiązkiem Sądu I instancji było wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego w przedmiocie przywrócenia terminu (a więc przywrócenia albo odmowy przywrócenia terminu) na podstawie art. 86 § 1 ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla również, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji sam stwierdził, że "należy nadmienić, iż wnioskodawcy nie uprawdopodobnili, że uchybienie terminu do złożenia drugiego wniosku z dnia 11.03.2009 r. o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło z przyczyn przez nich niezawinionych". Poza tym WSA wskazał, że "ze wskazanych okoliczności wynika zatem, że wnioskodawcy nie uprawdopodobnili braku winy w niezachowaniu terminu do złożenia wniosku z dnia 11.03.2009 r. czyli nie wykazali przesłanki określonej w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ppsa". Tym samym WSA częściowo, wbrew treści swojego rozstrzygnięcia zawartego w sentencji zaskarżonego postanowienia, odniósł się do meritum sprawy, podając argumenty za ewentualną odmową przywrócenia terminu a nie odrzuceniem wniosku o przywrócenie terminu. Innymi słowy, Sąd I instancji w uzasadnieniu odniósł się do innego rozstrzygnięcia niż błędnie podjął w sentencji postanowienia z dnia 7 lipca 2009 r., co dodatkowo dyskwalifikuje kontrolowane przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienie. W świetle powyższych ustaleń, wobec usprawiedliwionego zarzutu przedstawionego we wniesionym zażaleniu, zaistniała konieczność uchylenia na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 ppsa zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania.