I OZ 254/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Bujko po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 29 stycznia 2009r., sygn. akt II SA/Rz 304/08 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] lutego 2008r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej zatwierdzenia granic pomiędzy działkami postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 stycznia 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił M. W. przyznania prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] lutego 2008r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej zatwierdzenia granic pomiędzy działkami. Sąd I instancji orzekał w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, po uprzednim wniesieniu przez M. W. sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 3 grudnia 2008r. Sąd rozpoznając wniosek wskazał, że ciężar wykazania braku możliwości partycypowania w kosztach postępowania spoczywa na stronie, która co do zasady obowiązana jest ponosić je w związku ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). W warunkach niniejszej sprawy skarżąca pozostaje sama na swoim utrzymaniu, ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, mimo, iż dom jest stary i wymaga remontu. Sąd uznał za wiarygodne twierdzenia wnioskodawczyni co do złego stanu jej zdrowia, jednak nie stanowiły one wystarczającej przyczyny dla uwzględnienia wniosku. Ponadto wskazano, że wydatki związane z dokonywaniem kserokopii różnych dokumentów, nie stanowią tego rodzaju obciążenia finansowego, które uniemożliwia wygospodarowanie środków na poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Potwierdzeniem faktu przeciwnego, czyli dysponowania odpowiednimi środkami, jest zdaniem Sądu, uiszczenie przez skarżącą wpisu od skargi oraz opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W motywach zaskarżonego postanowienia podniesiono również, iż ewentualnymi kosztami, jakie jeszcze należy ponieść w sprawie, jest wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100zł. oraz koszty wynagrodzenia pełnomocnika. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżąca nie wykazała, aby spełniała przesłanki udzielenia jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła M. W. Skarżąca podniosła, że utrzymanie domu dla jednej osoby jest "wyższe", poza tym Sąd nie uwzględnił sporej kwoty jej wydatków i "przyrostu cen w każdej dziedzinie". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że przesłanki jakie musi spełnić osoba fizyczna, aby nastąpiło przyznanie jej prawa pomocy, czy w zakresie całkowitym, czy też częściowym wskazuje art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwana p.p.s.a. Podane w tym przepisie warunki t.j. brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, czy też brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny stanowią jedyną legalną podstawę przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sposób więc sformułowania przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a wskazuje, że w razie spełnienia warunków, o których mowa w pkt 1 lub 2, osobie fizycznej należy przyznać prawo pomocy w zakresie odpowiednio całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 i 4 p.p.s.a.). W warunkach przedmiotowej sprawy skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata na druku PPF (k. 89 akt), w którym przedstawiła swoje dochody w wysokości [...] zł. oraz podała, że ponosi koszty związane z utrzymaniem domu i leczeniem, nie wskazując wysokości wydatków. Tak sformułowany wniosek nie daje możliwości oceny jakimi środkami, po dokonaniu comiesięcznych koniecznych wydatków dysponuje skarżąca. Wobec tego trudno jednoznacznie stwierdzić, czy poniesienie kosztów dalszego postępowania sądowoadministracyjnego (przy założeniu, że skarżąca skorzysta ze środków odwoławczych) jest w granicach jej możliwości finansowych i nie spowoduje uszczerbku w zaspokojeniu niezbędnych potrzeb. Wskazanie przez Sąd I instancji, iż kwota, którą otrzymuje skarżąca comiesięcznie pozostaje do jej całkowitej dyspozycji i umożliwia ponoszenie dalszych kosztów postępowania, jest pozbawione podstaw. Przyczyną takiego stanu rzecz jest brak wiedzy o wysokości comiesięcznych koniecznych wydatków. Nie bez znaczenia w ocenie sytuacji majątkowej skarżącej, jak sama podnosi w zażaleniu, jest fakt, iż ta kwota, która stanowi jej dochód jest równocześnie jedynym dochodem jej jednoosobowego gospodarstwa domowego. Zatem sama ponosi koszty ogrzewania czy eksploatacji domu. Z oświadczenia skarżącej nie wynika również w jakiej wysokości są ponoszone koszty leczenia. Wprawdzie kolejny złożony przez skarżącą wniosek o ustanowienie adwokata, zawiera powyższe informacje, jednak należy mieć na uwadze, że WSA w Rzeszowie wydając zaskarżone postanowienia nie dysponował wiedzą dotyczącą wysokości wydatków skarżącej. Należy wobec tego uznać, że zaskarżone postanowienie jako oparte na niepełnym materiale faktycznym jest niezgodne z prawem. Ponownie rozpoznając wniosek należy także mieć na uwadze jego zakres przedmiotowy. Pierwszy wniosek z dnia 24 listopada 2008r. (k. 89) obejmował żądanie zwolnienia od kosztów i ustanowienie adwokata. Natomiast w sprzeciwie z dnia 17 grudnia 2008r. (k. 101) pojawił się wniosek "w zakresie prawa pomocy-adwokata". Swoje stanowisko podtrzymała skarżąca również w zażaleniu na postanowienie z dnia 29 stycznia 2009r. (k. 125) twierdząc, że w już w "odwołaniu" napisała, iż prosi tylko o ustanowienie adwokata, czego Sąd I instancji nie uwzględnił. Wobec powyższego przy ponownym rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, należy ustalić jego zakres przedmiotowy oraz stan faktyczny sytuacji majątkowej skarżącej przy ewentualnym wykorzystaniu możliwości wynikających z art. 255 p.p.s.a. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.