I OZ 875/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch po rozpoznaniu w dniu 22 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 lipca 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 304/08 odmawiające skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej zatwierdzenia granic pomiędzy działkami postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 23 lipca 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 304/08 odmówił M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej zatwierdzenia granic pomiędzy działkami. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skarżąca ma [...] lat i samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z emerytury w kwocie [...] zł miesięcznie wraz z dodatkiem. Ponadto jest właścicielką domu parterowego murowanego o pow. [...] m2, działki o powierzchni [...] arów oraz drewnianego budynku gospodarczego. Z informacji podanych przez skarżącą wynika, że za energię elektryczną od października 2008 r. do czerwca 2009 r. zapłaciła [...] zł, za wodę od października 2008 r. do 31 maja 2009 r. zapłaciła [...] zł, za telefon od października 2008 r. do maja 2009 r. zapłaciła [...] zł, za węgiel w grudniu 2008 r. i lutym 2009 r. zapłaciła [...] zł. Skarżąca wskazała również, że ponosi wydatki na zakup żywności w kwocie od [...] do [...] zł miesięcznie, oraz na leki w kwocie [...] zł miesięcznie, dodatkowo ponosi koszty związane z wyjazdem w celu leczenia choroby od [...] do [...] zł. Skarżąca potwierdziła, że dysponuje oszczędnościami w kwocie ponad [...] zł. W ocenie Sądu powyższe okoliczności wskazują, że M. W. nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sytuacja skarżącej nie jest na tyle zła, aby skarżąca nie mogła partycypować w kosztach postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Wprawdzie jest osobą starszą i schorowaną, jednak otrzymywana przez nią emerytura wystarcza na pokrycie kosztów związanych z jej utrzymaniem i leczeniem. Część zaś posiadanych oszczędności skarżąca może przeznaczyć na koszty sądowe oraz koszty związane z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru. Na możliwość wygospodarowania przez M. W. środków na poniesienie kosztów postępowania świadczy uiszczenie przez skarżącą kwoty 200 zł z tytułu wpisu sądowego od skargi oraz kwoty 100 zł za otrzymanie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Na obecnym zaś etapie postępowania koszty postępowania obejmować mogą wpis od skargi kasacyjnej - w przypadku jej wnoszenia w kwocie 100 zł oraz koszty wynagrodzenia pełnomocnika. W zażaleniu na powyższe postanowienie M. W. podniosła szereg argumentów dotyczących przedmiotu jej skargi, ponadto wskazała, że wątpliwą jest bezstronność Sądu przy rozpoznawaniu jej wniosku o przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przede wszystkim należy podkreślić, że dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, stąd też dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków, niebędących niezbędnymi dla jej utrzymania. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała w przekonujący sposób, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ją do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Oceniając sytuację materialną skarżącej należy wziąć pod uwagę, że uzyskiwany przez nią stały miesięczny dochód z tytułu emerytury oraz poczynione dotychczas oszczędności, przy racjonalnym gospodarowaniu środkami finansowym i oszczędnościach w wydatkach pozwalają na poniesienie kosztów postępowania oraz kosztów wynagrodzenia adwokata. W takiej sytuacji należy uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie prawidłowo postanowieniem z dnia 23 lipca 2009 r. odmówił M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Podkreślić należy, że w razie zmiany okoliczności skarżąca może złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy na każdym etapie postępowania. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.