I OSK 33/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Joanna Banasiewcz po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 1219/08 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi L. B. na decyzję Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia z obowiązku odbycia stażu i postępowania egzaminacyjnego oraz nadania stopnia nauczyciela mianowanego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Minister Edukacji Narodowej decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] odmówił L. B. zwolnienia z obowiązku odbycia stażu i postępowania egzaminacyjnego oraz nadania stopnia nauczyciela mianowanego. L. B. w dniu 20 maja 2008 r. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W wyniku rozpatrzenia tego wniosku Minister Edukacji Narodowej decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2008 r. W dniu 26 lipca 2008 r. L. B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wskazała, iż skarży ona decyzję Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] kwietnia 2008 r. Wezwaniem doręczonym skarżącej w dniu 26 września 2008 r. Sąd zobowiązał L. B. do uzupełnienia braków formalnych skargi - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi - poprzez wskazanie numeru i daty zaskarżonego aktu. Wykonując wezwanie Sądu L. B. ponownie podała, iż zaskarżyła decyzję Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] kwietnia 2008 r. o podanym na wstępie numerze. Ponadto do pisma precyzującego dołączyła ww. decyzję. Postanowieniem z dnia 15 października 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę L. B. na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jak wskazał Sąd nie mogła podlegać kontroli sądowej, zgodnie w wolą strony, decyzja organu I instancji, bowiem badanie jej legalności jest dopuszczalne tylko i wyłącznie w przypadku zaskarżenia ostatecznego orzeczenia (decyzji, postanowienia) wydanego przez organ II instancji (art. 52 § 1 p.p.s.a.). Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie wniosła L. B., domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca zarzuciła postanowieniu naruszenie przepisów postępowania - art. 6, 52 § 1 i 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na błędnym przyjęciu, że skarżąca nie wyczerpała środków zaskarżenia w toku instancji, podczas gdy w rzeczywistości nie przysługiwał jej już żaden środek zaskarżenia decyzji Ministra Edukacji Narodowej. Zarzuciła mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisu art. 6 w/w ustawy polegające na nieudzieleniu przez Sąd, stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego jakichkolwiek wskazówek co do czynności procesowych, przede wszystkim zaś nie zawarcia w wezwaniu do usunięcia braków formalnych dokładnego określenia o jaki braki chodzi. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, że żądanie numeru i daty zaskarżonej decyzji były dla skarżącej całkowicie niezrozumiałe, bowiem w swojej skardze określiła obydwa te elementy. W niniejszej sprawie widocznym było, że skarżąca pozostawała w błędnym przekonaniu tożsamości decyzji wydanych przez ten sam organ - Ministra Edukacji Narodowej. Obydwie te decyzje dotyczyły tej samej sprawy i obydwie odmawiały skarżącej zwolnienia z odbycia stażu i postępowania egzaminacyjnego i nadania stopnia nauczyciela mianowanego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) Sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Przepis ten ma charakter zasady ogólnej, zwanej zasadą udzielania pomocy stronom. Przede wszystkim chodzi w nim o wyrównanie szans strony działającej bez adwokata (radcy prawnego). Wskazówki i pouczenia mają dotyczyć tego, jakie czynności procesowe powinny zostać w sprawie podjęte; w jaki sposób i w jakim terminie powinny zostać stwierdzone przez sąd wadliwości w tych czynnościach; jakie są następstwa nieusunięcia tych braków w terminie oraz jakie skutki prawne pociągnie za sobą podjęcie tych czynności (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 49. ) Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 6 p.p.s.a. jest zasadny. Jak wynika z akt sprawy Minister Edukacji Narodowej decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. odmówił L. B. zwolnienia z obowiązku odbycia stażu i postępowania egzaminacyjnego oraz nadania stopnia nauczyciela mianowanego. W wyniku rozpatrzenia wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Edukacji Narodowej decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2008 r. W dniu 26 lipca 2008 r. L. B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wskazała, iż skarży ona decyzję Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] kwietnia 2008 r. Wezwaniem doręczonym skarżącej w dniu 26 września 2008 r. Sąd zobowiązał L. B. do uzupełnienia braków formalnych skargi - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi - poprzez wskazanie numeru i daty zaskarżonego aktu. Wykonując wezwanie Sądu L. B. ponownie podała, iż zaskarżyła decyzję Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] kwietnia 2008 r. o podanym na wstępie numerze. W powyższym wezwaniu Sąd nie pouczył jednak strony działającej bez profesjonalnego pełnomocnika jakie są skutki zaskarżenia decyzji pierwszoinstancyjnej oraz w jakim celu wzywa skarżącą do wskazania numeru i daty zaskarżonej decyzji, skoro były one wyraźnie wskazane w skardze. Należy ponadto zauważyć, że organ poprawnie odczytał intencje skarżącej wskazując w odpowiedzi na skargę jako zaskarżoną - decyzję z dnia [...] czerwca 2008 r. Sąd znając treść odpowiedzi na skargę w dacie wysłania wezwania powinien więc był tym bardziej udzielić skarżącej niezbędnych pouczeń. Zauważyć ponadto trzeba, że w błąd co do możliwości zaskarżenia decyzji z dnia [...] kwietnia 2008 r. mógł również wprowadzić skarżącą sposób sformułowania pouczenia zawarty w tejże decyzji. W takiej sytuacji odrzucenie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym postanowieniem należy uznać za wyraz nadmiernego formalizmu naruszającego art. 6 p.p.s.a. oraz konstytucyjną zasadę prawa do sądu. Tym samym Sąd naruszył również przepisy art. 52 § 1 i 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna oparta została na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 185 § 1 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.