I SA/Wa 844/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska Sędziowie WSA Emilia Lewandowska (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2008 r. sprawy ze skargi W.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty S. z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie zwrotu gruntu położonego w S. przy ul.[...]. Z uzasadnienia decyzji Wojewody [...] wynika, że Starosta S. decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. umorzył postępowanie wszczęte z wniosku W. K. w sprawie zwrotu gruntu położonego w S. przy ul. [...] podnosząc, że sprawa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości rozstrzygnięta została ostateczną decyzją Starosty S. z dnia [...] maja 2000 r., nr [...]. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł W. K., zarzucając bezzasadność odmowy zwrotu gruntu. Po rozpatrzeniu sprawy Wojewoda [...] uznał stanowisko Starosty S. za prawidłowe. Organ odwoławczy wskazał, że W. K. wystąpił o zwrot nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], wywłaszczonej decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędu Spraw Wewnętrznych z dnia [...] września 1964 r., nr [...]. Przedmiotowa nieruchomość w dacie wywłaszczenia stanowiła działkę nr [...], która następnie weszła w skład działki oznaczonej nr ew. [...]. W wyniku kolejnych podziałów wskazanej działki nr [...], wydzielono m.in. działkę pod wielorodzinnym blokiem mieszkalnym, w tym dojścia i dojazdy. W 1994 r. dokonano podziału wcześniej wydzielonej działki nr [...], w wyniku którego powstała m.in. działka nr [...], stanowiąca zakres postępowania zwrotowego, wszczętego na wniosek W. K.. Celem wydzielenia wskazanej działki było dokonanie ewentualnego zwrotu na rzecz spadkobiercy byłego właściciela. Organ odwoławczy wskazał, że Starosta S. ostateczną decyzją z dnia [...] maja 2000 r., orzekł o zwrocie na rzecz W. K. nieruchomości stanowiącej działkę oznaczoną nr [...]. W. K. pismem z dnia 3 sierpnia 2007 r. wystąpił z wnioskiem o zwrot gruntu o pow. [...], stanowiącego różnicę pomiędzy wielkością powierzchni nieruchomości zwróconej decyzją Starosty S. z dnia [...] maja 2000 r., a odjętą na mocy decyzji wywłaszczeniowej. Starosta S. decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. umorzył postępowanie w sprawie zwrotu przedmiotowego gruntu z uwagi na fakt, że sprawa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości rozstrzygnięta została ostateczną decyzją z dnia [...] maja 2000 r. W tej sytuacji Wojewoda [...] uznał, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji było prawidłowe. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł W. K. podnosząc, że umiejscowienie i wielkość spornego gruntu utrudniają mu racjonalne wykorzystanie posesji będącej jego własnością. W ocenie skarżącego organy administracji publicznej nie wskazały dotąd żadnych racjonalnych przesłanek prawnych i materialnych, uniemożliwiających zwrot i scalenie spornej nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga, choć nie z powodów podniesionych przez skarżącego, jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie miały miejsce – mające istotny wpływ na wynik sprawy - uchybienia proceduralne. Przede wszystkim podkreślić należy, że ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego nie wynika w sposób jednoznaczny czyją dokładnie własność stanowi nieruchomość położona w S o zwrot, której wystąpił W. K. Na podstawie akt administracyjnych sprawy nie można stwierdzić czy jest to własność gminy, powiatu, czy też Skarbu Państwa. Ustalenie powyższej okoliczności ma natomiast - w ocenie Sądu - istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, pozwala bowiem stwierdzić czy Starosta S. był organem uprawnionym do wydania decyzji w pierwszej instancji, czy też podlegał wyłączeniu od załatwienia niniejszej sprawy na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 kpa. Zaznaczyć trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w uchwale z dnia 19 maja 2003 r., sygn. akt OPS 1/03 wyraził pogląd, że w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 kpa, co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta (uchwała 7 sędziów NSA z dnia 19 maja 2003 r., sygn. akt OPS 1/03, ONSA z 2003 r., Nr 4, poz. 115). Z powołanej uchwały, którą Sąd w obecnym składzie w pełni podziela, jednoznacznie wynika zatem, że prezydent miasta na prawach powiatu nie może wydawać rozstrzygnięć w sprawach dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, które stanowią własność miasta na prawach powiatu. W ocenie Sądu wskazana uchwała odnosi się również do przedmiotowej sprawy. Pozycja starosty jest bowiem taka sama jak prezydenta miasta na prawach powiatu. Oznacza to tym samym, że starosta powinien być wyłączony, na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 kpa, od rozstrzygania w sprawach o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli nieruchomość stanowi własność powiatu. Zauważyć należy, że stosowne zastosowanie ma wówczas art. 26 § 2 kpa, zgodnie z którym w przypadku wyłączenia organu od rozpoznania sprawy, sprawę załatwia organ wyższego stopnia nad organem podlegającym wyłączeniu w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Przy czym organ wyższego stopnia może również do załatwienia sprawy wyznaczyć inny podległy sobie organ. Jak zatem wyżej wskazano ustalenie właściciela gruntu położonego w S., o zwrot, którego wystąpił W. K, ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Jeżeli bowiem okazałoby się, że nieruchomość stanowi własność Powiatu S., to oznaczać to będzie, iż decyzja z dnia [...] sierpnia 2007 r. wydana została przez organ nieuprawniony. Starosta S. oraz pozostali pracownicy tego powiatu powinni bowiem w takiej sytuacji zostać wyłączeni na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 kpa od orzekania w sprawie. Z kolei ustalenie, że nieruchomość jest przedmiotem własności Skarbu Państwa, oznaczać będzie, iż nie ma podstaw do wyłączenia Starosty S. od załatwienia przedmiotowej sprawy. W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że organ drugiej instancji wydając zaskarżoną decyzję bez wyjaśnienia powyższej kwestii naruszył art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia jej uchylenie. W ocenie Sądu Wojewoda [...] powinien wyjaśnić czyją konkretnie własność stanowi przedmiotowa nieruchomość. Mając zaś na uwadze, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał tej decyzji merytorycznie pod względem jej zgodności z prawem. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.