II SA/Gd 545/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski (spr.) Protokolant Sekretarz Sadowy Marta Sankiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 15 października 2008 r. sprawy ze skargi E. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 stycznia 2006 r., nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta Gminy z dnia 17 października 2005 r., nr [...]. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, decyzją z dnia 17.10.2005 r., powołując się na art. 1 art. 7, art. 8, art. 9, art. 9a, art. 10 w związku z art. 2 pkt 2, art. 10a i art. 18 ust. 2 Ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej oraz w związku z art. 3 pkt 1, 2, 10, 17 Ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, odmówił przyznania E. Ż. świadczenia w formie zaliczki alimentacyjnej na dzieci: K., A. i P. Ż. z powodu pozostawania w związku konkubenckim. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, że w oparciu o art. 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, zaliczka przysługuje osobom samotnie wychowującym dziecko, uprawnionym do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna. Zgodnie z art. 2 pkt 5 lit. a osobą uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jest osoba wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kontynuując, organ przytoczył definicję osoby samotnie wychowującej dziecko zawartą w art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a następnie stwierdził, iż w oparciu o powyższe przepisy i złożone dokumenty uznano, że wnioskodawczyni pozostaje w związku konkubenckim (tworzy rodzinę i wspólnie wychowuje dzieci). Wobec powyższego zaliczka alimentacyjna obecnie nie przysługuje. Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem, E. Ż. odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jako organu II instancji. W odwołaniu oświadczyła, że jest rozwiedziona od stycznia 1996 r., sama wychowuje trzech synów, dwóch z nich jest niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym z powodu cukrzycy typu 1, a jeden z nich ma także astmę oskrzelową i chorobę wrzodową układu pokarmowego. Otrzymała na dzieci alimenty przyznane przez sąd z funduszu alimentacyjnego, przez ostatni rok MGOPS, wypłacał jej świadczenia- do 31.08.2005 r. W listopadzie 2001 r. urodziła czwartego syna i wychowuje go razem z jego ojcem, lecz nie w związku małżeńskim. Partner z którym wychowuje wspólne dziecko nigdy nie brał udziału w utrzymaniu jej trzech synów z pierwszego związku i nie ma takiego obowiązku aby łożyć na ich utrzymanie, dla nich jest obcą osobą. Zarabia on najniższą krajową i niemożliwym jest z tej pensji utrzymanie sześcioosobowej rodziny, dlatego nie chce on wziąć odpowiedzialności za utrzymanie dzieci z pierwszego małżeństwa. Sygn. akt II SA/Gd 545/08 Były mąż ma ograniczone prawa rodzicielskie przez sąd i nie uczestniczy w wychowywaniu dzieci, przez lata unika płacenia alimentów na rzecz swoich dzieci i nie jest zainteresowany ich losem. Wyegzekwowanie jakiejkolwiek pomocy dla synów od ich ojca jest nieosiągalne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 25.01.2006 r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podano, że z dniem 1 czerwca 2005 r. weszła w życie ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, która określa m.in. zasady przyznawania zaliczek alimentacyjnych dla osób samotnie wychowujących dzieci, uprawnionych do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna. Z treści art. 7 ust. 1 ustawy wynika, że zaliczka alimentacyjna, przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia 24 roku życia. Zaliczka przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583.00 zł ( ust. 2). W art. 2 ust. 5 ustawy, ustawodawca wskazał, że przez osobę uprawnioną należy rozumieć osobę uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, min., jeżeli osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Kontynuując organ powołał się na definicję osoby samotne wychowującej dziecko z art. 3 pkt 17a zmienionej w dniu 29 grudnia 2005 r. ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. Z akt sprawy wynika, że członkami rodziny odwołującej się jest również jej syn S. J., , którego wychowuje wspólnie z jego ojcem P. J. W świetle definicji ustawowej osoby samotnie wychowującej dziecko, K., A. oraz P. Ż. nie mogą być zatem uznani za wychowywanych przez osobę samotnie wychowującą dziecko. Odpowiadając na powyższe, E. Ż. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na wskazaną decyzję organu II instancji, stwierdzając, iż decyzja ta jest krzywdząca i niesprawiedliwa ponieważ znajoma mieszkająca ulicę dalej również wniosła odwołanie i inny skład Kolegium uznał ją za matkę samotnie wychowującą dzieci i nakazał organowi gminnemu wypłatę świadczenia z tego tytułu, mimo, że mieszka z konkubentem i posiada z nim trójkę dzieci. Organ II instancji odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Sygn. akt II SA/Gd 545/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 roku, sygn. akt P 18/06, po rozpoznaniu połączonych pytań sądów administracyjnych, stwierdzono, że: ▪ art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. nr 86, poz. 732 i nr 164, poz. 1366) w związku z art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 i nr 222, poz. 1630, z 2007 r. nr 64, poz. 427, nr 105, poz. 720, nr 109, poz. 747 i nr 200, poz. 1446 oraz z 2008 r. nr 70, poz. 416), w brzmieniu nadanym przez art. 27 pkt 2 lit. g ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w zakresie, w jakim pomija prawo osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. nr 120, poz. 526 oraz z 2000 roku nr 2, poz. 11); ▪ art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w związku z art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim pomija prawo: a) osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim, b) osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem, do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka; ▪ art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka. Sygn. akt II SA/Gd 545/08 Powyższy wyrok opublikowany został w Dzienniku Ustaw z dnia 7 lipca 2008 roku, numer 119, pod pozycją 770 i z tym dniem wszedł w życie (art. 190 ust 3 Konstytucji RP). Zgodnie z art. 145a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Ponieważ - stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, to należy przyjąć zasadę, że sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego wynikającej z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie niekonstytucyjności podstawy prawnej decyzji (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 2 września 1999 r., sygn. akt IV SA 1360/97, nie publ. oraz z dnia 25 października 1999 r., sygn. akt II SA 1294/99, nie publ.). Przyjmuje się przy tym, że podstawa wznowienia określona w art. 145a k.p.a. jest podstawą uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny także wtedy, gdy wyrok Trybunału zapadł po podjęciu zaskarżonej decyzji ( tak J. Zimmermann w glosie do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 stycznia 1999 r., sygn. akt III SA 4728/97, opublikowanej w OSP zeszyt nr 1 z 2000 r., poz. 16, teza powyższa zachowuje aktualność w obowiązującym stanie prawnym). Stan prawny będący konsekwencją opisanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego, eliminujący jako przesłankę odmowy przyznania zaliczki alimentacyjnej E. Ż. przepis art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych uległ na tyle zmianie, że skarżąca spełniała warunki do uzyskania wnioskowanego świadczenia w zakresie dotyczącym sytuacji osobistej i rodzinnej jej matki. Skoro zatem w niniejszej sprawie stwierdzono naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, to – stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji podlegały uchyleniu. Sygn. akt II SA/Gd 545/08 Ponownie rozpatrując wniosek skarżącej organ administracji winien uwzględnić zmianę stanu prawnego, wynikającą z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r., wydanego w sprawie o sygn. P 18/06.