II SA/Bd 460/08

16 października 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie WSA: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 października 2008r. sprawy ze skargi J.Ł. na postanowienie [...] Okręgu Wojskowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2008r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od [...] Okręgu Wojskowego w [...] na rzecz skarżącego kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dowódca [...] Okręgu Wojskowego odmówił J. Ł. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji nr [...] Szefa [...] Sztabu Wojskowego w [...] z [...] r. przyznającej należności z tytułu przywrócenia do zawodowej służby wojskowej. Zaskarżona decyzja nie zawierała pouczenia o terminie i możliwości wniesienia od niej odwołania. Zainteresowany otrzymał decyzję 6 września 2006 r., a 18 stycznia 2008 r. wniósł od niej odwołanie. Pismem z 10 marca 2008 r. odwołujący się został wezwany do podania terminu, w którym dowiedział się o możliwości wniesienia odwołania oraz okoliczności, które spowodowały uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W piśmie z 19 marca 2008 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie J. Ł. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i podał, że o możliwości wniesienia odwołania dowiedział się 8 stycznia 2008 r., podczas wizyty u prawnika w sprawie pozwu przeciwko Wojskowemu Biuru Emerytalnemu. Przyczyną uchybienia terminu był brak pouczeń o sposobie i terminie zaskarżenia decyzji. W uzasadnieniu postanowienia organ przytoczył treść art. 58 kpa i stwierdził, że organ administracji publicznej jest obwiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łączne następujące przesłanki: a) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Brak chociażby jednej z wymienionych przesłanek uzasadnia odmowę przywrócenia terminu. Argumentacja przedstawiona przez odwołującego się zadaniem organu nie daje podstaw do przywrócenia terminu. Odwołujący się nie spełnił bowiem wszystkich wyżej wymienionych przesłanek –uchybił terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Odwołujący się złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w piśmie z dnia 19 marca 2008 r. Wniosek ten został złożony po upływie ustawowego 7- dniowego terminu od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Datą początkową biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest dzień, w którym strona powzięła wiadomość o uchybieniu terminu. W przedmiotowej sprawie przeszkoda do wniesienia odwołania ustała w dniu 8 stycznia 2008 r. W tych okolicznościach, termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upłynął bezskutecznie w dniu 15 stycznia 2008 r. Odwołanie wniesione przez odwołującego się nie zawierało wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Dopiero, w odpowiedzi na wezwanie organu II instancji z dnia 10 marca 2008 r. taki wniosek został złożony. Aby zachować termin do wniesienia odwołania, odwołanie powinno być złożone wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia i to w nieprzekraczalnym terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny. Skarżący nie skorzystał też z możliwości złożenia wniosku o uzupełnienie decyzji co do pouczenia o środkach zaskarżenia. Organ dowodził, że zgodnie z art. 112 kpa błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia, ale też nie może dawać tej stronie specjalnych uprawnień naruszających ustalone prawem zasady postępowania. Odwołując się do orzecznictwa organ wskazał, że w początkowym okresie przyjmowano, że brak pouczenia co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego powoduje, że termin do wniesienia środka zaskarżenia nie biegnie. Obecnie pogląd ten jest nieaktualny. Zgodnie ze stanowiskiem doktryny i utrwalonym orzecznictwem, brak lub wadliwe pouczenie nie powoduje wstrzymania biegu terminu do wniesienia środka zaskarżenia, a jedynie stanowi podstawę do przywrócenia terminu. Zatem praktyczne konsekwencje powołanego przepisu sprowadzają się do możliwości zgłoszenia wniosku o przywrócenie terminu, a nie uznania, że termin do wniesienia odwołania nie biegnie. Tym samym, termin do wniesienia odwołania biegnie od dnia otrzymania decyzji niezależnie od tego czy zawarte w niej było pouczenie o prawie odwołania. W skardze do Sądu skarżący stwierdził, że wskazywał w odwołaniu na brak pouczenia o możliwości wniesienia odwołania, co skutecznie uniemożliwiło zaskarżenie decyzji. Skarżący stał na stanowisku, iż termin do wniesienia odwołania nie płynął, gdyż decyzja nie zawierała pouczenia o możliwości odwołania. Skoro jednak organ wzywał do uzupełnienia braków formalnych, pismem z dnia 10 marca 2008 r. skarżący przyjął, że wniesione odwołanie zawiera też dorozumiany wniosek o przywrócenie terminu. Niezrozumiałe jest więc obecne stanowisko organu uznające złożone odwołanie za nieskuteczne. Jeśli organ uważał, iż potrzebny jest wyraźny wniosek o przywrócenie terminu, i niewystarczające jest odwołanie zawierające go w sposób dorozumiany, to wyraźnie powinien napisać, natomiast jeśli wniosek dotknięty jest możliwymi do usunięcia brakami formalnym to odpowiedź na wezwanie do usunięcia braków jest wystarczająca do uznania, że skutecznie złożono wniosek o przywrócenie terminu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Słuszne jest stanowisko organu, że zgodnie z treścią art. 58 § 1 i 2 kpa przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest możliwe na prośbę zainteresowanego pod warunkiem spełnienia przesłanek określonych w tym przepisie, przy czym przesłanki te muszą wystąpić łącznie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i doktrynie ugruntował się pogląd, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może nastąpić, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2000 r. I SA/Gd 794/99). Z akt sprawy wynika, że w decyzji organu pierwszej instancji nie było pouczenia o możliwości i o terminie wniesienia odwołania. Przyczyną zatem uchybienia terminu do wniesienia odwołania był brak informacji o możliwości wniesienia odwołania oraz brak informacji o terminie do wniesienia odwołania. Uchybienie terminu nastąpiło więc bez winy skarżącego z przyczyny leżącej po stronie organu. To ustalenie ma kluczowe znaczenie dla oceny od kiedy należy liczyć termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Dla dokonania bowiem skutecznej czynności procesowej po upływie terminu należy oprócz samego dokonania tej czynności, złożyć wniosek o przywrócenie terminu, w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia. Jeśli przyczyna uchybienia terminu leżała po stronie organu strona nie miała na nią wpływu ani nie mogła jej usunąć. W takim też przypadku zasadnie mogła przypuszczać, że składając odwołanie nie biegł termin do jego wniesienia, a więc że odwołanie złożyła w terminie. Takie przekonanie tym bardziej jest wiarygodne, że w orzecznictwie panował kiedyś taki pogląd, na co organ sam zwrócił uwagę. Zaprezentowane stanowisko nie ugruntowało się jednak w orzecznictwie i doktrynie. Obecnie przyjmuje się, że brak pouczenia o możliwości i terminie wniesienia środka zaskarżenia nie wstrzymuje biegu terminu do jego wniesienia a stanowi o możliwości przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej bez winy osoby zainteresowanej. Aby skutecznie przywrócić termin należy złożyć stosowny wniosek w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia. Organ sam nie usunął przyczyny uchybienia lecz wskazał na ewentualną możliwości złożenia przez stronę wniosku o uzupełnienie decyzji przez zamieszczenie odpowiedniego pouczenia. W ocenie Sądu nie jest to stanowisko uprawnione, gdyż skoro przyczyna uchybienia leżała po stronie organu nie można przerzucać aktywności procesowej na drugą stronę i uznać, że strona powinna usunąć przyczynę uchybienia terminu, doprowadzając do uzyskania formalnej informacji o możliwości i terminie wniesienia odwołania. Taką ewentualność należy traktować jako prawo nie obowiązek. Strona powzięła informację, że termin do wniesienia odwołania w rozpoznawanej sprawie jest istotny dopiero z pisma organu z 10 marca 2008 r., w którym zawarto pytanie kiedy skarżący dowiedział się o możliwości wniesienia odwołania. W tych okolicznościach termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania należało liczyć od dnia, w którym organ, który przyczynił się do spóźnionego dokonania czynności przekazał informację, że ta okoliczność ma istotne procesowe znaczenie. W konsekwencji przyjęte przez organ stanowisko, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w okolicznościach niniejszej sprawy należało liczyć od dnia wniesienia odwołania nie jest trafny, podobnie jak sugestia, że w przeciwnym przypadku strona zyskuje specjalne uprawnienia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ oceni czy skarżący założył wniosek o przywrócenie terminu w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, przyjmując, że przyczyna uchybienia terminu ustała wraz z doręczeniem stronie pisma wyzywającego o podanie kiedy skarżący dowiedział się o możliwości wniesienia odwołania (doręczenie pisma z 13 marca 2008 r.). Jeśli organ uzna, że termin w tym przypadku został zachowany nie będzie miało racjonalnego uzasadnienia twierdzenie, że skarżący ponownie powinien złożyć odwołanie, skoro już w aktach znajduje się takie odwołanie. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.