I SA/Gd 478/08
WyrokWSA w Gdańsku2008-10-16
Skład orzekający: Ewa Wojtynowska, Elżbieta Rischka, Małgorzata Tomaszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy termin do zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych w celu skorzystania ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn, określony w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, ma charakter materialnoprawny i w związku z tym nie podlega przywróceniu na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej lub Kodeksu postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Sąd podzielił stanowisko organów podatkowych, że termin określony w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn ma charakter materialnoprawny. Uchybienie terminowi materialnemu skutkuje utratą prawa do zwolnienia podatkowego, a nie jedynie bezskutecznością procesową czynności. W związku z tym, instytucje przywrócenia terminu, uregulowane w Ordynacji podatkowej (art. 162 § 4 O.p.) i Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 58 K.p.a.), nie mają zastosowania do terminów materialnoprawnych. Sąd uznał również, że strona skarżąca powzięła wiadomość o nabyciu prawa majątkowego (wkładu oszczędnościowego) w dniu 2 stycznia 2008 r., co nastąpiło jeszcze przed upływem terminu do złożenia zgłoszenia, a zatem nie mógł mieć zastosowania art. 4a ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przywrócenia terminu do złożenia zeznania podatkowego SD-3 dotyczącego nabycia spadku. Pełnomocnik spadkobiercy, działając w jego imieniu, złożyła zeznanie i wniosek o przywrócenie terminu, argumentując, że uzyskała pełną informację o wartości masy spadkowej dopiero po upływie ustawowego terminu. Organy podatkowe odmówiły przywrócenia terminu, uznając go za materialnoprawny i niepodlegający przywróceniu. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, wskazując również, że strona skarżąca posiadała wiedzę o nabyciu części spadku (rachunku bankowego) przed upływem terminu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Orska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 października 2008 r. sprawy ze skargi B. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych tytułem spadku oddala skargę.
Postanowieniem z dnia 20 listopada 2007 r. Sąd Rejonowy stwierdził, że spadek po zmarłym w dniu 17 maja 2007 r. E.W. nabyli, odpowiednio po ½ części spadku, żona spadkodawcy, D. P. - W. oraz syn spadkodawcy, B.W.
W dniu 8 lutego 2008 r. D. P. - W., jako pełnomocnik syna, złożyła zeznanie podatkowe SD-3 dotyczące nabycia przysługującej mu masy spadkowej oraz wystąpiła z wnioskiem o rozpatrzenie złożonego zeznania w trybie art. 4 a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (DZ.U 2004 Nr 142, poz. 1514 ze zm.; dalej jako "ustawa od spadków i darowizn"), gdyż dopiero w dniu 6 lutego 2008 r. była w stanie w sposób prawidłowy wypełnić zeznanie, uzyskując pełną informację o stanie konta spadkodawcy, a tym samym wiedzę, co do faktycznej wartości masy spadkowej.
Z przytoczonych względów, przy zapoznaniu z aktami sprawy, D. P. - W. w dniu 28 lutego 2008 r. uściśliła swoje żądanie składając w imieniu syna wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zeznania podatkowego, o którym mowa w art. 4 a ust. 1 pkt 1 ustawy od spadków i darowizn i zwolnienia z podatku od spadku.
Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego działając m.in. na podstawie art. 162 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2005 Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej jako "O.p.") odmówił B.W. przywrócenia terminu do złożenia zeznania podatkowego o nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych tytułem spadku po Z. E. W.
Organ wskazał, że na gruncie O.p. przywróceniu podlegają jedynie terminy procesowe. Natomiast miesięczny termin do zgłoszenia nabycia własności rzeczy i praw majątkowych, konieczny dla skutecznego zwolnienia z podatku, jest terminem o charakterze materialnoprawnym.
W zażaleniu na ww. postanowienie D. P. - W. wskazała, że organ bezpodstawnie odmówił przywrócenia terminu przyjmując, że wystąpiła w tym zakresie w imieniu spadkobiercy z odpowiednim wnioskiem dopiero w dniu 28 lutego 2008 r., a nie jak to miało faktycznie miejsce w dniu 8 lutego 2008 r. Działająca w imieniu podatnika podkreśliła jednocześnie, że zaskarżone rozstrzygniecie zostało wydane pomimo niezakwestionowania wskazanych okoliczności braku winy w uchybieniu terminu, co winno skutkować wydaniem decyzji pozytywnej. W zażaleniu ponownie przytoczono okoliczności powodujące złożenie deklaracji podatkowej w dniu 8 lutego 2008 r. tj. fakt, że D. P. - W. dowiedziała się o prowadzonym w SKOK rachunku spadkodawcy dopiero w dniu 2 stycznia 2008 r., przy czym pisemne potwierdzenie tej informacji wraz z podaniem wartości zgromadzonych na koncie środków uzyskała w dniu 6 lutego 2008 r. Tym samym prawidłowe wypełnienie zeznania w terminie nie było możliwe z uwagi na niemożność określenia rzeczywistej masy spadku.
Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wskazano, ze dla skutecznego zwolnienia od podatku od spadku spadkobierca należący do I grupy spadkowej jest zgodnie z art. 4 a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn zobowiązany do zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku. Na gruncie przedmiotowej sprawy działająca w imieniu syna D. P. - W. była więc uprawniona do zgłoszenia nabycia własności rzeczy i praw do dnia 14 stycznia 2008 r. Tym samym wbrew twierdzeniom zażalenia mogła dokonać zgłoszenia w terminie, ponieważ już w dniu 2 stycznia 2008 r. posiadała wiedzę o istniejącym w kasie SKOK koncie zmarłego męża. Z treści ustawy o podatku od spadków i darowizn, ani też z rozporządzenia wykonawczego (rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie wzoru zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych; Dz.U. Nr 243, poz. 1762) nie wynika bowiem, aby dla uznania zachowania terminu niezbędne było dokładne określenie wartości poszczególnych składników spadku, ani też aby do zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych wymagane było dołączenie dokumentów potwierdzających dane dotyczące masy spadkowej. Z faktu uzyskania informacji o koncie w dniu 2 stycznia 2008 r., wynika jednocześnie, że w sprawie nie może mieć zastosowania art. 4 a ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn pozwalający na skorzystanie ze zwolnienia pomimo uchybienia terminowi. Odnosi on bowiem jedynie do tych podatników, którzy dowiedzieli się o nabyciu własności rzeczy lub praw po upływie miesięcznego terminu od uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzenia nabycia spadku. Jednocześnie organ w całości podzielił stanowisko organu pierwszej instancji o braku możliwości przywrócenia terminów materialnoprawnych w oparciu o przepisy zawarte w Ordynacji podatkowej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego działająca w imieniu syna D. P. - W. podniosła zarzuty naruszenia art. 3 § 2, art. 8, art. 9, art. 58 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako "K.p.a."), art. 121§ 1, art. 124 § 2, art. 162 O.p. oraz art. 8 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn.
W ocenie strony skarżącej Dyrektor Izby Skarbowej błędnie zinterpretował treść zażalenia przyjmując, że w dniu 2 stycznia 2008 r. znany był już stan konta zmarłego męża, co faktycznie nastąpiło dopiero w dniu 6 lutego 2008 r. Mając zaś na uwadze, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w dniu 8 lutego 2008 r., strona skarżąca spełniła warunki przywrócenia terminu, o których mowa w art. 162 O.p. oraz 58 § 1 K.p.a. zarówno, co do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, jak i w zakresie wystąpienia z wnioskiem w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia.
Strona skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem, że przywrócenie terminu stosuje się jedynie do terminów procesowych, wywodząc twierdzenia przeciwne z treści art. 3 § 2 K.p.a., na podstawie którego, w jej ocenie, "przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego objęte jest postępowanie z przepisów działu IV, V i VIII Ordynacja podatkowa". Dokonana przez organy ocena niedopuszczalności przywrócenia terminu naruszyła tym samym w ocenie strony skarżącej zarówno art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. jak i art. 191 oraz art. 192 O.p.
W końcowej części skargi D. P. - W. podkreśliła, że wbrew twierdzeniom organu nie widziała o wartości konta przed upływem terminu do złożenia zgłoszenia. Tym samym wobec wynikającego z treści zeznania SD-3 wymogu podania łącznej wartości spadku, przed datą 6 lutego 2008 r. z przyczyn od niej niezależnych nie była w stanie wypełnić zeznania. Trudno zaś mówić o pominięciu informacji o istnieniu składników majątku w sytuacji, gdy nie jest znana wartość jednego z nich. Błędne wypełnienie zeznania, tj. podanie wartości prawa do wkładu oszczędnościowego w innej wysokości niż faktyczna wysokość tego wkładu ( art. 8 pkt 1 ustawy o e podatku od spadków darowizn ) naraziłoby natomiast stronę skarżącą na odpowiedzialność karną.
Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/, b/ i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270; dalej jako "p.p.s.a.").
Z przepisu art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności do tylko zarzutów i wniosków skargi.
Tak rozumiejąc swoją rolę Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, że w zakresie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności stan faktyczny jest poza sporem. Jak wynika z akt sprawy, obejmujących zarówno pisma pełnomocnika podatnika, jak i dokumenty urzędowe, postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku przez D. P. - W. oraz B. W. zostało wydane przez Sąd Rejonowy w dniu 20 listopada 2007 r. i uprawomocniło się z dniem 12 grudnia 2007 r. Zgodnie z zasadami obliczania terminów wynikającymi z art. 12 § 3 i § 5 O.p., termin do zgłoszenia nabytych rzeczy lub praw majątkowych, w celu zwolnienia z opodatkowania, rozpoczął tym samym swój bieg w dniu 13 grudnia 2007 r., upływając z końcem dnia 14 stycznia 2008 r. Strony pozostają zgodne, że działająca w imieniu syna D. P. - W. uchybiła wskazanemu terminowi, ponieważ złożenie stosownego dla potrzeb zwolnienia z podatku zgłoszenia nastąpiło dopiero w dniu 8 lutego 2008 r. Przy czym z treści uzasadnień obu decyzji nie wynika, aby organy kwestionowały okoliczność złożenia wniosku o przywrócenie terminu w dniu 8 lutego 2008 r., ani też aby przyjęły, że wysokość zgromadzonych na koncie SKOK środków była znana stronie skarżącej w już w dniu 2 stycznia 2008 r. Jak wskazano wyżej, różnica stanowisk stron nie wynika bowiem z odmiennie przyjmowanych ustaleń faktycznych, ale wyraża się w łączeniu tego samego stanu faktycznego z odmiennymi skutkami prawnymi w zakresie opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn. Przyjmując, że termin określony w art. 4 a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn może podlegać przywróceniu na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej i K.p.a., strona skarżąca stoi na stanowisku, że poprzez wykazanie faktu uzyskania wiedzy o koncie spadkodawcy (2 stycznia 2008 r.) oraz o wysokości zgromadzonych na nim środków (6 lutego 2008 r.) uprawdopodobniła, że do uchybienia terminu doszło bez jej winy. Organy podatkowe stają natomiast na stanowisku przeciwnym, tj. wskazują na brak możliwości przywrócenia terminu w oparciu o przepisy O.p., z uwagi na jego materialnoprawny charakter. Podane przez D. P. - W. okoliczności dotyczące czasu uzyskania wiedzy o koncie męża i o stanie zgromadzonych na nim środków traktują natomiast jako przesłankę uniemożliwiająca zastosowanie w sprawie art. 4 ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, uznając, że przed upływem terminu do złożenia zeznania strona skarżąca wiedziała o nabyciu prawa do wkładu oszczędnościowego zmarłego E.W.
Dla rozstrzygnięcia zaistniałego sporu konieczne jest więc w pierwszej kolejności rozważenie charakteru terminu określonego w art. 4 a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, możliwości jego przywrócenia oraz przewidzianych przez ustawodawcę innych niż przywrócenie terminu instrumentów pozwalających na skorzystanie ze zwolnienia pomimo uchybienia terminu.
Zgodnie z art. 4 a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-8 i ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku.
Sąd podziela stanowisko organów podatkowych, że zakreślony w analizowanym przepisie termin ma charakter materialnoprawny. W nauce prawa pojęcie "terminu" stanowi dodatkowe zastrzeżenie czynności prawnej, przez które jej skutek zostaje ograniczony w czasie. Nawiązując do tradycyjnego podziału dziedzin prawa na prawo materialne i formalne, wymienia się terminy materialne i terminy procesowe. Terminami materialnymi są terminy, z którymi związane są skutki prawne w płaszczyźnie prawa materialnego, a więc w zakresie praw i obowiązków podmiotów stosunków prawnych, natomiast terminami procesowymi okresy do dokonania czynności procesowej przez uczestników postępowania sądowego lub administracyjnego. Różnica pomiędzy terminem materialnym a terminem procesowym sprowadza się do różnych płaszczyzn skutków prawnych ich uchybienia. Jak podkreśla się w literaturze przedmiotu, uchybienie terminu materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Natomiast uchybienie terminu procesowego wywołuje skutek prawny w płaszczyźnie procesowej, przez uzależnienie skutków czynności procesowej od zachowania terminu. Zaklasyfikowanie określonego terminu do terminu materialnego lub terminu procesowego powinno być oparte na kryterium zamieszczenia normy prawnej, wyznaczającej termin, w ustawie materialnej czy ustawie procesowej. Założenie to generalnie można uznać za słuszne, należy jednak pamiętać, że w polskim systemie prawnym ustawodawca z różnych względów nie przestrzega rozdziału regulacji materialnej i regulacji procesowej, zamieszczając w ustawach materialnych normy procesowe, bądź z kolei w ustawach procesowych normy materialne. Dlatego też założenie to nie może być uznane za wyłącznie miarodajne, a zatem w kwestiach wątpliwych winien być oceniany skutek prawny uchybienia terminu. W takich przypadkach zatem przesądzać winno to, czy uchybienie terminu wyłącza powstanie stosunku materialnoprawnego, czy ogranicza się jedynie do bezskuteczności procesowej czynności, co tylko w następstwie może wpłynąć na sytuację materialnoprawną jednostki. W pierwszym przypadku będziemy mieć do czynienia z terminem materialnym, w drugim z terminem procesowym.
Przenosząc te rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy, Sąd stwierdza, że z analizowanego art. 4 a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn wynika, że podstawowym warunkiem dla skorzystania z omawianego zwolnienia jest zgłoszenie faktu nabycia majątku naczelnikowi właściwego urzędu skarbowego. Zgłoszenie powinno zostać złożone w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego. Wyjątkiem jest nabycie w drodze dziedziczenia - ustawowego lub testamentowego - w tym wypadku termin miesięczny liczy się od uprawomocnienia postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Oznacza to, że podatnik, po upływie określonego w tym przepisie terminu, nie może skutecznie domagać się ukształtowania stosunku prawnego, w którym nabędzie prawo do zwolnienia z podatku. Niedopełnienie bowiem obowiązku zgłoszenia - skutkuje utratą prawa do zwolnienia. Konsekwencją jest opodatkowanie nabycia majątku według zasad ogólnych, tj. właściwych dla I grupy podatkowej, z uwzględnieniem stawek podatków właściwych dla tej grupy nabywców (art. 15 ust. 1) i minimum podatkowego określonego w art. 9 ust. 1 pkt 1.
Termin prawa materialnego, jako, że z jego bezskutecznym upływem każdorazowo wiąże się utrata możliwości podjęcia działań dla skorzystania z określonego uprawnienia, a tym samym utrata samego uprawnienia (w tym przypadku uprawnienia do zwolnienia podatkowego), z samej swej istotny nie może podlegać przywróceniu. Tym samym zarówno regulacja zawarta w art. 162 O.p. jak i, co do zasady analogiczna, regulacja z art. 58 K.p.a. dotycząca przywrócenia terminu nie odnosi się do terminów prawa materialnego. Na gruncie Ordynacji podatkowej zostało to zresztą w bezpośredni sposób wyrażone w art. 162 § 4 O.p. stanowiącym, że przepisy dotyczące przywrócenia terminu stosuje się tylko do terminów o charakterze procesowym.
W tym miejscu należy podkreślić, że zaskarżona decyzja została wydana w ramach postępowania podatkowego, toczącego się przed organami podatkowymi i regulowanego przepisami Ordynacji podatkowej. Wbrew przekonaniu strony skarżącej organy podatkowe nie mogły tym samym naruszyć jakichkolwiek przepisów K.p.a., ponieważ nie były w ogóle uprawnione do ich stosowania w ramach toczącego się postępowania. O tym, że postępowanie podatkowe reguluje Ordynacja podatkowa, przesądza wyraźnie art. 1 tej ustawy, natomiast wbrew przekonaniu strony skarżącej powołany przez nią art. 3 § 1 pkt 2 K.p.a. jedynie potwierdza ten stan rzeczy, ponieważ stanowi, że Kodeks postępowania administracyjnego nie ma zastosowania do spraw uregulowanych w Ordynacji podatkowej. Instytucja przywrócenia terminu została natomiast wyraźnie uregulowana w art. 162 O.p., przy czym, jak wskazano wyżej, jej zastosowanie odnosi się jedynie do terminów prawa procesowego.
Pomimo tego, że określony w art. 4 a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn termin nie podlega przywróceniu, ustawodawca zabezpieczył sytuację prawną tych spadkobierców, którzy w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabyciu spadku nie wiedzieli o nabyciu własności określonych rzeczy lub praw majątkowych z tytułu spadkobrania. Zgodnie bowiem z art. 4 a ust. 2 cyt. ustawy jeżeli nabywca dowiedział się o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych po upływie terminów, o których mowa w ust. 1 pkt 1, zwolnienie, o którym mowa w ust. 1, stosuje się, gdy nabywca zgłosi te rzeczy lub prawa majątkowe naczelnikowi urzędu skarbowego nie później niż w terminie miesiąca od dnia, w którym dowiedział się o ich nabyciu, oraz uprawdopodobni fakt późniejszego powzięcia wiadomości o ich nabyciu. Organy podatkowe słusznie jednak wskazały, że przepis ten nie mógł mieć zastosowania w przedmiotowej sprawie, ponieważ strona skarżąca powzięła wiadomość o nabyciu prawa do wkładu oszczędnościowego w dniu 2 stycznia 2008 r. tj. jeszcze w czasie trwania terminu do złożenia oświadczenia, o którym mowa w art. 4 a ust.1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Sąd podziela stanowisko, że pojęcie "powzięcia wiadomości o nabyciu prawa majątkowego" należy rozumieć zgodnie z jego literalnym brzmieniem tj., że bez znaczenia pozostaje stopień szczegółowości wiedzy towarzyszącej powzięciu wiadomości o nabyciu danego prawa. Wobec faktu potwierdzenia statusu B.W. jako spadkobiercy przez Sąd Rejonowy pełnomocnik podatnika miał świadomość, że będzie on dziedziczyć (w odpowiedniej części) wszystkie należące do spadkodawcy prawa majątkowe. Tym samym uzyskanie w dniu 2 stycznia 2008 r. informacji o tym, że spadkobierca posiadał konto w kasie SKOK, należy uznać za wystarczające dla przyjęcia, że strona skarżąca w tej właśnie dacie powzięła wiadomość o nabyciu prawa majątkowego, w postaci wkładu oszczędnościowego, pomimo, iż w tym czasie nie wiedziała jeszcze jakiego rzędu oszczędności zostały na tym koncie zgromadzone. Chcąc zapewnić synowi skorzystanie ze zwolnienia w podatku od spadków i darowizn, D. P. - W. pomimo braku wiedzy o wysokości środków zgromadzonych na koncie, winna była więc dokonać zgłoszenia o nabytej przez syna własności rzeczy i praw majątkowych. W tym miejscu wskazać należy, że w przypadku podatników I grupy podatkowej, którzy mogą, o ile wyrażą taką wolę, być zwolnieni z podatku na zasadzie art. 4 a ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy, w istocie bez znaczenia pozostaje wartość dziedziczonego przez nich spadku. Od wartości spadku nie zależy bowiem ani możliwość samego skorzystania ze zwolnienia, jak i rozmiar tego zwolnienia. W przypadku terminowego złożenia zgłoszenia o wyborze zwolnienia, zwolnienie to przyjmuje bowiem każdorazowo taki sam wymiar, wyrażający się w zwolnieniu najbliższych członków rodziny spadkodawcy z całości podatku, który byliby zobowiązani zapłacić w sytuacji nieskorzystania z opcji zwolnienia. Tym samym zarówno z przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn, jak i z praktycznego punktu widzenia wynika, niezależnie od tego w jaki sposób zredagowany został wzór zgłoszenia, że wykazanie wartości spadku pozostaje bez znaczenia dla skorzystania ze zwolnienia, a z drugiej strony, że brak wskazania tej wartości w zgłoszeniu, nie może wiązać się z jego bezskutecznością, a tym samym opodatkowaniem wnioskodawcy na zasadach ogólnych.
Końcowo podkreślić należy, że wbrew twierdzeniom strony skarżącej postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, przy zachowaniu wszystkich rządzących postępowaniem podatkowym zasad, w tym zasady prawdy obiektywnej (art. 122 w zw. z art. 187 § 1 O.p.), zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 O.p.), zasady przekonywania (art. 124 O.p.) oraz zasady swobodnej oceny dowodów (art. 191 O.p.). Jak wskazano wyżej, strona skarżąca nie zakwestionowała poczynionych przez organy i stanowiących podstawę odmowy przywrócenia terminu ustaleń faktycznych. Natomiast organy w wyczerpujący i obszerny sposób wyjaśniły podstawę prawną wydanej w sprawie decyzji, dokonując jednocześnie prawidłowej wykładni art. 4 a ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz art. 162 O.p., przy uwzględnieniu charakteru terminu, o przywrócenie którego wnioskowała strona.
Wobec powyższego Sąd oddalił skargę na zasadzie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło