I SA/Wr 628/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Semiczek, Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Łoboda (sprawozdawca), Sędzia WSA Anetta Chołuj, Protokolant Aleksandra Felcenloben, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 października 2008 r. sprawy ze skargi H. i L. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oddala skargę. Dyrektor Izby Skarbowej we W., decyzją z dnia [...] (nr [...]) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] (nr [...]), którą odmówiono H. i L. B. umorzenia zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 rok, 1999 rok oraz 2000 rok wraz z odsetkami od tych zaległości. Na skutek skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, wyrokiem z dnia 10.10.2005 r. (sygn. akt I SA/Wr 698/04) uchylił wymienione decyzje organów podatkowych (pierwszej i drugiej instancji) uznając, że w toku załatwienia sprawy podatkowej doszło do naruszenia art. 187 § 1 oraz art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), zwanej dalej również jako "op". Po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej, wniesionej od przywołanego wyroku przez Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu, Naczelny Sąd Administracyjny skargę tę oddalił. W dniu [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. wydał decyzję (nr [...]), którą odmówił H. i L. B. umorzenia wskazanych na wstępie zaległości podatkowych (oraz odsetek). Przesyłki pocztowe (osobno dla H. B. i L. B.), zawierające decyzję organu z dnia [...] nie zostały podjęte w terminie, pomimo ich dwukrotnego awizowania (w dniu 22. oraz 29.11.2007 r.), po czym zostały przez pocztę zwrócone organowi podatkowemu. W dniu 4.02.2008 r. małżonkowie B. złożyli odwołanie, żądając uchylenia zaskarżonej decyzji, jak również wnieśli o doręczenie oryginału decyzji, nie podjętej przez strony w terminie z powodu pobytu na urlopie. W uzasadnieniu (obok argumentacji nawiązującej do ustawowej przesłanki umorzenia zaległości w postaci ważnego interesu podatnika) stwierdzono, że organ podatkowy trzykrotnie przedłużał termin załatwienia sprawy, a decyzję wyekspediował stronom wtedy, gdy wyjechały właśnie na leczenie. Postanowieniem z dnia [...] (nr [...]) Dyrektor Izby Skarbowej we W., powołując się na art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, stwierdził, że odwołanie H. i L. B., od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 rok, 1999 rok oraz 2000 rok oraz naliczonych od nich odsetek – wniesione zostało z uchybieniem terminu. W motywach postanowienia organ podatkowy przytoczył, że przesyłki pocztowe kierowane do małżonków B. (odrębnie), z powodu niemożności doręczenia, zostały pozostawione we właściwym urzędzie pocztowym na okres 14. dni, a informacja o tym umieszczona została w oddawczej skrzynce pocztowej adresatów dwukrotnie (dnia 22. oraz 29.11.2007 r.). Powołując się na przepisy art. 148 § 1, a także art. 150 Ordynacji podatkowej, stwierdził organ, że doręczenie należało uznać za skuteczne w dniu 6.12.2007 r., a to oznaczało, że odwołanie wniesione dopiero w dniu 4.02.2008 r., zostało złożone po upływie wymaganego 14-dniowego terminu, a przy tym decyzja zawierała pouczenie o terminie i sposobie zaskarżenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu H. i L. B. wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia, na skutek naruszenia art. 147 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez zaniechanie ponownego doręczenia skarżącym decyzji z dnia [...] w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowych, przez co pozbawiono strony czynnego udziału w postępowaniu. W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że H. i L. B. w okresie od dnia [...] do dnia [...] z przyczyn losowych musieli wyjechać za granicę, na okres krótszy niż 2 miesiące i nie byli obowiązani do ustanowienia pełnomocnika do spraw doręczeń, czego wymaga art. 147 § 1 op. Obowiązek ponownego i prawidłowego doręczenia, uwarunkowany jest nie tylko powołanym przepisem, ale też wynika z samej zasady praworządności wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP oraz art. 120 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. W piśmie procesowym z dnia 7.07.2008 r. skarżący wyjaśniają, że nie było możliwości zainteresowania się sprawą niezwłocznie po powrocie z zagranicy, a to ze względu na chorobę i dopiero w dniu 31.01.2008 r. w siedzibie organu podatkowego pierwszej instancji powzięto wiadomość o decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje: Skarga nie była uzasadniona. Według art. 228 § 1 Ordynacji podatkowej, organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia: niedopuszczalność odwołania (pkt 1), uchybienie terminowi do wniesienia odwołania (pkt 2), pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia, jeżeli nie spełnia warunków wynikających z art. 222 (pkt 3). Analiza przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących odwołań (rozdziału 15. działu IV) pozwala wyodrębnić fazy postępowania odwoławczego, to jest fazę wstępną, fazę postępowania wyjaśniającego oraz fazę wydania decyzji. W stadium wstępnym organ odwoławczy podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne, czy zostało wniesione w terminie oraz czy spełnia wymagania określone w art. 222 Ordynacji. Niespełnienie któregokolwiek z wymienionych warunków, rodzi konieczność wydania odpowiedniego postanowienia, o którym mowa w przytoczonym powyżej art. 228 § 1 op. W takim przypadku, postępowanie odwoławcze kończy się na stadium wstępnym, zaś organ nie ma podstaw do merytorycznego ocenienia sprawy. W sprawie administracyjnej H. i L. B. wnieśli w dniu [...] odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych (decyzja z dnia [...], nr [...]). Przesyłki pocztowe (odrębnie dla każdego z małżonków) zostały wyekspediowane na adres w L., ul. [...], to jest ten adres, który podany został jako miejsce zamieszkania we wniosku o umorzenie zaległości podatkowych (pismo z dnia [...]). Jak wynika z akt sprawy, przesyłki z powodu niemożności doręczenia, były awizowane dwukrotnie (w dniu [...] oraz [...]), a zawiadomienia o pozostawieniu pisma w UP L. 1, umieszczane były w skrzynce pocztowej. W przepisach art. 148 op, wymienione zostały miejsca, w których dokonuje się doręczeń, a pośród nich – w odniesieniu do osób fizycznych – mieszkanie (§ 1). Z kolei w art. 149 tej ustawy wskazano, że w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Jak wynika z art. 150 § 1 op, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149, poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej, zaś (według § 1a) adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawieniu pisma (w placówce pocztowej), przy czym powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. Na podstawie § 2 art. 150, zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej. W takim przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu 14-dniowego, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Biorąc zatem pod uwagę przedstawione okoliczności faktyczne oraz mającą zastosowanie regulację prawną (obok przytoczoną), Dyrektor Izby Skarbowej trafnie przyjął, że doręczenie decyzji nastąpiło w dniu 6.12.2007 r., to jest z upływem 14-dniowego okresu, liczonego od pierwszego zawiadomienia. Według art. 223 § 2 pkt 1 op, odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję, w terminie 14. dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a pouczenie tej treści zawarte zostało w decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w L.. Wynika z tego, że termin do wniesienia odwołania, liczony od dnia 7.12.2007 r. upływał w dniu 20.12.2007 r. Tymczasem, jak to przytoczono, H. i L. B. wnieśli odwołanie w dniu 4.02.2008 r., czyli już po upływie obowiązującego terminu. Dlatego też podatkowy organ odwoławczy miał podstawy do tego, ażeby w trybie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej stwierdzić w drodze zaskarżonego postanowienia, że odwołanie wniesione zostało z uchybieniem terminu. Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut skargi naruszenia art. 147 § 1 Ordynacji podatkowej, z czego skarżący wywodzili obowiązek organu powtórnego doręczenia decyzji, gdyż wyjeżdżając za granicę, nie mieli obowiązku ustanowienia pełnomocnika do spraw doręczeń, albowiem przebywali tam przez okres poniżej dwóch miesięcy. Zgodzić się należy, że strony nie miały obowiązku ustanowienia pełnomocnika w trybie wskazanego przepisu (art. 147 § 1), jednakże nie pozbawia to skuteczności doręczenia dokonanego w trybie art. 150 Ordynacji. Zarzut stron byłby uzasadniony wówczas, gdyby organ podatkowy mylnie przyjął, że okres pobytu za granicą trwał co najmniej dwa miesiące i wobec braku ustanowienia pełnomocnika oraz braku zawiadomienia organu, pozostawiał pisma w aktach sprawy (ze skutkiem doręczenia – art. 147 § 4), bez próby ich doręczenia w trybie art. 148-150 Ordynacji. W niniejszej sprawie organ podatkowy nie stosował w ogóle przepisów art. 147, a jak wynika z okoliczności ujawnionych przez strony, nie miał też powodów zastosowania rzeczonego unormowania. Dla oceny skuteczności doręczenia zastępczego w trybie art. 150 Ordynacji nie miały też znaczenia wiek i stan zdrowia skarżących, gdyż tego rodzaju okoliczności nie uchylają skutków domniemania doręczenia. Wymienione okoliczności ewentualnie mogły być doniosłe w ramach instytucji przywrócenia terminu, tymczasem wniosek w tym zakresie, sformułowany został dopiero w toku postępowania sądowego (pismo z dnia [...], akta sądowe, k-[...]), a jego adresatem uczyniły strony Wojewódzki Sąd Administracyjny. Jednakże z punktu widzenia roli sądownictwa administracyjnego, to jest kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny nie może przywrócić terminu do wniesienia odwołania w postępowaniu administracyjnym (podatkowym), gdyż nie zastępuje organu w wypełnianiu jego zadań (art. 163 § 2 op), zaś strony wraz z odwołaniem nie sformułowały tego rodzaju żądania. W kolejnym piśmie procesowym (z dnia [...]), skarżący podnieśli po raz pierwszy, że nie otrzymali awiza, gdyż skrzynka na listy usytuowana na bramie została skradziona. Niezależnie od tego, że stwierdzeniu temu przeczą adnotacje na przesyłkach pocztowych (że zawiadomienia o ich pozostawieniu w UP L. 1 wrzucono do skrzynki pocztowej), to jako okoliczność nowa, zgłoszona dopiero wobec Sądu, nie mogła być brana pod uwagę przy ocenie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, skoro nie była znana organowi podatkowemu. Z przytoczonego powyżej art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, jako też z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), wyprowadzić należy wniosek, że sąd orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu, a co stanu faktycznego – na podstawie akt sprawy (zasadniczo administracyjnych). Jeżeli zatem omawiana okoliczność nie była znana organowi (nie zgłosiły tego strony), to nie można przyjąć, że stan faktyczny sprawy został ustalony nieprawidłowo, z naruszeniem art. 187 § 1 op. Mając na uwadze przedstawione powyżej powody, skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.