II FSK 150/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia NSA Jerzy Rypina (sprawozdawca), Sędzia NSA Jan Rudowski, Protokolant Krzysztof Kołtan, po rozpoznaniu w dniu 7 października 2010 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 21 października 2008 r. sygn. akt I SA/Łd 1024/08 w sprawie ze skargi A. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 12 kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania i odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. G. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w L. kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z 21 października 2008 r., I SA/Łd 1024/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę A.G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z 12 kwietnia 2006 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania i odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zaskarżony wyrok zapadł po uchyleniu wydanego w tej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Łodzi z 28 listopada 2006 r. o sygn. akt I SA/Łd 976/06 przez Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrokiem z 8 czerwca 208 r. o sygn. akt II FSK 533/07. Uchylonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie, nie zgadzając się poczynionymi w postępowaniu podatkowym ustaleniami, iż decyzja organu podatkowego pierwszej instancji została prawidłowo doręczona pełnomocnikowi podatnika. W ocenie organu podatkowego decyzję doręczono w miejscu prowadzenia przez pełnomocnika działalności gospodarczej, do rąk jego pracownika a wyjaśnienia i dowody zaprezentowane w toku postępowania nie uprawdopodobniły, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Zdaniem skarżącego decyzję doręczono osobie nieupoważnionej do odbioru korespondencji. Sąd pierwszej instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie doręczenia można było dokonać w miejscu pracy tylko do rąk adresata lub osoby upoważnionej do odbioru korespondencji. Doręczenie pisma osobie niebędącej adresatem wymagało, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, sprawdzenia przez listonosza, czy jest ona upoważniona przez pracodawcę do odbioru korespondencji. Sąd powołał się przy tym na art. 148 § 1 i 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. — Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz.60 ze zm.) oraz § 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 9 stycznia 2004 r. w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych (Dz.U. Nr 5, poz. 34), wydanego na podstawie art. 46 ust. 3 ustawy z 12 czerwca 2003 r. — Prawo pocztowe (Dz.U. Nr 130, poz. 1188 ze zm.). W uzasadnieniu uchylonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że z akt sprawy nie wynika, aby osobie, która odebrała korespondencję powierzono stanowisko wiążące się z jej przyjmowaniem, a nie znajduje w tym przypadku zastosowania art. 97 Kodeksu cywilnego. Fakt, że miały miejsce sytuacje, kiedy przyjęta przez tę osobę korespondencja została doręczona adresatowi, nie uzasadniał, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, przyjęcia, że była ona umocowana do odbioru przesyłek. Z argumentacją tą nie zgodził się Naczelny Sąd Administracyjny — rozpatrując skargę Dyrektora Izby Skarbowej wskazał, iż doręczający nie musi w celu skutecznego doręczenia zapoznawać się z zakresem obowiązków pracowników odbierających korespondencję, a ewentualne nadużycie zaufania przez osobę odbierającą korespondencję w miejscu prowadzenia przez adresata działalności gospodarczej mogło być oceniane wyłącznie w kategoriach przesłanek przywrócenia uchybionego terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedsiębiorca odpowiada za działania i zaniechania swoich pracowników, powinien więc tak zorganizować pracę, aby w godzinach pracy zawsze była jakaś osoba uprawniona do odbioru korespondencji. Z działań pracownika, który wcześniej już dokonywał odbioru korespondencji, można było domniemywać, że jest do tej czynności uprawniony. W przedmiotowej sprawie nie miały również zastosowania przepisy Prawa pocztowego oraz powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury., odnoszą się one bowiem wyłącznie do przesyłek pocztowych doręczanych w inny sposób niż określony w Ordynacji podatkowej. Rozpoznając ponownie skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) związany jest wykładnią prawa dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oddalając skargę, Sąd wskazał, iż warunkiem skutecznego doręczenia nie jest legitymowanie się przez osobę odbierającą pisemnym upoważnieniem. W sytuacji bowiem, gdy osoba obecna w miejscu, o którym stanowi art. 148 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej, podejmuje się odebrać wskazując, iż jest zatrudniona w tymże miejscu przez adresata, wniosek co do jej upoważnienia do odbioru korespondencji w tymże miejscu nie może nasuwać żadnych uzasadnionych zastrzeżeń. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w zaistniałym stanie faktycznym, zgodnie z przedstawionym powyżej domniemaniem upoważnienia do odbioru korespondencji, listonosz nie miał uzasadnionych podstaw do kwestionowania umocowania pracownika do odbierania pism kierowanych do pełnomocnika skarżącego. Na powyższy wyrok skarżący złożył skargę kasacyjną zaskarżając go w całości i zarzucając mu: — naruszenie art. 134 § 1, art. 138 i art. 145 § 1 p.p.s.a., które mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niezbadaniu przez Sąd pierwszej instancji, czy przy wydaniu postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 12 kwietnia 2006 r. doszło do naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej, a w szczególności przepisu art. 162 § 1 i 2 cyt. ustawy — poprzez ich błędną wykładnię, skutkującą nieuwzględnieniem wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, który to zarzut podniesiony został w skardze z dnia 16 maja 2006 r., — naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., która mogła mieć wpływ na wynik sprawy, polegającą na zaniechaniu zamieszczenia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku koniecznych elementów uzasadnienia, a w szczególności zarzutów wskazanych w skardze oraz podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej należytego wyjaśnienia, co wskazuje na ograniczoną kontrolę legalności orzeczenia organu administracji, — naruszenie prawa materialnego, tj. art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, poprzez jego niezastosowanie i w efekcie zaniechanie odniesienia się do kwestii przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania. Mając na uwadze powyższe wnoszący skargę kasacyjną wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i wobec tego podlega oddaleniu. Zarówno w dotychczasowym orzecznictwie jak też w literaturze przedmiotu utrwalił się pogląd, że siedziba przedsiębiorstwa prowadzonego przez osobę fizyczną jest również miejscem pracy tej osoby, że skuteczność doręczenia pisma adresowanego do właściciela firmy uzależnione jest od tego, czy osoba potwierdzająca odbiór korespondencji jest do tego upoważniona. Przy czym pełnomocnictwo ogólne nie wymaga formy pisemnej. Udzielenia pełnomocnictwa można domniemywać z więc wywodzić jego istnienie z innych, sprawdzonych faktów. Należy do nich w rozpoznawanej sprawie fakt, że pismo zostało doręczone pracownikowi firmy adresata, że pracownik potwierdził odbiór pisma własnym nazwiskiem z dopiskiem "pracownik", że pracownik ten już wcześniej dokonywał odbioru korespondencji adresowanej do właściciela firmy. Trafna jest również konkluzja zawarta w zaskarżonym wyroku, że to właśnie pracodawca odpowiada za działania lub zaniechania swoich pracowników, że organizując pracę swojej firmy winien wskazać (upoważnić) pracownika, który w godzinach pracy przedsiębiorstwa odbierze adresowaną do firmy korespondencję. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie wykazano, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło z winy zainteresowanego. W tym stanie rzeczy należało jednoznacznie stwierdzić, ze zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji jest zgodny z art. 190 p.p.s.a., zapadł bowiem po ponownym rozpoznaniu sprawy w następstwie zastosowania się do wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Stan faktyczny sprawy nie uległ zmianie. Nie nastąpiła też zmiana przepisów prawa dotyczących omawianego zagadnienia. Z tego względu sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej poprzez jego błędną wykładnię jest oczywiście chybiony, gdyż po pierwsze — Sąd nie dokonywał wykładni tego przepisu, lecz uznał, że ocena stanu faktycznego sprawy dokonana przez organy podatkowe, iż nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia odwołania jest zgodna ze stanem faktycznym i prawnym; po drugie — ocena powyższa jest całkowicie trafna. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a., należy podnieść, że sąd stwierdzając, za organem podatkowym, uchybienie terminowi do wniesienia odwołania wskazał właśnie, że powołane przez zainteresowanego argumenty nie uzasadniały przywrócenia tego terminu w myśl art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Jedynym argumentem, na który powoływał się podatnik to odbiór pisma przez osobę nieuprawnioną do dokonania tej czynności. Wyjaśniając, ze doręczenie pisma było skuteczne, gdyż odebrał je pracownik jednoznacznie świadczy o niedopełnieniu przez podatnika warunków z art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 304 pkt 1 p.p.s.a.