I OW 87/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie NSA Anna Łukaszewska- Macioch Grażyna Radzicka (spr.) Protokolant Magdalena Cieślak po rozpoznaniu w dniu 22 października 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Dyrektorem Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] [...] W. Filia [...] a Kierownikiem Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Szpitala [...] w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej dla K. S. postanawia: wskazać Wójta Gminy Z. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku Szpitala [...], o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, finansowanych ze środków publicznych udzielonych K. S. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość miejscową przez ustalenie, że właściwym do rozpoznania wniosku Szpitala [...] w W. o wydanie decyzji w sprawie przyznania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - K. S. - jest Prezydent Miasta W. lub działający w jego imieniu Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] W.. W uzasadnieniu wniosku stwierdzono co następuje: Postanowieniem z dnia [...] (znak: [...]) Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] W. stwierdził brak właściwości do załatwienia sprawy z wniosku Szpitala [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej dla K. S. i przekazał ten wniosek Wójtowi Gminy Z. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo do wypłaty świadczenia jest gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. Ponieważ K. S. ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały miał w miejscowości Z., stąd sprawę przekazano Wójtowi Gminy Z. do załatwienia zgodnie z kompetencją. Zdaniem wnioskodawcy wbrew argumentacji zamieszczonej w powyższym postanowieniu, art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej nie ma w niniejszej sprawie zastosowania, a o tym jaki organ jest właściwy miejscowo do wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej rozstrzyga art. 54 ust. 1 i ust. 11 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 210, poz. 2135 ze zm.). Zgodnie z tymi przepisami decyzję potwierdzającą prawo do świadczeń z opieki zdrowotnej wydaje wójt (burmistrz, prezydent) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, który może upoważnić do wydania tej decyzji w jego imieniu kierownika ośrodka pomocy społecznej. Przepis ten nie zawiera odesłania do art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, jak również nie wyłącza jego stosowania do osób bezdomnych. Z tych powodów należy uznać, ze właściwość miejscową organu uprawnionego do wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń z opieki zdrowotnej wyznacza miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Zgodnie zaś z art. 25 kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Dla przyjęcia zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości konieczne jest ustalenie łącznego występowania dwóch przesłanek, tj. faktycznego przebywania w danej miejscowości i zamiaru stałego pobytu. Tę ostatnią przesłankę ustala się przy tym w sposób zobiektywizowany. Zdaniem wnioskodawcy z informacji wynika, że K. S. jest osobą bezdomną, od kilku lat przebywa w W. i utrzymuje się z pracy dorywczej. Natomiast z miejscowością Z. nie łączą go żadne związki, bowiem [...] 2001 r. został z niej wymeldowany. Zainteresowany nie ma w Z. zarówno mieszkania jak i rodziny, z którą utrzymywałby kontakty. Powyższe fakty wskazują, że miejscem zamieszkania świadczeniobiorcy jest W., tak więc organem właściwym do przyznania świadczeń opieki zdrowotnej, finansowej ze środków publicznych w związku z podjęciem leczenia w Szpitalu [...] powinien być Prezydent Miasta W. względnie działający w jego imieniu kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej. W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] W. zaprzeczył temu aby z jakkolwiek danych wynikało, by K. S. przebywał w W. z zamiarem stałego pobytu, w szczególności taka informacja nie wynika z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego Szpitala [...]. Wręcz przeciwnie świadczeniobiorca podał, że jego miejscem zamieszkania jest Z. ulica [...]. To zdaniem Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] W. świadczy o tym, że K. S. uważa się za mieszkańca gminy Z., na co wskazuje również i to, ze dnia [...] K. S. odebrał w Z. nowy dowód osobisty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych zgodnie z treścią art. 54 ust. 1 w związku z art. 2 ust. 12 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 ,r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2004 nr 210, poz. 2135 ze zm.) ustala się według miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy. Pojęcie miejsca zamieszkania zawarte jest w art. 25 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, a na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się takie elementy jak: - przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości - wola, zamiar stałego pobytu. Elementy te winny występować łącznie. Odnosząc stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy należy uznać, że w okolicznościach sprawy przesłanki ustalenia "miejsca zamieszkania" osoby bezdomnej winny wynikać z obiektywnie ustalonego wywiadu środowiskowego, który oba elementy pojęcia zamieszkania winien wyjaśnić. Z materiału sprawy wynika, że K. S. ur [...] jest osobą bezdomną. Został przywieziony do Szpitala [...] im. [...] w W. z Izby Wytrzeźwień przy ul. [...] w W. Z wywiadu przeprowadzonego przez pracownika socjalnego Szpitala [...] wynika, że świadczeniobiorca wskazał swoje miejsce zamieszkania - miejscowość Z. ul. [...]. Jakkolwiek jest niespornym, że z ulicy [...] w Z. w dniu [...] K. S. wymeldowano, to w dalszym ciągu - co wynika z wywiadu- wolą świadczeniobiorcy jest aby miejscem jego zamieszkania był Z. Wynika ona również z tego, że o wydanie nowego dowodu osobistego K. S. zwrócił się do Gminy Z. i dowód ten wydano mu [...] zgodnie z przepisami art. 45 ust 2 ustawy z 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006 nr 139, poz. 993 ze zm.). Powyżej przedstawiona sytuacja wskazuje, że bezspornie wyjaśniony został wyłącznie jeden z elementów pojęcia "miejsca zamieszkania", a mianowicie "wola zainteresowanego", która bezsprzecznie wskazuje na Gminę Z. Wnioskodawca - Gmina Z. żądając wyznaczenia Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] W. nie wyjaśnia, skąd czerpie wiedzę o tym, że świadczeniobiorca przebywa w sensie fizycznym w mieście W. od lat. Ocena pojęcia "miejsca zamieszkania" w przypadku osób bezdomnych jest specyficzna, a wola uprawnionej osoby do określonych świadczeń winna być dominująca. Nie można podzielić wywodów wnioskodawcy, że obowiązek ustalenia faktycznego miejsca zamieszkania spoczywał na Dyrektorze OPS dzielnicy [...] W., gdyż z akt administracyjnych wnikało, że świadczeniobiorca wskazuje jako miejsce zamieszkania miejscowość Z. Jeżeli więc organ wskazany zgodnie z art. 54 ust 1 w związku z art. 2 ust 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych uważa, że inny organ jest właściwy, to na nim ciąży obowiązek wykazania przy sporze o właściwość, że okoliczności faktyczne i prawne są inne. Nie można podzielić wywodów wnioskodawcy, że w niniejszej sytuacji mają zastosowanie przepisy art. 21 §1 pkt 3 lub 21 § 2 K.P.A ( w piśmie błędnie wskazano art. 22 K.P.A.), gdyż przepisy art. 54 ustawy o świadczeniach ..... stanowią lex specialis w odniesieniu do przepisów K.P.A. regulujących właściwość organu, a akceptacja propozycji wnioskodawcy prowadziłaby do sytuacji, że właściwymi do rozstrzygania spraw z zakresu świadczeń zdrowotnych byłyby tylko te gminy, bądź ośrodki OPS w miastach gdzie są dzielnice, w których znajdują się placówki udzielające świadczeń zdrowotnych (art. 21 § 1 pkt 3) natomiast zastosowanie art. 21 § 2 zdanie ostatnie powodowałoby, że ośrodek właściwy dla Dzielnicy [...] w [...] W. byłby obciążony przyznawaniem świadczeń zdrowotnych dla wszystkich bezdomnych. Powyższy wniosek nie znajduje również uzasadnienia w brzmieniu przepisów art. 7 ust 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2004 nr 210, poz. 2135 ze zm.). Konsekwencją tego stanowiska będzie to, że to Wójta Gminy Z. należy zgodnie z art. 54 ust 1 i 54 ust 4 przytoczonej wyżej ustawy wskazać jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku świadczeniobiorcy: Szpitala [...] im. [...] w W., który udzielił świadczeń zdrowotnych w trybie nagłym przewidzianym w art. 15 pkt 33 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej. Z tego względu na podstawie art. 15 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji postanowienia.