I FZ 501/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Zając po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. S.A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2008 r., o sygn. akt III SA/Wa 1891/08 w przedmiocie odmowy dopuszczenia F. M. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika na prawach strony w sprawie ze skargi B. S.A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 15 maja 2008 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o zwrot podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2006 r. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 października 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 1891/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił dopuszczenia F. M. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika na prawach strony w sprawie ze skargi spółki B. z siedzibą we Francji na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 15 maja 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o zwrot podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2006 r. Sąd wskazał w uzasadnieniu, że skarga została wniesiona przez F. M., powołującego się na pełnomocnictwo udzielone mu przez skarżącą spółkę. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału F. M. został wezwany do złożenia w terminie 1 miesiąca pełnomocnictwa do doręczeń na terenie Rzeczpospolitej Polskiej zgodnie z art. 299 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a. W odpowiedzi na wezwanie do Sądu wpłynęło pismo sporządzone przez pracownika firmy L. , w którym wskazano adres dla doręczeń na terenie Polski, załączono pełnomocnictwo dla doręczeń w kraju dla r.pr. M. M., jak również nadesłano pełnomocnictwo udzielone przez skarżącą spółkę dla F. M. do reprezentowania spółki przed organami podatkowymi oraz Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. W wykonaniu kolejnego zarządzenia F. M. został wezwany do wskazania przesłanki z art. 35 p.p.s.a., odnoszącej się do jego osoby, a stanowiącej o legitymacji do działania w imieniu skarżącej, wskazania z imienia i nazwiska osoby, która udzieliła pełnomocnictwa oraz złożenia dokumentu w języku polskim, z którego wynikałoby upoważnienie osoby, która udzieliła pełnomocnictwa do reprezentacji skarżącej spółki. W odpowiedzi na wezwanie F. M. nadesłał uwierzytelnione tłumaczenie umowy w sprawie audytu operacyjnego, zawartej między firmą L. S.A. a skarżącą spółką, zgodnie z którą L. S.A. będzie wykonywała czynności dotyczące rozliczeń podatku VAT, w tym we wszelkich sprawach dotyczących zwrotu podatku od towarów i usług zapłaconego na terytorium RP. Zdaniem F. M. umowa ta stanowi przesłankę z art. 35 p.p.s.a., dającą mu legitymację do działania w imieniu strony skarżącej jako uczestnik postępowania, od momentu złożenia wniosku o zwrot VAT w odpowiednim Urzędzie Skarbowym. Postanowieniem z dnia 22 października 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 1891/08 WSA w Warszawie odmówił dopuszczenia F. M. do udziału w sprawie w charakterze pełnomocnika skarżącej. Sąd uznał, że wniosek o dopuszczenie F. M. do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika na prawach strony również nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd przytoczył brzmienie art. 33 p.p.s.a. i podkreślił, że twierdzenia wnioskodawcy należy rozpatrywać ewentualnie w kontekście § 2 tego artykułu, wnioskodawca nie brał bowiem udziału w postępowaniu administracyjnym jako strona, a był jedynie pełnomocnikiem dopuszczonym do reprezentacji skarżącej spółki na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Wnioskodawca powołując się na obowiązującą pomiędzy skarżącą spółką a L. S.A. umowę pośrednictwa w odzyskaniu podatku VAT wskazuje, że wynik tego postępowania dotyczy jego interesu prawnego, a zatem Sąd uznał, że konieczna jest ocena czy wnioskodawca interes taki posiada. Dokonując analizy pojęć "interesu faktycznego" oraz "interesu prawnego" na gruncie omawianej sprawy Sąd doszedł do przekonania, że wynik niniejszego postępowania nie dotyczy interesu prawnego F. M., działając przed organami nie działał on bowiem we własnej sprawie, ale w sprawie skarżącej spółki. W zażaleniu na powyższe postanowienie rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie art. 33 p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego ustalonego w sprawie, wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz dopuszczenie do udziału spółki prawa francuskiego L. S.A. jako uczestnika postępowania sądowo-administracyjnego. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono m.in., że Sąd błędnie zinterpretował pojęcie interesu prawnego, które na podstawie art. 33 p.p.s.a. daje prawo pełnomocnikowi podatnika do występowania przez niego w sporze na rzecz i w imieniu swojego mocodawcy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wspomnieć jedynie należy, że z brzmienia art. 37 § 1 p.p.s.a. należało by wywodzić, iż pod pojęciem "akta sprawy" ustawodawca rozumie akta sprawy sądowoadministracyjnej, ponieważ przepisy tej ustawy normują postępowanie sądowe właśnie w sprawach sądowoadministracyjnych, czyli sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej. Należy odróżnić zatem sprawę prowadzoną i załatwianą przez organy administracji publicznej od sprawy sądowoadministracyjnej i nie sposób w związku z tym przyjąć, że postępowanie przed sądem administracyjnym stanowi kontynuację postępowania przed organami administracji czy też jest jego kolejnym etapem. Z tego też względu już przy pierwszej czynności podejmowanej w imieniu mocodawcy przed sądem (w tej sprawie było to wniesienie skargi) koniecznym jest wykazanie stosownego umocowania do działania w imieniu swego mandanta, niezależnie od tego, czy ten sam pełnomocnik działał w imieniu strony w postępowaniu administracyjnym. Pan F. M. wnosząc skargę do Sądu I instancji nie wykazał w sposób właściwy swego umocowania do działania w sprawie w związku z czym Sąd, biorąc pod uwagę fakt, iż skarżąca jest podmiotem zagranicznym, słusznie wezwał stronę skarżącą do ustanowienia zgodnie z art. 299 p.p.s.a. pełnomocnika do doręczeń na terenie Polski. W dalszym toku postępowania pan F. M. nadesłał dokument pełnomocnictwa, jednakże nie spełniał on wymogów a art. 35 p.p.s.a., w związku z czym Sąd prawidłowo odmówił dopuszczenia do udziału w postępowaniu F. M.w charakterze pełnomocnika. Jednocześnie wraz z nadesłaniem umowy zawartej pomiędzy skarżącą spółką a firmą L. S.A., w której zatrudniony jest pan F. M., w piśmie przewodnim wskazano, iż umowa ta stanowi przesłankę z art. 35 p.p.s.a. i daje F. M. "legitymację do działania w imieniu strony skarżącej jako uczestnik postępowania od momentu złożenia wniosku w Urzędzie Skarbowym." W tym miejscu, przechodząc do meritum sprawy, podnieść należy, że wydaje się, iż strona skarżąca całkowicie mylnie utożsamia pojęcie "uczestnika postępowania" rozumiane potocznie jako osoba, która bierze udział w postępowaniu w jakimkolwiek charakterze, czyli "uczestniczy" w nim również jako pełnomocnik strony skarżącej, z pojęciem "uczestnika postępowania" w rozumieniu art. 33 p.p.s.a. Uczestnik postępowania w rozumieniu powyższego przepisu to podmiot, który zgodnie z art. 12 p.p.s.a. posiada pozycję procesową niemalże analogiczną do pozycji strony, a różnica tkwi jedynie w sposobie dopuszczenia do postępowania. O uczestniku postępowania mówić można przede wszystkim tylko wówczas, gdy wynik postępowania sądowego dotyczy jego interesu prawnego, a zatem wywołuje skutki w zakresie praw i obowiązków tego podmiotu, wynikających ze stosunków administracyjnoprawnych. Takim podmiotem nie będzie więc nigdy pełnomocnik strony, który działa w jej imieniu i na jej rzecz, czyli mówiąc kolokwialnie "uczestniczy" on w postępowaniu, ale wszelkie skutki zapadłych w procesie rozstrzygnięć mają znaczenie wyłącznie w sferze praw i obowiązków reprezentowanych stron. Za uczestnika postępowania w rozumieniu art. 33 p.p.s.a. nie można tym bardziej potraktować na gruncie tej sprawy pana F. M., będącego pracownikiem firmy świadczącej usługi dla skarżącej spółki w zakresie czynności związanych z odzyskaniem zwrotu w podatku od towarów i usług. W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny postanowił w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzec jak w sentencji. Odnośnie do zgłoszonego w zażaleniu wniosku o zasądzenie kosztów postępowania trzeba wskazać, że zgodnie z art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 oraz art. 204 tej ustawy. A zatem wniosek o zwrot kosztów zawarty w zażaleniu nie może zostać uwzględniony (tak też NSA w postanowieniu z dnia 30 stycznia 2004 r., sygn. akt FZ 504/04, niepubl.)