V SA/Wa 2022/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka ( spr.), Protokolant - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2008 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania; stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2008 r., którą odmówił wznowienia postępowania w sprawie umorzenia zadłużenia posiadanego wobec KRUS przez S. S.. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. Prezes KRUS umorzył S. S. [...]% odsetek od zaległych składek KRUS w kwocie [...] zł i nie wyraził zgody na umorzenie pozostałych odsetek od zaległych składek w kwocie [...] zł. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Prezesa KRUS z dnia [...] grudnia 2007 r. Decyzja nie została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Dnia [...] kwietnia 2008 r. do Placówki Terenowej KRUS w O. wpłynęło podanie S. S. zawierające prośbę o rozłożenie zadłużenia z tytułu kapitału na raty i o umorzenie odsetek. Prośbę S.S. uzasadnił tym, że jest człowiekiem chorym, na dowód czego załączył zaświadczenie o stanie zdrowia ( zaświadczenie o korzystaniu z zasiłku chorobowego w 2007 r.). Prezes KRUS decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. uwzględnił wniosek o rozłożenie na raty zadłużenia w części zaległych składek. Prośbę o umorzenie odsetek od zaległych składek Prezes KRUS potraktował jako wniosek o wznowienie postępowania w przedmiocie umorzenia odsetek i decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną KRUS z dnia [...] grudnia 2007 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w sprawie nie zostały przedstawione żadne nowe okoliczności, stanowiące podstawę do zmiany uprzednio podjętej decyzji w sprawie umorzenia odsetek. Trudna sytuacja materialna i trudna sytuacja zdrowotna były brane pod uwagę przy podejmowaniu decyzji z dnia [...] listopada 2007 r. i z dnia [...] grudnia 2007 r. Wnioskodawca nie przedstawił żadnych nowych okoliczności, które wpłynęłyby na pogorszenie sytuacji materialnej wnioskodawcy. W tej sytuacji Prezes KRUS na podstawie art. 145§1 K.p.a. stwierdził brak podstaw do wznowienia postępowania i podjęcia odmiennej decyzji w sprawie umorzenia odsetek. S. S. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy i umorzenie zadłużenia z tytułu odsetek. Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. Prezes KRUS utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2008 r. odmawiającą wznowienia postępowania umorzeniowego. W uzasadnieniu decyzji Prezes KRUS wyjaśnił, że w sprawie nie zostały przedstawione żadne nowe okoliczności stanowiące podstawę do wznowienia postępowania umorzeniowego i zmiany decyzji w sprawie umorzenia odsetek. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i wznowienie postępowania umorzeniowego. W motywach skargi wyjaśnił, że jest osobą samotną, mało sprawną umysłowo i schorowaną. Podkreślił, że nigdy nie załatwiał żadnych spraw w urzędach, gdyż nic z nich nie rozumie. Wskazał, że ubezpieczyciel podnosi, iż nie przedstawił żadnych nowych okoliczności, podczas gdy w ocenie skarżącego te przytoczone już wcześniej są na tyle ważkie by umorzyć w całości jego zaległości wobec KRUS . W piśmie procesowym z dnia [...] września 2008 r. odnosząc się do stwierdzonego przez KRUS braku podstaw do wznowienia postępowania, podniósł, że okoliczności przedstawione przez niego wcześniej nie zostały przez KRUS rozpatrzone , a organ rentowy przeszedł obok argumentów przemawiających za umorzeniem zaległości. Podniósł równocześnie, że KRUS nie określił jasno, które zaległości wynikają ze składek niezapłaconych przez niego, a które ze składek za jego siostrę. Do kolejnego, skierowanego do Sądu pisma procesowego załączył zaświadczenie lekarskie oraz wyniki badań psychologicznych. W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ten wynik, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.(art. 134§1 p.p.s.a). Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że została ona wydana z rażącym naruszeniem przepisów ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: K.p.a., stanowiącym podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Podstawę prawną do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej w wyniku rażącego naruszenia prawa stanowi art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zgodnie z art. 147 K.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony, tak więc również postępowanie w sprawie wznowienia postępowania może być prowadzone z urzędu lub na wniosek strony. Jak wynika z uzasadnienia decyzji Prezesa KRUS z dnia [...] kwietnia 2008 r., zawarty w podaniu S. S., które wpłynęło do KRUS dnia [...] kwietnia 2008 r. wniosek o umorzenie posiadanego zadłużenia w zakresie odsetek został potraktowany jako wniosek o wznowienie postępowania. W ocenie Sądu z wniosku tego nie wynika, aby był on wnioskiem o wznowienie postępowania, może to być kolejny złożony przez dłużnika wniosek o umorzenie odsetek. Sam fakt podniesienia we wniosku o umorzenie części zadłużenia okoliczności nie podnoszonej wcześniej przez dłużnika nie stanowi jeszcze, iż jego wolą było złożenie wniosku o wznowienie postępowania. Organ orzekający nie ma prawa domniemywać woli wnioskodawcy co do tego w jakim trybie ma być prowadzone postępowanie. W przypadku wątpliwości organ orzekający winien był zwrócić się do wnioskodawcy z pytaniem czy złożone przez niego podanie jest wnioskiem o wznowienie postępowania czy nowym wnioskiem o umorzenie zadłużenia. Pytanie skierowane do strony powinno - zgodnie z art. 9 K.p.a. - zawierać równocześnie wyjaśnienie istoty każdej z tych instytucji prawnych oraz konsekwencji wyboru każdego z trybów postępowania . Należy zauważyć, że fakt iż zamiarem wnioskodawcy nie było wznowienie postępowania, ale wszczęcie nowego postępowania w przedmiocie umorzenia zadłużenia potwierdza treść skargi skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze skarżący wnosi wprawdzie o "..wznowienie postępowania umorzeniowego zgodnie z wnioskiem" , jednak uzasadnienie skargi wskazuje, iż nie rozumie on instytucji wznowienia postępowania, co potwierdza wątpliwości, czy celem wniosku było wszczęcie postępowania w trybie wznowieniowym. Wskazuje na to zawarte w skardze stwierdzenie, że " Ubezpieczyciel podnosi, iż nie przedstawiłem żadnych nowych okoliczności. Uważam, że te przytoczone już wcześniej są na tyle ważkie by umorzyć w całości moje zaległości wobec KRUS" . W zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej organ orzekający odmówił wznowienia postępowania z tego powodu, że nie zostały przedstawione żadne nowe okoliczności stanowiące podstawę do zmiany uprzednio podjętej decyzji w sprawie umorzenia odsetek. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, Tak więc stwierdzenie skarżącego, ze przytoczone wcześniej okoliczności są wystarczające do umorzenia jego zadłużenia w części dot. odsetek za zwłokę wskazuje, iż nie było intencją wnioskodawcy skorzystanie z trybu wznowienia postępowania. Zgodnie z art. 61§1 K.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, a zgodnie z art. 147 K.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Zgodnie z art. 63§2 K.p.a. podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Nie ustalenie przez organ orzekający rzeczywistego żądania wnioskodawcy stanowi rażące naruszenie przepisów art. 7, art. 61§1, art. 63§2 i art. 147 K.p.a. Ponieważ ani organ administracji ani sąd nie mają prawa podejmowania za stronę decyzji co do tego w jakim trybie ma być prowadzone postępowanie administracyjne wszczynane na wniosek strony, Prezes KRUS orzekając w sprawie ponownie, ustali - z zachowaniem wyżej wskazanych wymogów - czego domagał się S. S. składając podanie, które wpłynęło do KRUS [...] kwietnia 2008 r., czy wznowienia postępowania czy rozpoznania nowego wniosku o umorzenie części zadłużenia. Oceniając zaskarżoną decyzję należy wskazać, że przy jej wydawaniu doszło również do naruszenia art. 149 K.p.a. Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Odmowa wznowienia postępowania może nastąpić tylko ze względów formalnych , a nie merytorycznych. Merytoryczna ocena przesłanek wznowienia może nastąpić dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Ocena przyczyn wznowienia postępowania przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania jest niedopuszczalna. Przesłanką odmowy wznowienia postępowania może być żądanie wznowienia postępowania z przyczyn innych niż wymienione w art.145§1 i art. 145a K.p.a., złożenie wniosku przez osobę nie będącą stroną lub złożenie wniosku po ustaniu terminu, gdy termin nie został przywrócony. W rozpoznawanej sprawie, niezależnie od kwestii nie wyjaśnienia intencji strony co do trybu postępowania, Prezes KRUS wydał decyzję o odmowie wznowienia postępowania, dokonując merytorycznej oceny przyczyny wznowienia, co jak wyżej wyjaśniono jest niezgodne z przepisem art. 149 K.p.a. Z wymienionych powodów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji