I FZ 56/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 listopada 2008 r., sygn. akt I SA/Łd 1133/08, w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi Z. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 10 czerwca 2008 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oraz kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za poszczególne miesiące 2004 r. postanawia oddalić zażalenie. W dniu 30 lipca 2008 roku Z. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 10 czerwca 2008 roku w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oraz kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za poszczególne miesiące 2004 roku. Zarządzeniem z dnia 1 września 2008 roku skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 2000 złotych. W dniu 19 września 2008 roku Z. C. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularz PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz piśmie uzupełniającym wniosek skarżący wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z dorosłym synem poszukującym pracy. Jedynym źródłem utrzymania skarżącego są dochody uzyskiwane z prowadzonej przez niego firmy - Przedsiębiorstwa Handlowego "S.", która jednak w sierpniu 2008 roku przyniosła stratę. Ponadto Z. C. oświadczył, iż jest właścicielem połowy domu położonego w Łodzi o powierzchni 84 m2, w którym zamieszkuje, nie posiada innego majątku, ani oszczędności. Skarżący nadmienił, iż posiadany majątek obciążony jest kredytem zaciągniętym na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej oraz wpisem hipotek przymusowej dokonanym przez organy skarbowe w związku z przedmiotowym postępowaniem. Nadto wobec niesolidności kontrahentów firmy prowadzonej przez skarżącego nie jest on w stanie wyegzekwować przysługujących mu należności na kwotę około 500.000 zł. Skarżący jest także obciążony spłatą trzech kredytów bankowych zaciągniętych na prowadzoną działalność gospodarczą i posiada na utrzymaniu 6 osobową rodzinę Zarządzeniem z dnia 24 września 2008 roku Z. C. został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez sprecyzowanie swojej aktualnej sytuacji rodzinnej, wskazanie swoich źródeł utrzymania, nadesłanie odpisów zeznań podatkowych skarżącego za ostatnie dwa lata kalendarzowe, wyciągów z posiadanych kont i lokat bankowych skarżącego za ostatnie 3 miesiące, ostatniego rachunku zysków i strat oraz deklaracji w podatku od towarów i usług VAT-7 za ostatnie 4 okresy rozliczeniowe, a także udokumentowanie wysokości miesięcznych wydatków eksploatacyjnych, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy udzielenia praw pomocy. W odpowiedzi na wezwanie sądu skarżący wyjaśnił, iż wskazując na posiadanie na utrzymaniu sześcioosobowej rodziny miał na myśli swojego syna, który był zarejestrowany jako osoba bezrobotna poszukująca pracy bez prawa do zasiłku, a także zamieszkującą osobno i samotnie wychowującą dwoje dzieci córkę, która jest osobą długotrwale bezrobotną bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, a także zamieszkującą ze swoimi schorowanymi rodzicami małżonkę skarżącego, którzy także w miarę możliwości korzystają ze wsparcia finansowego ze strony wnioskodawcy. Skarżący nadesłał także pierwsze strony zeznań podatkowych za lata 2006 i 2007 (PIT 36L), z których wynika, iż z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej skarżący w roku 2006 uzyskał przychód w wysokości około 1.256.998 zł, poniósł koszty w kwocie około 1.224.624 zł osiągając dochód około 32.373 zł, zaś w roku 2007 przychód firmy skarżącego zamknął się kwotą rzędu 3.699.731 zł przy kosztach w wysokości około 3.645.885 zł dając dochód w wysokości 53.846 zł. Z nadesłanego bilansu zysków i strat od 1 stycznia do 31 sierpnia 2008 roku wynika, iż firma skarżącego zanotowała obroty w wysokości ponad 3.100.000 zł osiągając zysk ze sprzedaży w kwocie 130.275 zł wykazując jednak końcowo stratę, wynikającą zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy z zaksięgowania w koszty firmy dwóch nieściągalnych należności od niewypłacalnych kontrahentów skarżącego będących efektem umorzenia postępowania egzekucyjnego toczącego się w stosunku do dłużników strony. Dodatkowo nadesłał także dokumenty potwierdzające posiadanie kredytów bankowych w rachunkach bieżących w G. Banku SA, w B. Banku S.A. - M., na które wskazywał w swoim wniosku. Nadesłał także wyciąg z rachunku firmowego w M. B. Banku S.A. Oddział w L. za okres od 1 do 30 września 2008 roku zgodnie z którym suma uznań na rachunku zamyka się kwotą 21.470 zł zł. zaś suma obciążeń wynosi około 20.244 zł, oraz wyciąg za okres od 2 do 30 września 2008 roku z rachunku firmowego w banku P. S.A. VI Oddział w L., którego saldo początkowe wynosiło 600 zł zaś saldo końcowe 0 zł . Skarżący nie nadesłał deklaracji w podatku VAT-7, ani nie wskazał miesięcznych kosztów utrzymania. Postanowieniem z dnia 23 października 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił Z. C. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Po rozpatrzeniu sprzeciwu Strony na powyższe postanowienie, WSA w Łodzi uznał, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd wskazał, że w składanych oświadczeniach Skarżący nie przedstawił, pomimo wezwania, ponoszonych miesięcznych kosztów swojego utrzymania, a także nie złożył deklaracji VAT-7 pozwalających określić przeciętne obroty prowadzonej przez niego firmy oraz nie przedstawił wyciągów z rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy. Zdaniem Sądu zignorowanie wezwania Sądu w powyższym zakresie nie pozwala na rzeczywistą oceną możliwości płatniczych skarżącego w aspekcie poniesienia przez niego kosztów sądowych w pełnej wysokości. Oceniając zatem zasadność wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Sąd uznał, że Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Pismem z dnia 22 grudnia 2008 r. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie sądu I instancji, w którym wniósł o ponowne rozpatrzenie jego sytuacji materialnej i zwolnienie od opłaty kosztów sądowych. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że sytuacja jego i jego firmy uległa pogorszeniu, ponieważ bank wypowiedział umowę kredytu i umowę factoringu, pozbawiając tym samym środków obrotowych. Strona wskazała również, że zawiesiła działalność gospodarczą oraz przedstawiła dokumenty potwierdzające podniesione okoliczności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej - P.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.), a w zakresie częściowym - w sytuacji, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy zaś od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że argumentacja zażalenia nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd I instancji w wydanym postanowieniu o odmowie przyznania prawa pomocy wyraźnie wskazał, że przyczyną tej odmowy było niewykazanie przez Stronę, że zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. WSA w Łodzi wskazał przy tym, na czym konkretnie polegało zaniedbanie Strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. W ocenie sądu I instancji Strona nie przedstawiła wymaganych od niej informacji, tj. zestawienia ponoszonych miesięcznie kosztów utrzymania, a także nie przedłożyła składanych deklaracji VAT-7 pozwalających określić przeciętne obroty prowadzonej firmy. Nie przedstawiono również wyciągów z rachunków bankowych za okres ostatnich 3-miesięcy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w świetle przedstawionych wyżej okoliczności należy zgodzić się z oceną wyrażoną przez sąd I instancji, że Strona nie wywiązała się z obowiązku wykazania, że spełnione są przesłanki do udzielenia prawa pomocy. Jak zauważa słusznie sąd I instancji, zignorowanie wezwania Sądu we wskazanym wyżej zakresie nie pozwoliło na rzeczywistą ocenę możliwości płatniczych Skarżącego. Należy zgodzić się również z twierdzeniem WSA w Łodzi, że sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. W świetle powyższego, nie można uznać, że sąd odmawiając udzielenia prawa pomocy działał nieprawidłowo. Na powyższą ocenę nie mają wpływu podniesione w zażaleniu nowe okoliczności polegające na pogorszeniu sytuacji firmy i skarżącego, a także przedłożone nowe dokumenty. Po pierwsze fakty te nie były znane sądowi I instancji, a po drugie również do zażalenia Strona nie załączyła dokumentów, których brak został wytknięty przez sąd I instancji. Strona nie wyjaśniła również w żaden sposób, dlaczego tych dokumentów nie przedłożyła. W takim stanie rzeczy aktualne są te stwierdzenia sądu I instancji, które dotyczyły niemożliwości pełnej oceny sytuacji finansowej Skarżącego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.